Kulis.az Orxan İsmayılovun "Məkanın fövqündə" hekayəsini təqdim edir.

Bir vaxtlar Təvəkkül inanırdı ki, dünyadan köçmüş yaxşı xislətli adamlar Cənnətə gedirlər. Uşaq sadəlövhlüyü ilə xəyal qurardı: Cənnət uca, sərin bir yaylaqdır, orada nə rəncbərin beli bükülər, nə də kimsə çörək dərdi çəkər. Orada həmişə qavalın, tarın həzin sədası gələr, hamı ağ libasda, nur içində gəzər. Sonralar o, buna başqa cür baxmağı öyrəndi. Belə çıxırdı ki, Cənnət heç də coğrafi bir məkan deyilmiş; o, insanın daxili aləmi, ruh halı idi. Onu fəth etmək üçün sadəcə batinə boylanmaq kifayət idi.

Ömrünün elə anları olmuşdu ki, bu gücü tapdığına inanırdı; elə günlər, elə gecələr yaşamışdı ki, sanki öz cənnətini ovuclarının içində tutmağa bir addım qalırdı. Lakin hər dəfə o şey əlindən sürüşüb gedirdi. Əvvəlcə uğursuzluğunu təcrübəsizliyində, bu işin "sirrini" bilməməsində gördü. Amma cəhdləri hər dəfə sistemli şəkildə iflasa uğradıqca, onun təvazökarlığı yerini şübhəyə verdi. O, Cənnətə olan inamını itirdi. Cənnətə inamı itirməkdən həyata inamı itirməyə isə bircə addımlıq yol var idi. Və çox keçmədən o, xəstələndi - özü də ölümcül xəstələndi.

Dünyadan köçmək ərəfəsində günlərlə zəif və səssiz halda uzandı. Bu müddət ərzində ətrafı sanki düşmənlərlə mühasirəyə alınmışdı. Hətta otuz illik arvadı Ziba belə, Təvəkkül ona səmimiyyətlə ölmək istədiyini deyəndə, ürəyi parçalanırmış kimi hönkür-hönkür ağlayır və yalvarırdı ki, belə danışmasın. Qadın sonsuz nəvazişlə ona təlqin etməyə çalışırdı ki, bircə sağalsın, qurban kəsəcək, bütün dünya yenidən nura qərq olacaq. Halbuki... Onun kədəri təsirli olsa da, Təvəkkülün düşüncələrinin axınını dəyişməyə gücü yetmirdi. Məgər o, bu qədər ili məhz qadının arzularına boyun əyərək yaşamamışdımı? Bundan nə xeyir görmüşdü? Ancaq əzab. O, kimisə günahlandırmaq fikrində deyildi; başqa bir düzəndə də əzabın az olacağını sanmırdı. O, sadəcə həyatdan, onun o "müqəddəs" nikah mərasimlərindən və insanı əvvəl aldadan, sonra zəhərləyən xəyallarından bezmişdi. Yeganə arzusu hər şeyi birdəfəlik bitirmək idi.

Bu müddət ərzində qonaqların ardı-arası kəsilmirdi. Hər kəs gəlib şəfa diləyir, kömək təklif edir, vəziyyətin ağırlığını zərrə qədər də olsa azaltmaq üçün əllərindən gələni əsirgəmirdilər. Təvəkkülün çoxdan ölmüş hesab etdiyi adamlar bir möcüzə tək peyda olurdular. Vaxtilə nifrətlə arxa çevirdiyi kəslər indi qarşısında mərhəmətlə dayanırdılar. Hərdən bir əl tutduğu adamlar öz sədaqətləri ilə onu çətin vəziyyətə salırdılar. O, gah özünü günəşli pəncərə önünə qoyulmuş dibçək gülü, gah da hər yoldan ötən müstəntiqin insafına qalmış, işgəncə çarxına bağlanmış bir məhbus kimi hiss edirdi. Axund guya onu əyləndirirmiş kimi davranıb mənəvi nəbzini yoxlamağa çalışırdı; həkim isə azca gözü olan hər kəs vəziyyətin ümidsizliyini gördüyü halda onun rənginin açıldığını deyirdi. Təvəkkülün isə belə "təsəllilərə" ehtiyacı yox idi, o, sadəcə hamıdan uzaqlaşmaq istəyirdi. İdarədə onsuz necə darıxdıqlarını, tezliklə işə qayıdacağını deyərək özünü boş yerə yoran o yazı-pozu işinə baxan qızdan da. Təvəkkül qızın nə düşündüyünü bilirdi: "Görəsən öləcək, yoxsa yox? Ölsə, nə vaxt öləcək?" Qız hər dəfə "Vaxtdır, mən gedim" deyəndə, Təvəkkül dərindən ah çəkirdi. Yalnız özünə məlum olan səbəblərdən, o arzu edirdi ki, kaş bu qızı mümkün qədər az görəydi. Amma həyat o qədər də asan deyildi.

İş yoldaşları da adət-ənənə xatirinə gəlir, "ayıbdır" deyə içəri buraxılırdılar. Təvəkkül təəccüblə müşahidə edirdi ki, can üstə olan adam belə bizim o saxta "qonaqpərvərlik" zəncirindən qurtula bilmir. Gələnlər arasında Səfər də var idi. Vaxtilə Təvəkkül ondan sələmlə pul almış, son qəpiyinə qədər qaytarmışdı, amma aradakı o soyuqluq qalmışdı... Ziba pəncərədən baxıb: "Ay aman, Səfərin "Mercedes"idir!" - deyə həyəcanla qışqıranda, Təvəkkül yavaşca inildədi: "Qoy gəlsin...”

Səfər içəri girdi. Özü ilə bərabər bozarmış sifətini, kürkünü və bayırın sazağını da otağa gətirdi. Ətrafında sanki bir sərtlik bərq vururdu; amma bu, müqəddəslərin nuru deyil, daha çox gözəgörünməz polad qırıntılarından yaranmış bir qasırğa idi. Səsi gur nağara kimi, sözləri isə hədəfə dəyən güllə kimi idi. O, həyata dəyər verənlərin hörmət edəcəyi bir adam idi. Hətta Təvəkkül belə, pilləkənlərdəki o amiranə ayaq səslərini eşidəndə, çarpayısında bir qədər dikəldi.

- Hə, belə-belə işlər, - deyə Səfər dilləndi. - Dünya belə gəlib, belə də gedəcək.

O, ağır bir sükuta dalaraq, gətirdiyi soyuq ayazla birlikdə otağın küncündəki stulda yerini rahatladı.

Təvəkkül zəif səslə:
- Hə, əyləş...əyləş - dedi.
- Yox, - deyə Səfər dərhal cavab verdi. - çox qalmayacağam. Gözləri ilə Zibanı axtardı, amma qadın artıq qonağa çay gətirmək bəhanəsiylə otaqdan çıxmışdı. Səfər baxışlarını divardan asılmış köhnə xalçanın naxışlarına zillədi. Birdən səsinə qəribə bir kəskinlik verib soruşdu: - De görüm, Təvəkkül, o tərəfə gedəndə səni nə gözləyir? Nə düşünürsən?

Lakin bu sual Təvəkkülü heç də sarsıtmadı. O, bu sualın cavabını illərdir hazırlamışdı.

- Heç nə, - dedi. - Qara torpaqdan başqa heç nə.

Səfər razılıqla başını yellədi, sanki aralarında gizli bir saziş imzalandı:

- Bax, mən də elə bunu deyirəm. Bu "o dünya", "sorğu-sual" söhbətlərinin hamısı avam camaatı qorxutmaq üçündür. Mənim fəlsəfəm birdir: dünya yaşamağı bacaranların dünyasıdır. Oğluma da həmişə belə deyirəm: həyat sənin boğazından yapışmamış, sən onun xirtdəyindən yapış və son damlasına qədər sıxıb suyunu çıxar. Onsuz da fələk sənə artıq bir şey verən deyil.

O, sağ əlini gümüş başlıqlı əsasının topuzuna bərk-bərk sıxdı. Qaşlarını hədələyici tərzdə çataraq əlavə etdi:

- Bəli, qardaşım. Mənə o boş əbədiyyət nağıllarını danışmasınlar. Sənə deyirəm ki, orda qaranlıqdan başqa heç nə yoxdur.

Təvəkkül:

- Elədir, - dedi və gözlərini yumdu.

Otağa ağır bir sükut çökdü. Elə bil hər şey deyildi, hər kəs öz hökmünü verdi. Səfər yenidən dinc durmadı:

- Mənim arvadım isə... o tərəf-bu tərəfə qaçmaqdan yorulmur. Gah pirlərə nəzir deyir, gah molla yanına gedir, gah da hansısa yeni çıxan falçılara rəğbət göstərir. Amma soruşsan ki, ay arvad, özün nəyə inanırsan, dili tutular. Bir dənə ondan əmindir ki, guya biz ölmürük. Deyir, canımız bir köhnə paltardır, ruhumuz isə təzə libas geyinib başqa aləmlərə köçür. Bu "təzə aləmlər" barədə elə dumanlı danışır ki, adamın gülməyi gəlir. Amma gəl gör necə canfəşanlıqla müdafiə edir! Qəribədir, deyilmi?

- Çox qəribədir, - dedi Təvəkkül, amma səsi sanki quyunun dibindən gəlirdi.
Səfər onun daha nəsə deyəcəyini gözlədi. Lakin Təvəkkülün dodaqları bir-birinə bərk sıxılmışdı, gözlərindəki o uzaq, dumanlı baxış isə nədənsə heç də xoş təsir bağışlamırdı. Qonaq tələsik ayağa durdu.

- Yaxşı, mən gedim, - dedi.

Təvəkkül heç nə demədi.

Səfər əyilib, içində isti qanın dövr etdiyi əlini xəstəyə uzatdı. Amma fikri də, gözü də artıq qapıdaydı, bayırdakı "Mercedes"ində idi.

- Ümid edirəm, başını çox ağrıtmadım, - dedi.

- Yox, - dedi Təvəkkül. - Daha heç nə mənim başımı ağrıda bilməz.

Həqiqətən də hər şey belə görünürdü. Amma zamanla çox şey göründüyü kimi çıxmamışdı. Hətta Təvəkkül də bilirdi ki, gec-tez onun bədəni ruhundakı bu böyük istəyə boyun əyəcək. Çünki onun tək dərdi bu idi. O, həyatdan bezmişdi və öləndə də (özü belə deyərdi) məhz həyatdan öləcəkdi.

İndi bütün diqqət Zibanın üzərində idi. Qadın ömründə görmədiyi bir izzət və ehtiram halqasına bürünmüşdü. Ziyarətlər, xəstəyə “yastığın yüngül olsun” deməyə gələnlər, qonşu qadınların təsəlliləri... Evi sanki bir gülüstana dönmüşdü; o sakit guşələrdə zəng səsləri kəsilmirdi. O, ana ağuşundan ayrılandan bəri dadmadığı bir insan şəfqəti içində nəfəs alır, hərəkət edirdi. Hətta ərinin nəvazişi də belə deyildi. Təvəkkülün sevgisi daha dərin, daha kəskin idi; o sevgi qadını kainatın mərkəzindən qopub gələn bir külək kimi sarsıdır, bir anlıq dəli edir və keçib gedirdi. İndiki qayğı isə geniş və hüzurverici idi; sanki günəş şüaları altında parıldayan ipək kəndirlərlə asılmış, yumşaq bir yelləncək kimi... Qadın öz yorğunluğu içində bu rahatlığa minnətdarlıqla sığınmaya bilməzdi.

Lakin günlər keçdikcə rəng dəyişdi. Gələnlər artıq Təvəkküldən yox, özlərindən danışmağa başladılar. Zibaya təlqin etdilər ki, "həyat davam edir", "sən də gərək özünü düşünəsən". Gələcək var, dedilər; gələcəkdən danışmaq daha yaxşıdır. Beləcə, qadın da gələcəkdən danışmağa başladı.

Amma söz nədir ki? Keçmiş daim onun gözləri önündə idi. O, sanki bir lent kimi qadının qarşısına sərilmişdi; bircə anlıq xəyalına gətirdiyi hər düşüncə həmin lentdə gözqamaşdıran bir mənzərəyə çevrilirdi. Keçmiş onun yaxasından əl çəkmir, onu addım-addım izləyirdi. Əgər yaddaşı ona kifayət qədər əzab verməsəydi, hər gün gözünə sataşan və vaxtilə ona məxsus olan əşyalar bu işi görərdi. Adamların dediyi sözlər, dilucu qaçırıb dərhal peşman olduqları, lakin geri ala bilmədikləri eyhamlar var idi. Və ən əsası, adamların özü - onun adamları... Bütün bunların fövqündə isə qadının özünün o qəribə, tənha halı, "başqalaşması" dayanırdı. Sanki nə isə çatışmırdı və qadının düşüncələrinin alt qatı daim həmin o "nə isə" ilə məşğul idi. Məhz həmin əskiklik onu bəzən söhbət əsnasında, bəzən göz yaşlarında, bəzən də kədərli köksötürmələrdə boyun əyməyə məcbur edirdi. İnsanlar buna "onun dərdi" deyirdilər. Qadın da bunun dərd olduğunu bilirdi və mahiyyətini anladığına zərrə qədər də şübhə etmirdi.
Bəli, nə isə əskik idi. Təvəkkülün nəfəsi çatmırdı. Ziba hər kəsə eyni şeyi deyirdi: "O sağalsaydı, hər şey başqa cür olardı".

Təvəkkül isə sağlığında "o dünyaya", mizan-tərəziyə inanmazdı. Onun üçün cənnət də, cəhənnəm də bu torpağın üstündə idi. O biri dünya haqqındakı moizələr onun qulağına boş nağara səsi kimi gəlirdi.
Buna görə də, o kəskin son ağrıdan sonra hələ də sağ olduğunu hiss edəndə sarsıldı. Heç nəyi xatırlamırdı. Yalnız onu təxmin edirdi ki, deyəsən, ölüb - kənardan baxanlar üçün yəqin ki, elə idi. Amma əslində hər şey daha diri idi! Onun daxili varlığı, psixoloqların "şüur" adlandırdıqları o mərkəz, heç vaxt olmadığı qədər canlı idi. Parlaq, alovlu, sanki qapısı açıq qalmış və güclü küləyin uğuldadığı bir kürə kimi... Bəs bədəninin qalan hissəsi hara getmişdi? İndi o, nə çəki hiss edirdi, nə də bir məkan tuturdu. Özündə ölçülə biləcək heç bir tərəf tapa bilmirdi. Böyük bir yük olan nə isə yox olub getmişdi. Amma əslində heç nə itməmişdi. Əksinə, daha da artmışdı. Bunu anlamağa çalışarkən beyni qarışdı. Amma axı, bunu anlamağın nə mənası vardı? O, sadəcə bu yeni halı duyurdu.

Hərəkət etməyə çalışdı və özünü qəribə, heyranedici bir yüngüllükdə hiss etdi. Bircə fikir formalaşdırmaq, bircə xəyal qurmaq kifayət idi ki, təxəyyülünün gücü qalan işi görsün. O, bir ulduzun rahatlığı ilə, lakin daha geniş bir sərbəstliklə hərəkət edirdi. Ulduzların müəyyən edilmiş orbitləri var; o isə arzusunun kiçik bir tərpənişi ilə istədiyi hər hansı bir zövqün ardınca gedə bilərdi. Cismani varlıqdan azad olmaqla əldə etdiyi bu ən böyük nemətin adını hələ də köhnə vərdişlə həyatın həqiqətlərini quru məntiqlə izah etməyə çalışaraq "Azadlıq" qoydu. Təvəkkül nəhayət buna nail olmuşdu!

Oyanışının o ilk şirin dəqiqələrində belə düşünürdü. Amma sonra nə isə onu geri dartdı. Nə isə ondan yapışdı, onu aşağı çəkərək ağırlaşdırdı. Sanki o, heç bir müdaxilənin olmadığı təmiz göy üzü ilə yerin o amansız cazibə qüvvəsi arasında asılı qaldı. Onu geri çəkən Yer deyildi, buna əmin idi. Ondan canını qurtarmış, onsuz da öz mənafelərini rahatca güdən və onu bu qədər xar görmüş dünya indi onun varlığı ilə maraqlanmazdı. Dostları da deyildi. O, dostlarının təbiətini yaxşı bilirdi: onların həm böyük bir şəfqət, həm də eyni dərəcədə böyük bir laqeydlik qabiliyyəti vardı. Övladı da yox idi.

Nəhayət, həqiqəti anladı. Orada kimsə qalmışdı - "arvadım" dediyi birisi. Gah şirin adlarla, gah da acı və çirkin sözlərlə çağırdığı o qadın. O "ölərkən" qadın ondan bərk-bərk yapışmışdı. Xatırladı və bu xatirə canlananda daxilən sarsıldı: axı yolun başında o özü qadının ondan yapışmasını istəmişdi... buna yalvarmışdı...

Bir neçə "uçuş" təcrübəsindən sonra (enerji sərfiyyatı tələb etməyən bu yeni yerdəyişməyə hələ ki, uçmaqdan başqa ad tapa bilmirdi) və bir neçə dadlı özünüifadə macərasından sonra o, təslim oldu. Kiminsə ona qarşı belə inadla çalışdığı bir vaxtda irəli getməyin mənası yox idi. Ziba onun bu yeni xoşbəxtliyini əlindən alırdı. Qadın bunu həmişə etmişdi; hələ sağ ikən Təvəkkülü öz arzularının, öz qorxularının dustağı etmişdi. Təvəkkül (hələ Yerdə olanda) buna alışmışdı; o inanırdı ki, bu dünyada hər bir kişi gec-tez hansısa qadının "mənəvi dustağına" çevrilir...

Amma indi Ziba onu rahat buraxmalı idi. Bu bitib-tükənməyən ah-fəğanların, bu mənəvi zəncirin nə xeyri vardı? Təvəkkül geri dönə bilməzdi. Ziba isə öz xoşuyla "şirin can"ından keçib onun yanına gələ bilməzdi. Qadın bu dünyanı, onun bitib-tükənməyən qayğılarını, adını "həyat" qoyduqları bu qəribə oyunu çox sevirdi.

Təvəkkülün Yer üzünə, oradakı xırda-para məişət dərdlərinə dair duyğuları yuxudan ayılanda ağızda qalan o acımtıl dad kimi dumanlı idi; lakin məhz həmin dad kimi, bu duyğular da ruhuna dözülməz bir ağırlıq verirdi. O, öz keçmişini heyrətamiz bir aydınlıqla xatırlayırdı; amma indi baş verənlər, hələ də ona təsir etmək gücündə olsalar da, artıq müəyyən bir forma, səs və ya hərəkət kimi qavranılmırdı. Digər dul qalmış qadınların öz itkiləri qarşısında özlərini necə apardıqlarını kifayət qədər yaxşı xatırlasa da, öz arvadının nə etdiyini görmək qeyri-mümkün idi. Nə vaxt ki, Yer kürəsini bürüyən o qatı dumanın arasından boylanıb bir vaxtlar nəfəs aldığı o otağı görmək istəsə, sanki pəncərənin şüşələri buxarlanardı; Xəzərin abı rəngi bozarar, doğma küçələrin döngələri yox olardı. Heç nə anlaya bilmirdi. Sadəcə insanların xislətini və onların "həyat" dediyi o qarmaqarışıq mənzərəni tanıyırdı. Adət-ənənə, vəfa, namus deyilən o quru, soyuq sözləri xatırlayırdı...

Beləcə, sağlığında olduğu kimi, Cənnətin astanasında da özünü səbirli bir intizara təslim etdi. Amma bir fərqlə: dayandığı o nurani boşluqdan bəzən gələcək dünyasının ağlasığmaz gözəllikləri ona göz vurub keçirdi. Onun ac baxışları önündə yamaclar enir və yellənirdi; ucu-bucağı görünməyən taxıl zəmiləri parlaq günəş şüaları kimi sarı rəngdə dalğalanırdı... ta ki o, gözlərini yumana qədər. Sonra uçan qatardan baxırmış kimi geniş, qəribə naxışlı tarlalar ötüb keçirdi; uzaqda xına rəngli, gül rəngli, bəzən parıldayan mavi və zümrüd yaşılı təpələr boylanırdı. Yol kənarı ilə yetişmiş meyvə bağları uzanırdı; toran rəngli dağlar bir-birini əvəz edirdi, onların yaşıl qabırğalarından görünməz bir günəşin yağışla qarışıq solğun qızılı telləri süzülürdü. Səma onun üzərindən ərimiş qızıl və gümüş şəlaləsi kimi süzülüb axırdı; gah o rəngdə, gah bu rəngdə... sonra isə alaqaranlığın o dinc, göyərçin rəngli bozluğu çökürdü. Hər yer həmin o toranlığın içində idi, sanki hər şeyə hisli bir şüşə arxasından baxırdın.

Bu mənzərələr dumanlı olsa da, xəyallarındakı hər bir gözəllikdən daha üstün idi. Təvəkkül qarşısından keçən bu mütləq gözəllik təzahürlərinə "röya" deyib dururdu. Amma daxilən bilirdi ki, bunlar röya deyil. Bunlar həqiqətin özü idi. Sadəcə Yerdə belə şeyləri, həqiqətin özünü səhv anlayırdılar.

Təvəkkülün vəfatının ildönümündə dul qalmış arvadı bir yuxu gördü.

Gün çox uzun keçmişdi. Əvvəlcə gül dükanına, sonra qəbiristanlığa getmiş, evə qayıdandan sonra isə məktubları əvvəldən axıra qədər oxuyub hönkür-hönkür ağlamışdı. Bu məktublar necə də əziz idi... Təvəkkülün ölümü kimi, bu məktublar da inanılmaz görünürdü. Ah, evlənməmişdən əvvəl yazdığı o məktublarda Təvəkkül öz düşüncələrini, hisslərini onun qarşısına necə də səpələmişdi! Aradakı məsafələrin yox olacağı, daha məktublara ehtiyac qalmayacağı o günlər üçün necə də ehtirasla darıxırdı və bu həsrətini necə də alovlu etiraf edirdi... Gözləməkdən necə də bezmişdi. Yazırdı ki, qadın onun üçün bir dünyadır və həmişə də elə qalacaq; "bizim evimiz" deyəcəkləri o balaca yuvada onu bərk-bərk qucaqlayandan sonra bir daha heç vaxt tərk etməyəcək. Əsl sevənlər bir can, bir bədən olarlar. Həmişə birlikdə yaşayacaqlar; ölüm vaxtı gələndə isə, bacardıqca elə birlikdə də öləcəklər. Beləcə, daha nələr, nələr... Qadın məktubları bir daha çeşidlədi, yenidən səliqəli bağlamalar halına salıb qutuya yerləşdirdi. Qutunu təzə ipək parçaya büküb ətrafına gül rəngli təzə bir lent bağladı. O gül rənginin bir səbəbi vardı... Sonra o, şişmiş gözlərini ehtiyatla yudu, yeni dəsmallar çıxartdı.

Amma o gün bayıra çıxmadı. Əvəzində əlinə bir tikmə işi aldı. Elə-belə, barmaqları məşğul olsun, fikri dağılsın deyə. İstəyirdi ki, kimsə gəlib bu hüznlü sükutu pozmasın. Lakin saatlar keçdikcə, otağa heç bir səs düşmədikcə, qadına elə gəldi ki, sanki dünyada Təvəkkülü ondan başqa hamı unudub... Və bu düşüncə ona ölümün soyuqluğundan da ağır bir kədər gətirdi.

Axşam yeməyini bitirənə qədər kimsə gəlmədi. Ziba artıq yatağına çəkilmək istəyirdi; çünki saatlarla ağlamaqdan və o nazik naxışları tikməkdən gözləri elə yanırdı ki, nə bir sətir dua oxuya bilərdi, nə də iynəni sapdan keçirəcək taqəti qalmışdı. Amma elə bu vaxt qapının zəngi çalındı. Gələn var idi. Yadına salan, dərdi ilə dərdlənən biri...

Həmin gecə erkən yatmaq əvəzinə, gecə yarısına qədər oturub dərdləşdilər. Qadın danışdıqca hərdən hıçqırığa boğulur, qonaq isə ona izaholunmaz bir səbirlə qulaq asırdı. Qonağın hər "haqlısan", "başa düşürəm" deməsi Zibanın yarasına məlhəm basırdı. Sanki bu adam ona həm ata, həm də ana əvəzi idi. "Yazıq balam," deyirdi qonaq, "özünü belə üzmə, fələyin işidir..." Qonaq gedəndə, tam qapı ağzında Ziba öz-özünə pıçıldadı ki, bir qardaş da bacısını məhz belə öpərdi - isti, doğma, amma ayrılıq qaçılmazmış kimi. Çünki o, əllərini qadının çiyinlərindən çəkib, hətta eşidiləcək bir "sağ ol" belə demədən tələsik gecənin qaranlığına qarışdı. Geri boylanıb-boylanmadığını görmədi; buna görə də özünü inandırdı ki, əlbəttə, o, geri baxmamışdı.

Qapını bağlayıb kilidlədi. Yuxarı qalxmaq üçün döndü. Pilləkənin aşağısındakı güzgüdə qəfil və sarsıdıcı bir şeylə qarşılaşdı. Solğun sima, ağlamaqdan şişmiş göz qapaqları... bunlar tanış idi. Amma o qədər vaxt idi görmürdü ki, bir daha rastlaşacağını sanmazdı: gözlərindəki o parıltı geri dönmüşdü. Təvəkkül sağlığında həmişə deyərdi: "Sənin gözlərin səhər şehinə düşən günəş şüası kimi parıldayır". İndi o işıq, o həyat nişanəsi sanki yenidən oyanmışdı.

Güzgüdən üz çevirdi. Yavaş-yavaş pilləkənləri qalxdı. Yavaşca soyunub yatağına uzandı.

Yuxuya getməzdən əvvəl bir az da ağladı, səbəbini isə özü də bilmirdi. Bəlkə ev birdən-birə çox səssiz göründüyü üçün, bəlkə də sadəcə yorğunluqdan.

Quşların ilk cəh-cəhi eşidiləndə oyandı. Dünya hələ qaranlıq içində olsa da, sübhün nəfəsi duyulurdu.

Birdən başını qaldıranda Təvəkkülü gördü. O, yatağın başında dayanıb ona baxırdı. Siması ağrılı dərəcədə tanış, amma baxışları heç vaxt olmadığı qədər hədələyici idi, sanki qarşısındakı həyat yoldaşı deyil, onu zəncirdə saxlayan bir düşmən idi.

- Səndən bir xahiş etməyə gəlmişəm, - dedi Təvəkkül. - Hər halda... məni əliboş qaytarmazsan?
- Nədir o, Təvəkkül? Nə istəyirsən?
- Məni azad etməyini istəyirəm. Birdəfəlik və tamamilə. Kəs bu mənəvi kəndirləri!

Ziba qorxu içində inildədi:
- Azad etmək? Səni necə azad edim?
- Sağlığımda sənin üçün etdiklərimi nəzərə alsaq, bu, çoxmu böyük xahişdir?
- Sən... sən qüsursuz bir adam idin, - səsi titrəyən qadın dedi.
- Yox, qüsursuz deyildim. Amma sənin bir dediyini iki eləmədim. Yaxşı ər olmağa çalışdım.

Qadın təsdiq mənasında başını tərpətdi.

- İndi isə səndən yaxşı arvad olmağı xahiş edirəm. Yəni, yaxşı arvad olmağa davam etməyini. Mən artıq yoxam, mənim üçün elə bir şey et ki, mən yanında qalsaydım da məhz elə edərdin. Bu, sənə ağlabatan görünürmü?
- Bəli...
- Elədirsə, burax gedim. Ruhumu öz ahınla yerə bağlama.

Qadın acı bir fəğan qopardı:
- Axı Təvəkkül, mən səni sevirəm! Sənsiz necə yaşayaram?

Kişinin üzü daha da tutuldu, gözləri soyuq bir qəzəblə parladı:
- Yəni mənim geri qayıtmağımı istəyirsən?
- Bəli, bəli! Bircə geri dön!
- Bütün bunlardan necə bezdiyimi, dünyanın yalanlarından necə doyduğumu bildiyin halda?

Qadın susdu.
- O son nəfəsimdəki əzabı xatırlayırsanmı? İndi mənim bütün bunları yenidən yaşamağımı istəyirsən?

Ziba gözlərini yumdu. Onun sifətinə baxmaq dəhşətli idi. Gözləri günəş altındakı buz parçası kimi qamaşırdı.
- Etiraf elə, - dedi Təvəkkül. - Başlanğıcda hər şey başqa idi, məhəbbət var idi. Amma o tilsim çoxdan pozulub. Sən sadəcə "el-aləm nə deyər" deyə, dul qadın adını uca tutmaq üçün bu yas oyununu oynayırsan. Dünyanın gözü sənin üstündədir, sən də öz vəfalı arvad roluna aşiq olmusan.
- Təvəkkül, bu nə sözdür?!
- Bəli, mənim üçün darıxırsan. Amma niyə? Çünki mən bir vərdişə çevrilmişdim. Qadınların xisləti belədir: kişilərin onların həyatını idarə etməsinə icazə verirlər; sonra həyatları özlərinə qayıdanda onlarla nə edəcəklərini bilmirlər. Buna görə təəssüf edirəm, amma bunu dəyişə bilmərəm. Yalnız onu bilirəm ki, sənin bu etdiklərin heç nəyə yaramır; nə sənə kömək edir, nə də mənə. Sənin hər ahın, hər hıçqırığın, keçmişi həsrətlə xatırlatdığın hər bir kəlmən mənim xoşbəxtliyimə sədd çəkir. Sənin bu yersiz bağlılığın olmasaydı, mən çoxdan öz yoluma getmişdim.

Kişi dayandı. Həmin an onun simasındakı qəzəb uşaqcasına bir yalvarışla əvəzləndi. Bu böyük həsrət qarşısında o, əslində, çarəsiz idi.
- Sənə yalvarıram, - dedi, - öz həyatını yaşa. Özün üçün yaşa, ya da istədiyin başqa biri üçün... Amma məni bu yalançı vəfana qurban vermə. Mən bitmişəm. Tək istəyim çıxıb getməkdir.

Birdən qadının üzərinə elə əyildi ki, qadın nəfəsinin kəsildiyini sandı.
- Ver onu mənə! - deyə bağırdı. - Azadlığımı mənə qaytar!

Zibanı dəhşət bürüdü. Qışqırmaq istədi, amma səsi çıxmadı. Baxışlarını yayındırmaq istəsə də, Təvəkkülün o qəzəbli, həm də yalvarış dolu gözləri onu tilsimləmişdi. Bu dözülməz idi - otuz illik həmdəminin ona nifrətlə baxması, ondan "azadlıq" dilənməsi... Təvəkkül... Təvəkkül...

Və elə həmin an Ziba öz ürəyinin döyüntüləri arasında qaranlıqda oyanan kiçik quşların civiltisini – bu dünyadan gələn səs-küyü, sübhün müjdəsini eşitdi. Elə bil qadının daxilində nə isə qırıldı, o bərk-bərk yapışdığı xəyali kəndiri buraxdı.

Göyün günəşli nuru ilə yerin fırtınalı məşəqqətləri arasında asılı qalan Təvəkkül isə nəyinsə dəyişdiyini hiss etdi. Onu aşağı çəkən o ağır vəfa zənciri birdən-birə boşaldı və yox oldu. Ehtiyatla ruhunun qanadlarını yoxladı. Amma artıq ehtiyata lüzum yox idi. O, öz iradəsinin bircə tərpənişi ilə birbaşa yuxarıya - günəşsiz bir aydınlığın büllur qızılına, o əbədi gözəllik dəryasına doğru ucaldı.

Xarici aləmindəki bu dəyişikliklə bərabər, daxilində də bir çevriliş baş verdi. Yerdə olanda və bu nəhayətsiz məkana ilk qədəm basanda elə bilirdi ki, bəzi zövqlər yalnız fani dünyaya məxsusdur və əgər orada dadılmayıbsa, demək, əbədi itirilib. O isə onları itirmişdi; bədəni ona yalan söyləmişdi. Ruhunun dərinlikləri indiyə qədər heç danışmamışdı. Amma indi qəfildən o dərinliklər pıçıldamağa başladı. Təxəyyülü yenidən canlandı. Üstəlik, o müşahidə etdi ki, bu səadət mülkündə "axtaran tapar" sözü sadəcə bir təsəlli deyil, sübuta ehtiyacı olmayan mütləq bir həqiqətdir.

Bu duyğularla o, uzaqda, Yerdəki geniş yaylaqları, sıldırım qayalıqları xatırladan bir məkanda qərar tutdu. O, əzəmətlə qalaqlanmış qaya parçalarının və onların arasında sanki göyə ucalan qədim çinarların, uca sərvlərin yanına gəldi. Bura təbiətin özü tərəfindən ucaldılmış bir ibadətgah idi. Bu möhtəşəm mənzərəni daha geniş seyr edə bilmək üçün mehraba dırmaşmağa başladı. Bir qədər qalxmışdı ki, qarşısına hamar, geniş bir qaya çıxdı; Təvəkkül dincini burada almağa qərar verdi. Onun yorğunluğu fanilərin yorğunluğuna bənzəmirdi; o, ağrı ilə yox, böyük bir şövqlə bədənini o isti, kül rəngli qayaya təslim etdi.
Gün batırdı. Ətrafdakı hər şey - qum, daşlar, göy üzü bir cənnət parıltısına bürünmüşdü. O, uzanıb şərqə baxarkən, səhranın torpağı od rəngindən közərən mis rənginə döndü; uzaqdakı dağlar isə əsrarəngiz bənövşəyi-qırmızı rəngə boyandı. Cənnətdə belə vəcdin bu həddə çata biləcəyinə heyrətlə nəfəsini dərəndə gördü ki, mehrabının kölgəsi cilalanmış düzənlik boyunca fikir sürəti ilə qaçaraq tünd məxməri qırmızıya çevrilir. Nəhayət, bu kölgə bənövşəyi zirvəyə çatanda, onun yuxarı bükülən ucu qəfildən heyrətamiz bir mavi rəng aldı.

Məhz həmin an o, təxəyyülündə yox, öz əbədi diri gözləri ilə qəlbinin ən böyük arzusunu gördü. O, Zibanın yanında uzanmışdı. Ona toxunurdu. Amma bu o yaşlı, kədərli Ziba deyildi; bu, o müqəddəs nurun özü idi. Qadın şərab rəngli kölgələrə və o mavi alov dilimlərinin yaladığı bənövşəyi dağlara baxmırdı; o, Təvəkkülə baxırdı. Kişi ona baxdıqca, qadın gözündə həm o kölgəyə, həm o dağlara, həm də o müqəddəs alova çevrilirdi. Və sonra qadın sanki onun özü oldu; ruhlar qovuşub vahid bir işığa döndü.

Tədricən günbatımının alovları toplanıb göyə yüksəldi və sakit səhranın üzərində həlimliklə asılı qaldı. Gül rəngi yerini maviliyə verdi. Ulduzlar titrədi, öz aralarında pıçıldaşdılar və hər biri öz yerini tutdu. Bir vaxtlar Cənnətin olmadığını deyən Təvəkkül isə necə aldanmış olduğuna gülümsədi. İnsan o lüzumsuz cismani yüklərdən və məkan qəfəsindən qurtulandan sonra anlayır ki, Cənnətdən başqa heç nə yoxdur.

• Vatsap statusları - Sevinc Elsevərin yeni hekayəsi
• Ronaldinyo haqda serial çəkilir
• "Hər şey eynilə göyərçin əlləri öpdüyümüzdəki kimi olmalıdır..." - Azad Yaşarın şeirləri