Bu gün ingilis rəssam Tomas Qeynsboronun ( Thomas Gainsborough) anım günüdür.
Kulis.az "Palitra" rubrikasında onun məşhur "Cənab və xanım Endryus" tablosu haqqında materialı təqdim edir.
Tomas Qeynsboro (1727–1788) XVIII əsr İngiltərəsinin görkəmli rəngkarlarından biri olub, portret janrında böyük şöhrət qazansa da, daxilən özünü həmişə təbiətin vurğunu və mənzərə rəssamı hesab edirdi.
O, klassik qaydaların sərtliyindən qaçaraq fırça zərbələrinə bənzərsiz bir sərbəstlik, işıq-gölgə oyunlarına isə poeziya gətirməklə Avropa incəsənətində romantizmin ilk qaranquşlarından birinə çevrildi.
Onun "Cənab və xanım Endryus" əsəri adi bir cütlük portretinin çərçivələrini aşaraq, insan, mülkiyyət və təbiət arasındakı ziddiyyətli münasibəti sorğulayan fəlsəfi bir traktat təsiri bağışlayır.
Rəssam burada mülkədar zadəganlığının soyuq özünəəminliyini təbiətin vəhşi və azad ruhu ilə qarşı-qarşıya qoyur.
Sol tərəfdə qürurla dayanan fərdlərin geyimləri və duruşu sosial statusu vurğulasa da, sağda sonsuzluğa doğru uzanan mənzərə insandan asılı olmayan əbədiyyəti tərənnüm edir.
Xanım Endryusun qucağında bitməmiş qalan boşluq - bəzi sənətşünaslara görə vurulmamış bir ov quşu, bəzilərinə görə isə gələcək övlad rəmzi—varlığın natamamlığını və arzuların qeyri-müəyyənliyini simvolizə edir.
Qeynsboro təbiəti sadəcə arxa fon kimi deyil, personajların mənlik iddiasını sükutla mühakimə edən canlı bir şahid kimi təsvir etmişdir.
Tablodakı kəsilmiş buğda zəmiləri və texniki yeniliklər insanın təbiəti ram etmək cəhdini, fırtınalı səma isə bu hakimiyyətin nə qədər kövrək olduğunu xatırladır.
Obrazların soyuq, azca kinayəli baxışları ilə ətrafdakı işıqlı və təbii mühit arasında gözəçarpan psixoloji bir özgələşmə duyulur.
Fırça zərbələrindəki dinamika təbiətdəki daimi hərəkəti göstərdiyi halda, insanın sahiblik ehtirası bu hərəkətin qarşısında donub qalmış bir illüziya kimi görünür.
Əsər tamaşaçıya fəlsəfi bir sual ünvanlayır: insan doğrudanmı torpağın sahibidir, yoxsa təbiətin müvəqqəti və məğrur bir qonağı?
"Cənab və xanım Endryus" vizual gözəlliyin arxasında sosial varlıq ilə təbii nizamın toqquşmasını əbədiləşdirən kəsərli bir sənət nümunəsidir.
