Bu gün tanınmış fransız rəssam Klod Cozef Vernenin doğum günüdür.
Kulis.az “Palitra” rubrikasında boyakarın 3 məşhur əsəri haqqında materialı təqdim edir.
Klod Cozef Verne Fransanın Avinyon şəhərində dekorativ rəssam ailəsində doğulmuş, gənc yaşlarında İtaliyaya gedərək orada dəniz və mənzərə rəngkarlığının sirlərinə yiyələnmişdir.
Romada yaşadığı illərdə antik qalıqları, dəniz sahillərini və işıq oyunlarını tədqiq edərək bütün Avropa aristokratiyasının sevimli mənzərəçisinə çevrilmişdir.
Fransa kralı XV Lüdovik tərəfindən Parisə dəvət edilərək krallığın rəsmi marinist rəssamı təyin olunmuş və məşhur "Fransa limanları" seriyasını yaratmışdır.
Təbiətin həm sakit hüsnünü, həm də fırtınalı dəhşətini eyni ustalıqla işləyən Verne, impressionizmə və romantizmə aparan yolda körpü rolunu oynayaraq 1789-cu ildə Parisdə vəfat etmişdir.
“Marsel limanına daxilolma”
XV Lüdovik Fransa donanmasının qüdrətini və ticarət limanlarının canlılığını əbədiləşdirmək üçün Vernedən Fransanın bütün əsas limanlarını çəkməyi tələb etmişdi. Vernenin ilk və ən uğurlu dayancaqlarından biri Marsel oldu.
Səmanın açılması, günəş şüalarının suyun üzərindəki əks olunması və gəmilərin dor ağaclarının dəqiq silueti ustanın virtuoz işıq işləməsini göstərir.
Təkcə dəniz deyil, sahildəki tacirlər, fəhlələr, fərqli təbəqədən olan insanlar kompozisiyaya real sosioloji ab-hava qatır.
Əsər ensiklopedik dəqiqliklə poetik atmosferi birləşdirərək XVIII əsr Avropa mənzərə rəngkarlığına böyük standart gətirmişdir.
Tablo hal-hazırda Fransanın Paris şəhərində yerləşən Luvr və Dənizçilik Muzeylərində sərgilənir.
“Gəmi qəzası”
Verne dənizdəki fırtınanı şəxsən izləmək üçün gəmi dirəyinə özünü bağlatdıraraq müşahidələr aparması ilə tanınırdı.
Bu cəsarət ona dalğaların və küləyin yaratdığı xaosu bütün çılpaqlığı ilə çəkməyə imkan verirdi.
Qayalıqlara çırpılan nəhəng dalğalar, parçalanan gəmi və səmadakı dəhşətli qara buludlarla sahilə sığınmağa çalışan insanların fəryadı qarşılaşdırılır.
İşığın buludlar arasından dramatik şəkildə yarıb keçməsi gələcək romantizm cərəyanının bünövrəsini təşkil edir.
Əsər Uilyam Törner və İvan Ayvazovski kimi dahi marinistlərin yaradıcılığına birbaşa yol açmışdır.
Tablo ABŞ-nin Vaşinqton Milli Qalereyasında nümayiş olunur.
“Ay işıqlı italyan limanı”
Vernenin Romada keçirdiyi 20 ilə yaxın müddət onun italyan işığına və gecələrinə vurğunluq yaratmışdı.
O, Neapol körfəzindəki gecə atmosferini dönə-dönə fərqli versiyalarda işləmişdir.
Aydan süzülən soyuq gümüşü işıq ilə sahildə tonqal qalayan balıqçıların isti narıncı işığı arasında mükəmməl balans yaradılıb.
"Gəmi qəzası"ndakı dəhşətin əksinə olaraq, burada dənizin sakitliyi və gecənin sirri ön plana çıxır.
Əsər ay işığı təsvirlərində yüksək sənət dərəcəsinə yüksələrək XVIII əsr Avropasında gecə mənzərələrinə böyük dəb qazandırmışdır.
Tablo Birmingem İncəsənət Muzeyində tamaşaçılara təqdim olunur.
