news-inner
clock09:00 calendar-gray 03 Oktyabr 2013 view-gray2417 dəfə oxunub
view-gray2417 dəfə oxunub

Eldar Quliyevin uğursuz qeydləri - KİNO TƏNQİD

“Dərvişin qeydləri” tarixi-detektiv janrında çəkilən Azərbaycan filmidir. Hadisələr Azərbaycan xanlıqlarının süqutu, Rusiyanın Azərbaycanı işğal etməsi ərəfəsinə təsadüf edir və film boyu cavab axtarılan sual sadədir: xanlıqlarının işğalına gətirib çıxaran səbəb nədir? Xəyanət, birləşmək istəməyən xanların hakimiyyət hərisliyi, yoxsa qarşısıalınmaz məğlubiyyəti sürətləndirən qüvvələrin qeyri-bərabərliyi? Son illərdə dövlət sifarişi ilə “xanlıqlar dövrü” haqqında çəkilən filmlərin sayı çoxluq təşkil edir. “Cavad xan”, “Hökmdarın taleyi” və nəhayət “Dərvişin qeydləri” bu qəbildən olan filmlərdəndir. Əlbəttə, bu faktın özü müsbət haldır və Azərbaycan kinosunun iqtisadi yüksəlişinin, yaradıcı müstəqilliyinin göstəricisidir. Bəs bu filmlərin bədii keyfiyyəti necədir, müasir tamaşaçının zövqünə uyğundurmu?

Ssenari müəllifi İlqar Fəhmi, rejissoru Eldar Quliyev olan “Dərvişin qeydləri” filmində “şərti xanlıq” yaradılıb və iki yüz il əvvəl baş verən hadisələr haqqında yazılan qeydlər müasir dövrdə araşdırılır. Professor və tələbə arxivdən əldə edilən “dərviş qeydləri”ni təftiş edən zaman ortalığa müəmmalı suallar çıxır, tarixiliklə müasirliyin paralel işıqlandırıldığı filmdə suallara cavab axtarılır. Xanın oğlu qonşu məmləkətə “işğaldan xəbərdar” məktubunu apararkən karvansarada öldürülür və qatilin kimliyi yalnız filmin sonunda məlum olur: xan oğlunun keşikçisi!

Eldar Quliyev Azərbaycan tamaşaçısının yaddaşında daha çox “Babək”, “Bir cənub şəhərində” “Nizami”filmləri ilə qalıb. Hərçənd, “Nizami”nin uğursuz film olduğunu təkrar etmək artıqdır, amma zənnimcə, Azərbaycan üçün iki bəxti gətirmiş filmə imza atmaq, yetərli sayıla bilər! Üçüncü də ola bilərdi, olmadı!

“Dərvişin qeydləri”nin dramaturji həlli, daha doğrusu, müəmmanın səbəbini üzə çıxarmaq üçün istifadə olunan detektiv fəndlər final səhnəsinə qədər uğurla qurulub. Sadə tamaşaçı qatilin kimliyini və xan oğlunun qətlinin hansı şəraitdə aparıldığını öyrənmək üçün marağını gizləyə bilmir. Filmin ssenari müəllifi İlqar Fəhminin bundan əvvəlki “Ölüm növbəsi” və “Aktrisa” filmləri də dövlət sifarişi ilə çəkilmişdi. Zənnimcə, daha çox “Aktrisa”nın ekran taleyinin uğurlu gətirməsi məhz yazıçı İlqar Fəhmi və rejissor Rövşən İsaxın adı ilə bağlıdırsa, “Dərvişin qeydləri”ndəki uğursuzluq daha çox ssenariyə olan müdaxilələr üzündəndir. Amma hər halda bu, “cümlə qüsurlara bais” rejissordur deyib də, ssenaristi məsuliyyətdən yayındırmaq anlamına gəlmir. Eldar Quliyevin müsahibəsindən: “Filmdə ssenari müəllifi kimi hər ikimizin adı yazılıb. Bu da o deməkdir ki, biz hər ikimiz ssenari müəllifiyik. Mən deməyəcəyəm ki, ssenarinin çoxunu mən yazmışdım, yoxsa İlqar. Xeyr! Biz birgə işləmişik”.

Filmin ciddi qüsurlarından biri aktyor seçimi ilə bağlıdır. Fuad Poladov, Şövqi Hüseynov və Pərviz Məmmədrzayev istisna olunmaqla, digərləri ciddi aktyor oyunu göstərmədilər. Eldar Quliyevin filminin ən

böyük qüsurlarından biri mövzusu Azərbaycan tarixinin ciddi dövrü ilə bağlı olan filmdə Kənan Mahmudova (Kənan M.M-red.) rol həvalə etməsidir. Kənanın aktyor oyunu, jestləri, mimikası tarixi-detektiv janrına tamam yabançı təsir bağışlayırdı. Tarixi mövzuda reklam və klip effektlərindən, süni qəzəbli baxışlardan xilas ola bilməyən aktyorun naşılığını onlarla filmə imza atan qocaman rejissor hiss etmirsə, biz hansı kino uğurundan danışa bilərik?

Filmin səslənməsindəki texniki qüsurlar haqqında uzun-uzadı danışmaq da olar, amma bircə cümləyə yekunvurmaq daha ağlabatandır: hətta ssenari və aktyor oyunu şedevr olsaydı belə, səslənmədəki primitivlik “Dərvişin qeydləri”ni xilas edə bilməzdi.

İkinci vacib və əhəmiyyətli sual: filmin tamaşaçıya ötürdüyü mesaj nədən ibarətdir? Yaxud professorla tələbəsinin dərvişin qeydlərini incələdiyi, müzakirələr apardığı səhnəyə keçiddə Bakının gözəlliyini, alov binalarını, karvan-karvan xarici maşınları, asfalt döşənmiş dolanbac yolları göstərmək o qədərmi vacib idi? Hə, bunun mesaji belədir: ölkəmiz inkişaf edir! Bəs bunun tarixi detektivlə nə əlaqəsi? Bax, əsl müəmma budur!

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

O gün uzaqda deyil - Gənc yazarın əsgərə məktubu
17:12 21 Oktyabr 2020
Torpağın dadı - Aydın Talıbzadə yazır...
16:30 21 Oktyabr 2020
Ən çox qorxu yaradan film müəyyənləşib
15:47 21 Oktyabr 2020
Həbsə atdılar, başını dibdən qırxdılar, dəlixanaya salıb Müşfiqi unutdurdular – Dilbərin məşəqqətli həyatı
15:05 21 Oktyabr 2020
Fransız səyyahın İrəvan təəssüratları yayımlanacaq
14:02 21 Oktyabr 2020
Qarabağa görə başına yaylıq bağlayan şair
13:23 21 Oktyabr 2020
Özbək şair qarabağlı qızdan poema yazdı
12:41 21 Oktyabr 2020
“Üç dəqiqə nəfəs ala bilmədim” – Zəngilanlı yazarlar qələbə sevincini bölüşür
12:00 21 Oktyabr 2020
Koronavirusa tutulan yazıçı: “Bu mövzuda on hekayə, bir roman yazmışam”
11:14 21 Oktyabr 2020
Ləpə satan qadını ağladan bayraq
10:42 21 Oktyabr 2020
Polşalı aktyor vəfat etdi
10:15 21 Oktyabr 2020
Füzulidən olan 82 yaşlı şair: “Evim dağılıbsa, kolun dibində yaşayaram” – Müsahibə
09:00 21 Oktyabr 2020
Kinematoqrafçılar İttifaqı Silahlı Qüvvələrə Yardım Fonduna ianə edib
18:44 20 Oktyabr 2020
Mahnı bitənəcən qayıdacam - Cavanşir Yusifli yazır...
18:02 20 Oktyabr 2020
Gecə yarısı bir qız məktub yazır səngərə... - Cəbhədə olan zabitdən şeirlər
17:21 20 Oktyabr 2020
Zəngilanlı aktyor: "İlk dəfədir var olduğumu hiss edirəm"
16:33 20 Oktyabr 2020
Məşhur aktyor xərçəngə tutulub
15:51 20 Oktyabr 2020
Mehdi Hüseyn onun qollarında can verdi, yoldaşının danışdığı yalan ömrünü 7 il uzatdı, bir şeirlə tarixdə qaldı – Maraqlı faktlar
15:08 20 Oktyabr 2020
Günay İbrahimli: "Ən böyük arzuma çatdım"
14:25 20 Oktyabr 2020
Kuklada uşaqlar üçün tamaşa
13:42 20 Oktyabr 2020