Yazıçı Salman Rüşdini öldürməyə cəhd etdiyinə görə hazırda 25 illik həbs cəzası çəkən ABŞ vətəndaşı terror qruplaşmasına maddi dəstək vermək də daxil olmaqla əlavə ittihamlar üzrə təqsirli bilinib.

Kulis.az xəbər verir ki, Hadi Matar çərşənbə günü Nyu-York federal məhkəməsində ABŞ, Böyük Britaniya və bir sıra başqa ölkələr tərəfindən terror qruplaşması kimi tanınan Livandakı silahlı "Hizbullah" qruplaşmasına yardım göstərməkdə günahkar bilinib.

Prokurorlar Matarın Ser Salmanın ölümü üçün 1989-cu ildə İranın dini lideri tərəfindən verilən fətva (dini fərman) ilə hərəkət etdiyini iddia ediblər. Mükafatlı yazar məhkəmə zamanı ifadə verərək hücumu təsvir edib və ona tibbi yardım göstərərək həyatını xilas edən yanğınsöndürənə təşəkkürünü bildirib.

Münsiflər heyəti Matarı transmilli terror aktında iştirak etməkdə və "Hizbullah"a maddi dəstək verməkdə təqsirli bilib. Nyu-Yorkun Buffalo şəhərində keçirilən məhkəmə prosesi zamanı prokurorlar onun 2006-cı ildə "Hizbullah"ın o vaxtkı liderinin Rüşdiyə qarşı fətvanın icra olunmasına çağıran çıxışından təsirləndiyini və hücumu iki il ərzində planlaşdırdığını bildiriblər. "The Buffalo News"un məlumatına görə, ABŞ prokurorunun köməkçisi Timoti Linç yekun nitqində deyib: "Təqsirləndirilən şəxs qərara gəldi ki, bunu heç kim etməyəcək, ona görə də özü etməli idi. O, bu çağırışa cavab verən şəxsdir".

Məhkəmədə həmçinin 28 yaşlı Matarın hazırladığı videolar nümayiş etdirilib və şahid kürsüsündə olan yazıçıdan yanağı, sinəsi, gözü, boynu və bud nahiyəsi də daxil olmaqla 15 dəfə bıçaqlanması barədə sorğu-sual edilib.

"Mən səhnədə idim, uzanmışdım və ətrafımda nəhəng qan gölü var idi", – deyə o ifadə verib. O, qismən kor olmasına səbəb olan gözündəki yaranı göstərmək üçün eynəyinin tünd şüşəsini qaldıraraq deyib ki, hücumçunun bıçağı beynindən bir neçə millimetr aralıda idi.

Müdafiə tərəfinin vəkilləri Matarın hücumunun terrorizmlə əlaqəli olmadığını iddia edərək, yazıçıdan 1988-ci ildə yazdığı mübahisəli "Şeytan ayələri" (The Satanic Verses) romanına qarşı kəskin reaksiya gözləməli olub-olmadığını soruşublar. "Mən kitabın mühakimə olunduğuna inanmıram," – deyə Rüşdi cavab verib: "Başqası mühakimə olunur".

Matar 2025-ci ildə ştat məhkəməsi tərəfindən adam öldürməyə cəhdə görə təqsirli bilindikdən sonra artıq 25 illik həbs cəzasını çəkir. İndi isə federal məhkəmənin qərarı ilə o, ömürlük həbs cəzası ala bilər.

Yazıçının Məhəmməd peyğəmbərin həyatından bəhs edən romanı məzmununu küfr hesab edən bəzi müsəlmanların qəzəbinə səbəb olmuşdu. O, saysız-hesabsız ölüm hədələri ilə üzləşmiş və İranın dini lideri fətva verdikdən sonra doqquz il gizlənməyə məcbur olmuşdu. İngilis-hindu yazar daha sonra "Bıçaq: Qətlə cəhddən sonra düşüncələr" (Knife: Meditations After an Attempted Murder) adlı memuarında öz təcrübəsini və uzun sağalma yolunu təfərrüatı ilə izah edib. Ötən il o, illər sonra "On birinci saat" (The Eleventh Hour) adlı ilk bədii əsərini nəşr etdirib.

Salman Rüşdi kimdir?

Salman Rüşdi (tam adı Əhməd Salman Rüşdi) 19 iyun 1947-ci ildə Hindistanın Mumbay (o vaxtkı Bombey) şəhərində anadan olmuş hind əsilli Britaniya yazıçısı və esseistidir. O, əsərlərində tarixi hadisələrlə magik realizm elementlərini ustalıqla birləşdirməsi ilə tanınır. 1981-ci ildə nəşr olunan "Gecəyarısı uşaqları" (Midnight's Children) romanı ona məşhur "Buker" (Booker) mükafatını qazandırıb.

Lakin yazıçıya ən böyük və həm də ən qalmaqallı şöhrəti 1988-ci ildə qələmə aldığı "Şeytan ayələri" (The Satanic Verses) romanı gətirib. Kitab bəzi İslam ölkələrində qadağan edilib və 1989-cu ildə İranın ali dini lideri Ayətullah Xomeyni tərəfindən yazıçının ölümünə fətva verilib. O, bu səbəbdən uzun illər polis mühafizəsi altında gizli yaşamağa məcbur olub. Ədəbiyyata verdiyi töhfələrə görə 2007-ci ildə Böyük Britaniya kraliçası II Yelizaveta tərəfindən ona "cəngavər" (Ser) titulu verilib. 2022-ci ilin avqustunda Nyu-Yorkda səhnədə çıxış edərkən bıçaqlı hücuma məruz qalmış, nəticədə bir gözünü və bir əlinin funksiyasını qismən itirmişdir.

• Aclıq aksiyası niyə dünyanın ən təhlükəli etiraz forması sayılır? - Tarixin ən qorxulu müqaviməti
• Muzeyin döşəməsinə fıstıq əzməsi çəkildi - Səbəb
• Siz düşәrsiz pәrişana, durnalar - Molla Vəli Vidadi