news-inner
clock13:30 calendar-gray 15 Aprel 2016 view-gray238 dəfə oxunub
view-gray238 dəfə oxunub

Kənan M.M.-in banal emosiyası – Sevda Sultanova yazır

Kənan M.M. milli kinomuzda fenomendir.

Rejissorlar var ki, istedadsız olduğunun, zəif çəkdiyinin fərqindədir, bunu etiraf eləməsələr də.

Kənan sıradan film çəksə də, daxilən fərqli nəsə elədiyinin, filmlərinin yaxşı alındığına inanır.

Ayrı-ayrı müsahibələri onun daxili inamının ifadəsidir: “Bu film (yenicə ekranlara çıxan “Qayıdış” nəzərdə tutulur -S.S.) 15 ildə çəkdiyim hər bir yaradıcı işimin üzərindən xətt çəkəcək. Əgər belə olmasa bütün tamaşaçılara söz verirəm, bir daha kamera qarşısına keçmərəm”.

“Bizim millətdə komediya alınır. Mən oğul ona deyərəm ki, dramatik film çəksin və tamaşaçının fikri zalda qalaraq evə getsin”.

Özünəinam yaxşı keyfiyyətdir əlbəttə və mən Kənanın özünəinam hissinə hörmət edirəm.

Kənanın filmlərində əsas niyyət tamaşaçının emosiyalarına vurğudur. Başqa cür desəm, o, tamaşaçının emosiyalarını manipulyasiya eləməyi sevir.

Kənanın digər rejissorlardan seçilən başqa bir cəhəti onun təbiətində, maneralarında qabarıq nəzərə çarpan vurub-yıxmağı sevən, dikbaş, problemləri qol gücünə həll edən tipik məhəllə cavanı obrazının təzahürüdür.

“Kənan tamaşaçının emosiyalarını manipulyasiya edir” deyəndə, təbii ki, intellektual emosiyaları (insanın yaradıcı, əqli iş prosesində və ya əsərdən aldığı emosiya. Bu tip emosiya düşüncəyə təsir edir, şüuru qıcıqlandırır, onu oyadır, ideya, fikir verir, dərk prosesini inkişaf etdirir) nəzərdə tutmuram.

Söhbət banal şəkildə təqdim olunan, həyat təcrübəsinə nəsə qatmayan, ideya verməyən, klişe dramaturji fəndlərdən istifadə edilən melodramatik əhvalatlardan kövrələn, göz yaşı tökən tamaşaçı emosiyasından gedir.

Image result for “Qayıdış”

Kənan özünün rejissor kimi bədii və ali məqsədini, konsepsiyasını açıq, səmimi şəkildə bəyan edir: "Qayıdış"da ağlamamaq mümkünsüzdür. Kənan M.M. kimi sizə söz verirəm”.

“Filmi izləməyə dəsmalsız gəlməyi unutmasınlar".

“O filmdən ağlamadan çıxmaq qadağandır”.

Hətta deyilənə görə, son filminin çəkilişləri zamanı aktrisa Günəş Mehdizadənin ağladığı fotolarını sosial şəbəkələrdə paylaşaraq, onu ağlatmağı ilə də qürrələnirmiş.

Qısacası, Kənan üçün dram janrında çəkilən filmin, yaxşı filmin meyarı tamaşaçının göz yaşını tökməkdir. Yəni düşündürmək yox, şüura təsir eləmək yox, məhz ağlatmaq.

Kənan uzaqgörən rejissordur. Kino bazarını da yaxşı bilir və bilir ki, bizim tamaşaçı kütləsi sentimentaldır, onu nə, necə bir əhvalat duyğusallaşdırır.

Bu günlərdə izlədiyim “Gecə qonağı” filmində də sıravi tamaşaçının hisslərinə vurğu edən duyğusal kadrlar yer alıb.

Film nədən bəhs edir? Personajlardan biri seks xidməti müqabilində pul qazanan Zaradır (Pərvin Abiyeva). Təsadüf elə gətirir ki, o, gecəni rəssam Camalın (Fərda Xudaverdiyev) evində keçirməli olur. Onlar arasında sevgi bağı yaranır. Amma Camal gecə həyatı keçirən Zarayla həyatını paylaşa bilməz, ona görə nişanlısı Laləni (Kəmalə Piriyeva) seçir.

Adi, bəsit melodramdır. Final səhnələrindən görünür ki, yaradıcı nəfəsi çatmadığı üçün rejissor asan yola əl atıb, həmin epizodları informativ, lakonik həll edib.

Amma filmdə mühüm müsbət cəhət var. Son bir neçə ildə çəkilən kommersiya filmlərində yüngül həyat tərzi keçirən qadın obrazları bir qayda olaraq lazım olduğundan artıq vulqar, səthi təsvir olunur.

Burdakı fahişə qadının isə qismən də, yarımçıq da olsa bioqrafiyası var.

Kobud, açıq leksikonuna, həyat tərzinə rəğmən rəğbət hissi oyadır. Az da olsa tamaşaçı onun şəxsiyyətinin görünməyən qatını görür. Hərçənd, belə bir bədii informasiya sona kimi açıqlanmır, sosioloji araşdırmaya ehtiyac olduğu halda bu, edilmir, yəni qadının faciəsinin kökündəki motiv qapalı qalır. Üstəlik, həyatını dəyişmək istəyən fahişəyə rejissor şans vermir. Finalda Camal onunla ailəsinin qınağına, öz düşüncə tərzinə görə bərabər olmaqdan çəkinir. Ədalətin (Kənan M.M.) sonda onun seks xidmətindən istifadəsi, Camalın təkəbbürlü, şöhrətpərəst nişanlısını səmimiyyətlə qucaqlaması ilə rejissor reallığımızın qanunauyğunluğunu nəzərə alır. İlqar Fəhminin “Vampir” romanının motivləri əsasında ekranlaşdırılan filmin sonluğu toplumdakı hakim düşüncəyə uyğun bitir, cəmiyyətlə kompromisə gedir.

Amma Kənan unudur ki, əgər o, sənətə iddialıdırsa, sənət kompromisə “yox” deyir, o, cəmiyyətin xəstə, yerlərini qıcıqlandırır, yaralı yerinə duz basır...

Bədii əsər, film əlbəttə, həyata toxunmalıdır, amma bu, heç bir halda reallığı olduğu kimi təsvir eləmək anlamına gəlmir.

Realizm həyatın bədii əsərə olduğu kimi köçürülməsi yox, müəllifin ona fərdi prizmasından yanaşmasıdır, mövcud gerçəkliyi özünün dünyagörüşü içində yenidən emalıdır.

Hətta neorealizm cərəyanına aid filmlərdə belə müəlliflərin öz baxışı, traktovkası mövcuddur.

Yəni, əgər Kənan belə ideyanı - cəmiyyətin gecə həyatı yaşayan qadınlara münasibəti dəyişməzdir - ideyasını əsas götürmüşdüsə, ümumiyyətlə, bədəniylə pul qazanan qadınların problemi onu doğrudan da narahat edirdisə, onda Zaranın daxili dünyasını, ağrılarını, əvvəlki həyatdan qopmaq istəyini, onun həyat tərzində cəmiyyətin də məsuliyyət daşıdığını ön plana çəkməliydi, tamaşaçını ağlatmalı yox, düşündürməliydi.

Kənan isə rejissor kimi bu reallığa fərqli münasibət göstərmir. O, qadın qəhrəmanına etinasız yanaşır, rejissor kimi yox, kişi mərkəzçi kimi çıxış edir, təklif olunmuş vəziyyətdə personajların davranışı, qadına münasibəti həm də Kənanın öz münasibəti, dünyagörüşüdür. Sonda qadının ona göstərilən təhqiramiz davranışla müticəsinə barışmasıyla, Camalın hisslərindən asanlıqla imtina eləyib, nişanlısına rahat sarılmasıyla rejissor cəmiyyətin fahişəyə münasibətinə haqq qazandırır. Və zəif, alçaldılan fahişə obrazının hesabına “ağlatmağı bacaran rejissor” adına iddia edir...

Sevda Sultanova

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Oğlunun ölümünü ondan 40 gün gizlədilər – Xalq artisti haqqında maraqlı faktlar
21:13 21 Yanvar 2021
Xalq şairinin oğlu: “Atamın xəstəliyini hamıdan gizlətdim” - Müsahibə
20:00 21 Yanvar 2021
Tarix Muzeyinə direktor təyin edildi
18:59 21 Yanvar 2021
"Netflix"in abunəçilərinin sayı rekord həddə çatdı
18:15 21 Yanvar 2021
Filipp Kirkorov bu ölkəni məhkəməyə verir
17:39 21 Yanvar 2021
Bizdən istifadə edən qəddar sənətkarlar – Mehman Qaraxanoğlu yazır...
17:19 21 Yanvar 2021
"Bu nə deməkdir?" - Qismət nazirliyin keçirdiyi müsabiqəni tənqid etdi
16:38 21 Yanvar 2021
Makgregor Porye qarşıdurmasına 1xBet-dən "Risk etmədən mərc"
16:23 21 Yanvar 2021
Tanınmış müğənni şəhid baş leytenanta mahnı həsr etdi - Video
15:40 21 Yanvar 2021
Sən istə, sənin üçün batım hər günaha mən – Orxan Bahadırsoydan yeni şeirlər
15:01 21 Yanvar 2021
"Min bir gecə" Mariinski Teatrında anşlaqla nümayiş olundu - Foto
14:20 21 Yanvar 2021
Ədəbiyyat müsabiqəsinin qalibləri bəlli oldu
13:41 21 Yanvar 2021
Əsgər payına göz dikənlər
13:17 21 Yanvar 2021
Moskvada teatr və kinoteatrlar açılır
12:43 21 Yanvar 2021
O doğulmamış atası Sibirə sürgün edildi, ömrünü mənfi rollara həsr etdi, “baş yaramaz” adını qazandı – Kinomuzun “Göygöz kosa”sı
12:07 21 Yanvar 2021
Qar yağır - Günün şeiri
11:34 21 Yanvar 2021
21-ci əsrin 21-ci ilinin 21-ci günü – Bu gün nə baş verəcək?
11:03 21 Yanvar 2021
Tünzalə Ağayeva Şuşa haqqında klip çəkdirdi - Foto
10:34 21 Yanvar 2021
Azərbaycanlı rəssamın ABŞ-dakı sərgisi beynəlxalq mətbuatda
10:14 21 Yanvar 2021
Vətəni söyməyə nə var? - Aqşin Yenisey qürbətdə aşağılanmaqdan yazır...
08:58 21 Yanvar 2021