news-inner
clock16:00 calendar-gray 24 İyul 2015 view-gray215 dəfə oxunub
view-gray215 dəfə oxunub

O günün şərəfinə...

Dər-divarından yoxsulluq tökülən ev, Habil və Qabil qardaşları, biri fiziki qüsurlu...

Habil köhnə çarpayıda uzanıb əzab çəkir, anlaşılmaz nələrsə deyir. Sonra Qabilin səsini eşidirik:

- İşəməyin var?

Və tomat bankası. Və şırıltı...

***

Rejissor Şahin Xəlilin ilk tammetrajlı “Seçim” filmindəndir. Yəqin ki, bu səhnəni hansısa maliyyə öhdəliyi olan filmdə görə bilmərik. Pulu verən adamın mentalitet tələbi də olur. Corc Oruelin bir yaxşı romanı var – “Paris və Londonda qara qəpiksiz”. Küçələrdə gecələyən səfil rəssam dini xeyriyyə cəmiyyətlərindən uzaq durmağa çalışır. Səbəb bu qədər sadə: onlar bir kökəyə görə insanı bitib-tükənməz dua etməyə, mahnı oxumağa məcbur edirlər.

Kədərlidir, hə?! Həm də gülməli!

Bu gənclərin əl-qolu hər mənada açıqdır. Pis çıxmasın, bir həsir, bir Məmmədnəsirdirlər. Zənnim məni aldatmırsa, itirməkdən qorxduqları iş yerləri də yoxdur. Amma istəyirəm olsun, onu itirmək qorxusu ilə də yaşasınlar. Həyatdır, hər şey olur, yaşamağın, dözməyin, ayaqlaşmağın özü ayrı ləzzətdir.

Bizim sevgili həmyaşıdların fədakarlıqları var, kinonu sevirlər, heç nədən hər şey düzəltməyə iddialıdırlar. Elə götürək “Ölməzdən öncə izləməli olduğunuz 111 film”i.

Evimdə bu kitabın olmağından məmnunam.

Şahin Xəlil “Seçim” filmini sıfır büdcə ilə çəkib. Sözün bütün mənalarında qara qəpiksiz. Böyük çıxsa, üstünü vurmayın: məsələn, mən sıfır büdcəli köşə yazmaq istəmərəm, nəinki film çəkmək. Şəksiz, kino boyda əjdahanı pulsuz başa gətirmək böyük fədakarlıqdır. Bir dəfə də şəksiz: gənclərin bu addımında özünü təsdiq ehtirası, imkanları göstərmək “azarı” var. Bunun nəyi pisdir ki?! Əladır!

Filmin “Vikipediya”sıda belə yazılıb: “Bir qardaş digərinin fiziki qüsurlu olmasına səbəb olub və indi etdiyi bu səhvin peşmançılığı ilə yaşayır. Cəmiyyətin unudulmuş tərəfində baş verən hadisələr fonunda cərəyan edən qarışıq psixoloji sarsıntılar, hisslər və insanların faciəsindən bəhs edən film, bəşəri suallara cavab axtarmaqla absurd bir rebusa çevrilir. Baş rollarda Eltac Zeynalov və Rasim Əliyev çəkilib”.

Mənim qeydim: Eltac işinin öhdəsindən əla gəlib.

***

Biz vərdiş vermişik: Özləri ortalığa bir şey qoymayan qocalar gəncləri gözdən salmaq istəyəndə ən çox bu metoddan istifadə edirlər: “Onun roman təfəkkürü yoxdur. O əsərdəki hadisə roman materialı deyil, dartıb uzadıb, qrafomanlıq edib”.

Ha çalışıram ki, bu misalı Şahinin filmindən uzaq tutum, alınmır. Yəqin ki, mən burda “qoca qəddar” rolundan görünmərəm. Düşünürəm: “Seçim”in ssenarisi tammetrajlı film üçün material deyildi. Yazıçıların “roman yazmışam” azarı = rejissorların “tammetrajlı film çəkmişəm” eqosuna.

Və vacib məsələ: bədii təfəkkür, bədii istedad istənilən yaradıcı sahənin insanı üçün vacib keyfiyyətdir. Bu yoxdursa, deməli, incimə, qardaş, səndə alınmayacaq. “Seçim”in ideyası maraqlıdır: Habil-Qabil əhvalatı, qadının kişini yoldan çıxarması – Həvva xətti, mesajlar, alt qat, yozumlar...

Bütün bunlar aydındır. Bəs üst qat? Bəs rejissor-ssenaristin fantaziyası? Bəs kinoman dostların bizdə (oxu: yazarlarda) görməməkdən (?) gileyləndiyi dramaturgiya, konflikt?

Bədii təfəkkürün içində fantaziya da var, ideya da, obraz da, dramaturgiya da, konflikt də!

Tarkovski və Nuri Bilgə Ceylan estetikalı uzun kadrlar, azhərəkətlilik, daha çox ciddi-intellektual təbəqəyə hesablanan mesajlar, işarələr, göndərmələr...

Tamam, bunlar gözəldir. Zeki Demirkubuz da, Ezel Akay da, Kim Ki Duk da gözəldir. Bəs ortalığa çıxardığın məhsulda səndən nə var?

Hər halda, sıfır büdcəli fantaziyalar uydurmaq üçün vəsait lazım deyil. Elə hər şey o həyətdə, o daxmada, o vağzalda, o çarpayıda baş verə bilərdi.

Zənnimcə, o fantaziyanın, o final həllinin ustası Kim Ki Dukdur, Məcid Məcididir. Hadisə özü özünü yaradır, onu uydurmursan, qondarma görünmür.

Mən filmin texniki tərəfləri – kadr bölgüsü, uzaq-yaxın plan, qrafika işi haqqında danışa bilmərəm. Yalnız yaxşı tamaşaçı kimi yaxşı kadr görəndə heyrətlənib əlimi əlimə vura bilərəm ki, eşq olsun!

Yazının sonluğunu necə bitirim, bilmirəm. Lap filmin sonluğu kimi alındı – hara bağlayım, hansı tərəfə çıxarım ki, canım qurtarsın. Məncə, ən yaxşısı uşaqlara uğur arzu etməkdir. Yetər ki, insanın yaratmaq sevdası yerində olsun. Necə ki, yerindədir. Sonra döyməyə ürək etmədiyin “çoxbüdcəli” qapılar da adamın üzünə açıq olur. Necə ki, olacaq da...

O günün şərəfinə...

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

"Heç yerə çıxarda bilmirik" - Vaqif Bayatlıdan xəbər var
12:52 10 İyul 2020
Süni şöhrətə qaçan gənc şair və Allahın “cangüdənləri” – Sərdar Amin yazır...
12:15 10 İyul 2020
Tarık Akanın heç yerdə bilinməyən söhbəti
11:12 10 İyul 2020
Səni sevən öldü, zalım – Səhər Əhməd yazır...
10:35 10 İyul 2020
Notr-Dam kilsəsi yenidən bərpa ediləcək
10:01 10 İyul 2020
Dodağının altında məni söyüb qarğıyırdı - Bircənin romanı
09:00 10 İyul 2020
Xalq artistinin oğlu vəfat etdi
01:53 10 İyul 2020
Azərbaycanlı alimin kitabı Avropa dillərində nəşr olunacaq
18:37 09 İyul 2020
Uşaqlar üçün tamaşa
17:56 09 İyul 2020
Təranə Vahidin Türkiyədə çap olunan hekayəsi: "Durna adam"
17:15 09 İyul 2020
Qızını ərə verən atanın ölümü
16:26 09 İyul 2020
İspaniyada Haqverdiyevə həsr olunmuş poçt markaları buraxıldı
15:47 09 İyul 2020
Qadına görə başına bəla gələn məşhurlar: onların arasında Müşfiq də var
15:08 09 İyul 2020
Məşhur sənətçi prezidentliyə namizəd olacaq
14:19 09 İyul 2020
Yaltaqlıq ən perspektivli valyutadır
13:30 09 İyul 2020
Uşaq təbəssümü
12:53 09 İyul 2020
Qorxu və təşviş insanı necə formalaşdırır? – Nazlı Əmirova ekzistensializmdən yazır...
12:30 09 İyul 2020
Bəhram Bağırzadənin həyat yoldaşı: "Hələ danışa bilmir"
11:48 09 İyul 2020
Cinsi yanğısını Facebookda söyüşlə soyudanlar
11:19 09 İyul 2020
Son 200 ilin ən yaxşı qəzəli – Mətn
10:46 09 İyul 2020