news-inner
clock15:47 calendar-gray 19 Fevral 2014 view-gray2318 dəfə oxunub
view-gray2318 dəfə oxunub

“Sovetski” yaradıcı adamların gözü ilə

Bakının tarixində “Sovetski” məhəlləsinin özünəməxsus yeri olub. “Sovetski” bir zamanlar əxlaq qaydaları, sakinlərinin həyat tərzi (quşbazlar, tində dayanmış kepkalı, əli təsbehli ağır cayıllar...) ilə fərqlənən ərazi idi, elə indi də demək olar ki, o cürdür.

Bir müddətdən sonra bu ərazilər tarixə çevriləcək. Yeni nəsil bakılılar üçün “Sovetski” heç nə ifadə etməyəcək. Olsa-olsa yalnız kitablardakı, filmlərdəki təsvirlərə əsaslanaraq “Sovetski”nin yastı-yapalaq evlərini, səmasında uçan göyərçinlərini, tində-dalanda dayanan əli təsbehli cavanlarını canlandıra biləcəklər.

Bura həm də Cəlil Məmmədquluzadə, Üzeyir bəy Hacıbəyov, Abdulla Şaiq, Cəfər Cabbarlı, Cahangir Zeynalov, Abbas Mirzə Şərifzadə kimi tarixi şəxsiyyətlərin yaşadığı, gəzdiyi, havasını udduğu məkan olub. Bu ərazilərdə Abdulla Şaiqin, Cəlil Məmmədquluzadənin, Mstislav Rostropoviçin ev muzeyləri yerləşir.

“Sovetski”də çəkilmiş “Bir Cənub şəhərində” filminin rejissoru Eldar Quliyev Mirzə Fətəli Axundov küçəsində doğulub böyüyüb. Onun fikrincə “Sovetski” Bakının göbəyi hesab olunsa da, buranın sakinləri çox çətin həyat yaşayırlar. “Sovetski”nin xüsusiyyətləri barədə danışan rejissor uşaqlığındakı münasibətlərin itirilməsinin onun üçünü çox ağır olduğunu vurğuladı: ”O vaxt hamı bir-birinə yaxın idi. Qonşular mehriban, xeyirxah idi. İndiki zamanda hamımız qapımızı bağlayıb evimizdə də otururuq”.

Teatr tənqidçisi Aydın Talıbzadəyə görə bu ərazilərin fenomenal özünəməxsusluğu yoxdu. Sadəcə olaraq yaşanmış məkandı. Bayır şəhər adı ilə tanınan ərazinin isə İçəri şəhər kimi tarixi əhəmiyyəti yoxdu: “Bu əraziləri bərpa edib saxlamaq da olar. Adətən xarici ölkələrdə bu cür yerləri qoruyub saxlayırlar. Bu da şəhərə xüsusi özünəməxsusluq verir. Hər halda buralar tarixi yerdi. Cahangir Zeynalov, Üzeyir Hacıbəyli, Cəlil Məmmədquluzadə buradan keçib, buranın havası ilə nəfəs alıblar. Burada submədəniyyət hiss olunurdu. “Qara şəhər”, mikrorayonlar, Əhmədli kimi yerlər bir-birlərindən fərqlənirlər. Köhnə nəsil nəyisə saxlamaq istəyir. Amma bilmirəm yeni nəslə “Sovetski” nə deyəcək?”

Yazıçı Natiq Rəsulzadənin də uşaqlığı Mirzə Fətəli Axundov küçəsində keçib. Ancaq buna baxmayaraq yazıçı bu ərazilərin sökülməsinə bir o qədər də üzülmür: ““Sovetski”nin özünəməxsusluğu qırx-əllinci illərdə qalıb. O dövrlər məndə nostalji hissi yaratmır. Köhnə Bakının siması İçəri şəhərdi, o da müasirləşib, çox gözoxşayan mərkəzə dönüb. “Sovetski”dəki o evləri, yastı daxmaları saxlamaq olmaz. Dünya dəyişir, inkişaf edir”.

Yazıçının fikrincə Moskvada Maksim Qorki adın Ədəbiyyat İnstitutunda onunla oxuyan tələbə yoldaşları, qonaqları gəlib əvvəl gözəlləşən Bakı bulvarını, sonra gedib həmin o xarabalıqları görürlər. Bu da onlarda təzad yaradır.

“Bakı tarixindən kollaj” əsərinin müəllifi İlqar Fəhmiyə görə isə “Sovetski”, Dağlı məhəlləsi, “Kubinka” kimi ərazilərin spesifikliyi ondadır ki, daha çox mərkəzdə yerləşirlər: “Başqa yerlərdə subkulturlar adətən ucqarlarda olur. Bu ərazilər Sovet dövründə də öz spesifik xüsusiyyətlərini qoruyub saxlaya bilib. Bu xüsusiyyətlərin böyük bir hissəsi daha çox Şərq təfəkkürü ilə bağlı idi”.

Söküləcək ərazilərdə yerləşən ev muzeylərinin talelərinin onun üçün də müəmmalı olduğunu bildirib: “Bu yaxınlarda Üzeyir Hacıbəyovun ev muzeyində olduq. Orda muzeyin aqibəti haqqında soruşdum, gördüm heç özləri də bilmirlər. O vaxt Bakıda ilk söküntü bizim evlər tərəfdə aparılırdı. Məşhur xanəndə Cabbar Qaryağdıoğlunun ev muzeyi də bizim küçədə yerləşirdi. O da söküldü. Heç soruşan da olmadı. Bir tərəfdən fikirləşirsən ki, qalsın, digər tərəfdən də fikirləşirsən ki, yaxşı, burda yol olacaqsa muzeyi necə saxlasınlar.”

Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin mətbuat katibi İntiqam Hümbətov isə bildirdi ki, o ərazidə yerləşən muzeylərin sökülməsi, bərpası və ya köçürülməsi ilə bağlı onlara heç bir rəsmi məlumat daxil olmayıb. Ərazidə yerləşən muzeylər fəaliyyətini davam etdirir.

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Möhlət - İsi Məlikzadənin hekayəsi
09:00 25 Fevral 2020
Rasim Qaraca: “Hər ad günümə bir kitab hədiyyə edirəm” - Video-söhbət
21:00 24 Fevral 2020
"Mirzə Cəlilin Azərbaycanı" filminin təqdimatı olacaq
18:53 24 Fevral 2020
Həqiqət niyə kor olsun ki? - Aydın Talıbzadə yazır
18:20 24 Fevral 2020
Səməd Vurğunu intihardan qurtaran Abdulla Şaiq – Maraqlı faktlar
17:45 24 Fevral 2020
Animasiya filmində homoseksual obraz
17:06 24 Fevral 2020
Şuşa Teatrında yeni tamaşa olacaq
16:25 24 Fevral 2020
Elçinin növbəti tamaşasının premyerası olacaq
15:41 24 Fevral 2020
Tarantino 56 yaşında ata oldu
15:04 24 Fevral 2020
Damla: “İndiki ağlım olsa, ailəm dağılmazdı” – Müsahibə
14:25 24 Fevral 2020
“Kaspi nəşrləri”ndən yeni kitab
13:58 24 Fevral 2020
Şah Matda “İstehkam” olacaq
13:20 24 Fevral 2020
Məşhur aktyor evində ölü tapıldı
12:41 24 Fevral 2020
Tövbəçi - Seymur Baycanın yeni hekayəsi
12:03 24 Fevral 2020
Harda ki, mən varam, sən yoxsan - Səhər Əhməddən yeni şeir
11:33 24 Fevral 2020
Gənc şairi ölümlə hədələdilər
10:50 24 Fevral 2020
Erkən nikah problemlərinə həsr olunan sərgi açılacaq
10:30 24 Fevral 2020
Çirkabı üst-başına yaxır – Cəlil Cavanşiri sərt tənqid etdilər
10:01 24 Fevral 2020
100 yaşlı şair: “Xəlil Rza məndən 5 qəpik istədi” – Müsahibə
09:00 24 Fevral 2020
Əməliyyatdan çıxan aktyor danışdı: “Özümü yaxşı hiss edirəm”
12:10 23 Fevral 2020