news-inner
clock13:30 calendar-gray 15 Aprel 2016 view-gray85 dəfə oxunub
view-gray85 dəfə oxunub

Kənan M.M.-in banal emosiyası – Sevda Sultanova yazır

Kənan M.M. milli kinomuzda fenomendir.

Rejissorlar var ki, istedadsız olduğunun, zəif çəkdiyinin fərqindədir, bunu etiraf eləməsələr də.

Kənan sıradan film çəksə də, daxilən fərqli nəsə elədiyinin, filmlərinin yaxşı alındığına inanır.

Ayrı-ayrı müsahibələri onun daxili inamının ifadəsidir: “Bu film (yenicə ekranlara çıxan “Qayıdış” nəzərdə tutulur -S.S.) 15 ildə çəkdiyim hər bir yaradıcı işimin üzərindən xətt çəkəcək. Əgər belə olmasa bütün tamaşaçılara söz verirəm, bir daha kamera qarşısına keçmərəm”.

“Bizim millətdə komediya alınır. Mən oğul ona deyərəm ki, dramatik film çəksin və tamaşaçının fikri zalda qalaraq evə getsin”.

Özünəinam yaxşı keyfiyyətdir əlbəttə və mən Kənanın özünəinam hissinə hörmət edirəm.

Kənanın filmlərində əsas niyyət tamaşaçının emosiyalarına vurğudur. Başqa cür desəm, o, tamaşaçının emosiyalarını manipulyasiya eləməyi sevir.

Kənanın digər rejissorlardan seçilən başqa bir cəhəti onun təbiətində, maneralarında qabarıq nəzərə çarpan vurub-yıxmağı sevən, dikbaş, problemləri qol gücünə həll edən tipik məhəllə cavanı obrazının təzahürüdür.

“Kənan tamaşaçının emosiyalarını manipulyasiya edir” deyəndə, təbii ki, intellektual emosiyaları (insanın yaradıcı, əqli iş prosesində və ya əsərdən aldığı emosiya. Bu tip emosiya düşüncəyə təsir edir, şüuru qıcıqlandırır, onu oyadır, ideya, fikir verir, dərk prosesini inkişaf etdirir) nəzərdə tutmuram.

Söhbət banal şəkildə təqdim olunan, həyat təcrübəsinə nəsə qatmayan, ideya verməyən, klişe dramaturji fəndlərdən istifadə edilən melodramatik əhvalatlardan kövrələn, göz yaşı tökən tamaşaçı emosiyasından gedir.

Image result for “Qayıdış”

Kənan özünün rejissor kimi bədii və ali məqsədini, konsepsiyasını açıq, səmimi şəkildə bəyan edir: "Qayıdış"da ağlamamaq mümkünsüzdür. Kənan M.M. kimi sizə söz verirəm”.

“Filmi izləməyə dəsmalsız gəlməyi unutmasınlar".

“O filmdən ağlamadan çıxmaq qadağandır”.

Hətta deyilənə görə, son filminin çəkilişləri zamanı aktrisa Günəş Mehdizadənin ağladığı fotolarını sosial şəbəkələrdə paylaşaraq, onu ağlatmağı ilə də qürrələnirmiş.

Qısacası, Kənan üçün dram janrında çəkilən filmin, yaxşı filmin meyarı tamaşaçının göz yaşını tökməkdir. Yəni düşündürmək yox, şüura təsir eləmək yox, məhz ağlatmaq.

Kənan uzaqgörən rejissordur. Kino bazarını da yaxşı bilir və bilir ki, bizim tamaşaçı kütləsi sentimentaldır, onu nə, necə bir əhvalat duyğusallaşdırır.

Bu günlərdə izlədiyim “Gecə qonağı” filmində də sıravi tamaşaçının hisslərinə vurğu edən duyğusal kadrlar yer alıb.

Film nədən bəhs edir? Personajlardan biri seks xidməti müqabilində pul qazanan Zaradır (Pərvin Abiyeva). Təsadüf elə gətirir ki, o, gecəni rəssam Camalın (Fərda Xudaverdiyev) evində keçirməli olur. Onlar arasında sevgi bağı yaranır. Amma Camal gecə həyatı keçirən Zarayla həyatını paylaşa bilməz, ona görə nişanlısı Laləni (Kəmalə Piriyeva) seçir.

Adi, bəsit melodramdır. Final səhnələrindən görünür ki, yaradıcı nəfəsi çatmadığı üçün rejissor asan yola əl atıb, həmin epizodları informativ, lakonik həll edib.

Amma filmdə mühüm müsbət cəhət var. Son bir neçə ildə çəkilən kommersiya filmlərində yüngül həyat tərzi keçirən qadın obrazları bir qayda olaraq lazım olduğundan artıq vulqar, səthi təsvir olunur.

Burdakı fahişə qadının isə qismən də, yarımçıq da olsa bioqrafiyası var.

Kobud, açıq leksikonuna, həyat tərzinə rəğmən rəğbət hissi oyadır. Az da olsa tamaşaçı onun şəxsiyyətinin görünməyən qatını görür. Hərçənd, belə bir bədii informasiya sona kimi açıqlanmır, sosioloji araşdırmaya ehtiyac olduğu halda bu, edilmir, yəni qadının faciəsinin kökündəki motiv qapalı qalır. Üstəlik, həyatını dəyişmək istəyən fahişəyə rejissor şans vermir. Finalda Camal onunla ailəsinin qınağına, öz düşüncə tərzinə görə bərabər olmaqdan çəkinir. Ədalətin (Kənan M.M.) sonda onun seks xidmətindən istifadəsi, Camalın təkəbbürlü, şöhrətpərəst nişanlısını səmimiyyətlə qucaqlaması ilə rejissor reallığımızın qanunauyğunluğunu nəzərə alır. İlqar Fəhminin “Vampir” romanının motivləri əsasında ekranlaşdırılan filmin sonluğu toplumdakı hakim düşüncəyə uyğun bitir, cəmiyyətlə kompromisə gedir.

Amma Kənan unudur ki, əgər o, sənətə iddialıdırsa, sənət kompromisə “yox” deyir, o, cəmiyyətin xəstə, yerlərini qıcıqlandırır, yaralı yerinə duz basır...

Bədii əsər, film əlbəttə, həyata toxunmalıdır, amma bu, heç bir halda reallığı olduğu kimi təsvir eləmək anlamına gəlmir.

Realizm həyatın bədii əsərə olduğu kimi köçürülməsi yox, müəllifin ona fərdi prizmasından yanaşmasıdır, mövcud gerçəkliyi özünün dünyagörüşü içində yenidən emalıdır.

Hətta neorealizm cərəyanına aid filmlərdə belə müəlliflərin öz baxışı, traktovkası mövcuddur.

Yəni, əgər Kənan belə ideyanı - cəmiyyətin gecə həyatı yaşayan qadınlara münasibəti dəyişməzdir - ideyasını əsas götürmüşdüsə, ümumiyyətlə, bədəniylə pul qazanan qadınların problemi onu doğrudan da narahat edirdisə, onda Zaranın daxili dünyasını, ağrılarını, əvvəlki həyatdan qopmaq istəyini, onun həyat tərzində cəmiyyətin də məsuliyyət daşıdığını ön plana çəkməliydi, tamaşaçını ağlatmalı yox, düşündürməliydi.

Kənan isə rejissor kimi bu reallığa fərqli münasibət göstərmir. O, qadın qəhrəmanına etinasız yanaşır, rejissor kimi yox, kişi mərkəzçi kimi çıxış edir, təklif olunmuş vəziyyətdə personajların davranışı, qadına münasibəti həm də Kənanın öz münasibəti, dünyagörüşüdür. Sonda qadının ona göstərilən təhqiramiz davranışla müticəsinə barışmasıyla, Camalın hisslərindən asanlıqla imtina eləyib, nişanlısına rahat sarılmasıyla rejissor cəmiyyətin fahişəyə münasibətinə haqq qazandırır. Və zəif, alçaldılan fahişə obrazının hesabına “ağlatmağı bacaran rejissor” adına iddia edir...

Sevda Sultanova

news-inner-user
Sevda Sultanova

730 məqalə

Paylaş

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

“Peyğəmbərə dua etməyi günah sayıram”
21:00 18 Sentyabr 2019
Filmlərimiz Özbəkistanda nümayiş olunacaq
18:25 18 Sentyabr 2019
Yaramaz qızın sərgüzəştləri – Seymur Baycan yazır...
17:37 18 Sentyabr 2019
Elçin Stalin haqda pyes yazıb
17:01 18 Sentyabr 2019
Üzeyir Musiqi Günü metroda qeyd edilib - FOTOSESSİYA
16:30 18 Sentyabr 2019
Üzeyir bəy... - Şərif Ağayar yazır...
16:10 18 Sentyabr 2019
“Güllələnmiş heykəllər” ziyarət edilib
15:30 18 Sentyabr 2019
Bu yazıçıların imza günü keçiriləcək
14:47 18 Sentyabr 2019
“Bir şeir” müsabiqəsinə əsərlərin qəbulu başladı – Mətnlər
14:01 18 Sentyabr 2019
Əlyazmalarını 15 qəpiyə satan azərbaycanlı dahi
13:15 18 Sentyabr 2019
Özbək ulduzlar Bakıda
12:42 18 Sentyabr 2019
Elçin: "Azərbaycan ədəbiyyatı bu gün parlaq dövrünü yaşamır" – Müsahibə
12:01 18 Sentyabr 2019
Yazıçıların seks travması
11:40 18 Sentyabr 2019
Filmimiz festivalda Kim Ki Dukun filmi ilə yarışacaq
10:52 18 Sentyabr 2019
Boğazı kəsilən Əminə Bulutun adı Luvr muzeyində
10:20 18 Sentyabr 2019
Müşfiq Hətəmov “Azərbaycanfilm”dən getdi, yerinə təyinat oldu
09:53 18 Sentyabr 2019
Mirzə Cəlilin Şuşada dəfn olunmaq arzusu – Bilmədiyimiz gerçək
08:50 18 Sentyabr 2019
Atatürk dahi memarın qəbrini niyə açdırdı? - Araşdırma
21:00 17 Sentyabr 2019
Mədəniyyət xadimlərinə fəxri adlar verilib - Sərəncam
18:25 17 Sentyabr 2019
Üzeyir Hacıbəylinin xatirəsi anılıb
18:11 17 Sentyabr 2019