news-inner
clock15:09 calendar-gray 24 Noyabr 2015 view-gray148 dəfə oxunub
view-gray148 dəfə oxunub

Nuru Paşanın Cəfər Cabbarlıya verdiyi hədiyyələr

Teatrşünas İlham Rəhimli “Cavabsız suallar” kitabında milli teatr tariximizlə bağlı, görkəmli sənətkarlara, ictimai xadimlərə maraqlı suallarla müraciət edib. Kulis dramaturq Cəfər Cabbarlıya verilən sualı təqdim edir.

İyirmi doqquz yaşlı general Nuru Paşanın rəhbərlik etdiyi Qafqaz İslam Ordusu 1918-ci il sentyabr ayının 15-də Bakını qaniçən daşnaklardan azad etdi. Noyabrın 10-da həmin münasibətlə bugünkü Filarmoniyada (o vaxtı «İctimaiyyət məclsi», «Cəmiyyət evi», «Cəmiyyət məclisi», həm də Obşestvennoe sobiraniye» adlanırdı) böyük bayram təntənəsi keçirildi. Binanın fasadı Azərbaycan və Türk bayraqları ilə bəzədilmişdi. Məmurlardan, mədəniyyət xadimlərindən, ziyalılardan ibarət 400 nəfərədək adamın iştirak etdiyi ziyafət orkestrin müşayiəti ilə Nuru Paşanın gəlişini ayaq üstü alqışladı. Hökumətin rəhbəri, baş nazir Fətəli xan Xoyski nitq söylədi. Aktyor Abbasmirzə Şərifzadə Sizin «Ulduz, yaxud Trablis müharibəsi» əsərinizin qəhrəmanı, Nuru paşanın böyük qardaşı Ənvər paşanın qiyafəsində salona daxil olub türk ordusunun şücaətindən bəhs edən alovlu monoloq söylədi. Sonra pyesin və monoloqun müəllifini Nuru paşaya təqdim etdi.

Siz Nuru paşaya «Trablis müharibəsi»ndə («Ənvər paşanın Trablis müharibəsi» kimi də yazılıb) Ramiz obrazının məhz onun prototipi olduğunu söylədiniz. Səhərisi 29 yaşlı Nuru paşa 19 yaşlı gənc dramaturqun evində qonaq oldu. Söhbətlərinizdə ona söz vermişdiniz ki, Bakının xilasından bəhs edən pyes yazacaqsınız. Asif Rüstəmlinin yazdığına görə, Nuru paşa kasıb yaşadığınızı görüb evinizə «bir ədəd nikelli dəmir çarpayı, daş güzgü, paltar üçün ayaqlı asılqan, divar saatı və bəzi əşya və ləvazimatlar» göndərib.

Nuru paşaya verdiyiniz sözünüzün üstündə duraraq Erməni daşnaklarının 1918-ci ilin martında Bakıda törətdikləri vəhşiliklər haqqında «Bakı müharibəsi» pyesini yazmısınız. Əsərə səhnə quruluşunu Abbasmirzə Şərifzadə verib. Tamaşa ilk dəfə 16 sentyabr 1919-cu ildə göstərilib.

Əsas rollarda Sidqi Ruhulla (Nuru Paşa və Styopa), Mir Paşa Sadıqov (Səməd), Ağalar Gəraybəyov (Səlim bəy), Abbasmirzə Şərifzadə (Əhməd), Rza Darablı (Tofiq bəy), Yunis Nərimanov (Ziya), Ələkbər Süheyli (Mosul paşa), Qəmər Topuriya (Fəridə), Yeva Olenskaya (Tamara), Xəlil Hüseynov (Cəmil bəy), Hacıbaba Şərifzadə (Ətan bəy), Kazım Ziya (Rəhim bəy), Aleksandra Olenskaya (Məryəm), Ağalar Gəraybəyov (Caparidze), Ağakişiyev (Atabekyan) çıxış ediblər.

Bu tamaşa oktyabr ayında dövlət teatrının rəsmi açılışının üçüncü günü də oynanılıb. Əsər Bakıda baş verən 1918-ci il mart soyqırımına həsr olunub. «Bakı müharibəsi»ndə törədilən faciənin siyasi motivləri psixoloji dürüstlüklə təsvir edilib.

Bu pyesin mətni indiyənədək əldə olunmayıb. Çox güman ki, Sovet Hökuməti dövründə onu gizli saxlamısınız.

Bəlkə Sovet Hökuməti Sizi birinci dəfə, 15 iyun 1923-cü ildə həbs edəndə həmin pyesi də müsadirə edib?

Ancaq ola bilməz ki, əsərin bütün nüsxələri məhv edilsin. Çünki hər hansı pyes tamaşaya qoyulanda onun bir neçə nüsxəsi ya makinada, ya əl yazısında çıxarılıb rejissora, suflyora və aktyorlara verilirdi. İstedadlı və fədakar tədqiqatçınız Asif Rüstəmlinin ciddi axtarışları da hələlik səmərə verməyib.

Ustad!

«Bakı müharibəsi» əsərinizi harada axtarsaq tapa bilərik?

news-inner-user

16143 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Daha bir nəşriyyat Polad Həşimovla bağlı kitab nəşr etdi - Foto
18:36 14 Avqust 2020
Ayı balalarını oğurlayan çoban - Qorxmaz Şıxəlioğlu yazır...
17:14 14 Avqust 2020
Tom Kruzun çəkildiyi filmin meydançasında yanğın baş verdi
16:05 14 Avqust 2020
Xalq artistinin qızı atasının şeirlər kitabını nəşr etdirəcək
15:19 14 Avqust 2020
Oğlu Xalq artistinə klip çəkdi - Video
14:28 14 Avqust 2020
Əsl adı Pənah idi, kasıb atası ona yalnız keçi dərisindən dəf düzəldə bildi - Sürücü, vaqon ustası, montyor Alim Qasımov - Maraqlı faktlar
13:32 14 Avqust 2020
Almaz Ələsgərli efirdə erməni mahnısı oxudu - Video
12:38 14 Avqust 2020
"Sevastopol uğrunda döyüş"ün qəhrəmanı vəfat etdi
12:17 14 Avqust 2020
Bizi kütləvi öldürmək məsələsi... - Bütün bunlar masonların işidir?
11:27 14 Avqust 2020
Gənc yazara ağır itki üz verdi
10:39 14 Avqust 2020
Filmimiz beynəlxalq festivalda mükafat qazandı
10:00 14 Avqust 2020
Məni şərləyib qardaşımın gözündən salmaq istəyirdi - Bircənin romanı
08:59 14 Avqust 2020
Türk aktrisası vəfat etdi
18:30 13 Avqust 2020
Azərbaycanda əcnəbi serialların yayımı bərpa olundu
17:57 13 Avqust 2020
Məşhur rejissorların ürəyində qalan 5 film - Çəkmək istəyirdilər, alınmadı...
17:02 13 Avqust 2020
"Avatar-2" filminin çəkiliş meydançasından fotolar
16:28 13 Avqust 2020
Xalq rəssamı vəfat etdi
15:09 13 Avqust 2020
Nazirlikdən gedənlər və gələnlər
14:11 13 Avqust 2020
Mədəniyyət Nazirliyinin aparat rəhbəri vəzifəsindən azad olundu
13:24 13 Avqust 2020
Mahnılarını Niyaməddin Musayev oğurladı, rayonu işğal olunanda beyninə qan sızıb öldü – Bu gözəl musiqilərin müəllifini siz də tanıyın
13:19 13 Avqust 2020