news-inner
clock09:00 calendar-gray 03 İyul 2019 view-gray648 dəfə oxunub
view-gray648 dəfə oxunub

Azərbaycanlıları necə adlandırıblar? - Bilmədiklərimiz

Kulis.az “Rusiya imperiyasında yaşayan xalqlar əslində necə adlanıblar?” yazısını təqdim edir.

Asurililər — asuriyalılar. Birinci dünya müharibəsi illərində xeyli asuriyalı Osmanlı imperiyasından Rusiyaya qaçdılar. Rusiyada asurililər ət ticarəti və ayaqqabı təmizliyi ilə məşğul oldular. Həmin dövrlərdə küçə budkalarında çəkmə fırçalarla qarabuğdayı, yekəbığlı kişilərin müştəri gözləməsi köhnə Moskvanın əsas əlamətlərindən biri idi. Anatoli Rıbakovun 1990-cı ildə qələmə aldığı "Qorxu" romanında 1937-ci ildə paytaxta qayıtmış qəhrəman şəhərdəki tanış predmetləri axtarır: "Burada, küncdə, bığlı asurilinin, ayaqqabı təmizləyicisinin budkası olmalıdır…

Arnautlar — Ukraynaya XIX əsrdə köçürülmüş pravoslav albanlardır. Odessada onların yığcam yaşayış yerləri Böyük və Kiçik Arnautskix küçələri olub. Oxuculara yaxşı tanış olan İlfa Petrovun "On iki stul" romanında əsərin qəhrəmanları İlfa və Petrov bir çox qaçaqmalçılığı Kiçik Arnaut küçəsində edirlər.

Votyaklar — Udmurtlar. 1892-ci ildə bu xalqın adı bütün Rusiya imperiyasında guruldadı: Köhnə Multan kəndində yaşayan on votyak keçirdikləri ayin nəticəsində bir avaranın qətlində ittiham olundular. Məşhur yazıçı Vladimir Korolenko kəndlilərin müdafiəçisi qismində çıxış edirdi. 1896-cı ildə kəndlilər bəraət aldılar. Məlum oldu ki, avaranı öldürən qonşu rus kəndinin sakinləri olub.

Gilyaklar — Nivxlər. Priamurya və Saxalin sakinləri olublar. 1890-cı ildə gilyakları görmüş yazıçı Çexov "Saxalin adaqsı" kitabında həkim nöqteyi-nəzərindən onların görünüşünü belə təsvir edirdi: "Gilyaklar o qədər uzunboyludurlar ki, bəzən bundan utanırlar. Onlar möhkəm sümükləri və güclü əzələləri ilə başqalarından fərqlənirlər.

Qafqaz tatarları — Azərbaycanlılar. Payızda 1837-ci il gizir Mixail Lermontov Tiflisdən öz dostuna yazırdı: "Tatar dilini öyrənməyə başladım. Hansı ki, bu dili bilmək burada və Asiyada çox lazımlıdır.

Şairin bioqrafları hesab edirlər ki, Azərbaycan dili və onun danışıq qaydalarını öyrənməsi üçün Lermontova azərbaycanlı dramaturq Mirzə Fətəli Axundov xeyli köməklik göstərmişdir.

Lamut — Evenlər. Ümumi sayları iyirmi min təşkil edən evenlər əsasən Yakutiyada, Çukotkada, Kamçatka və Xabarovsk kənarlarında yaşayırlar.

Samoedlər-Neneslər. Onların keçmiş adları — nenlər, ensev, selkuplar və nqanasanlardır. Əsasən Arxangelsk və Tümen sahələrinin ərazilərində, Krasnoyarsk şəhərinin şimal regionlarında yaşayırlar. 1938-ci ildə sovet linqvisti Qergiy Nikolayeviç Prokofev Samoedlər xalqı adlandırılması təklifini irəli sürüb.

Tunquslar — Evenklər. Şərqi Sibirin yerli əhalisi hesab olunurlar.Yeniseydən Oхot dənizinə və Baykaldan Şimali Tundra çöllərinə qədər olan geniş ərazidə evenklər (tunqus) köçəri halda yaşayırdılar. Evenklərin əsas yaşayış vəziyyəti ovçuluqdan asılı olsa da, onlar maldarlıq və balıqçılıqla da məşğul olurdular. Puşkinin 1836-cı ildə yazdığı "Mən özümə əbədi heykəl ucaltdım" şeirində bir sıra xalqlarla yanaşı evenklərin də adı keçir.

Çeremislər — Marilər. Fin-uqor xalqlarından biri hesab olunurlar. Əsasən Rusiyada yaşayırlar. Kuprinin 1905-ci ildə yazdığı "Təkbətək döyüş" povestində qəhrəman çeremis Qaynan Puşkinin yağla sürtülmüş büstündən ibadət bütü kimi istifadə edir.

Çud — Vepslər. Kareliyada yaşayan Fin-Uqor xalqıdır. Hazırda vahid etnik əraziyə malik deyillər. Əsasən Sankt-Peterburq, Voloqda, Kareliya Respublikası ərazisində, Oneqa gölünün cənub-qərb sahillərində yaşayırlar. Onlar yerli nağıllarda və folklorda mifoloji məna daşıyan xalq hesab olunurlar.

Çuxonlarlar — Sankt-Peterburqun ətraflarının fin əhalisidir. Puşkinin "Bürünc atlı" poemasında çuxonlarla baölı misraya rast gəlmək olar.

news-inner-user

15792 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Xalq artistinin oğlu vəfat etdi
01:53 10 İyul 2020
Azərbaycanlı alimin kitabı Avropa dillərində nəşr olunacaq
18:37 09 İyul 2020
Uşaqlar üçün tamaşa
17:56 09 İyul 2020
Təranə Vahidin Türkiyədə çap olunan hekayəsi: "Durna adam"
17:15 09 İyul 2020
Qızını ərə verən atanın ölümü
16:26 09 İyul 2020
İspaniyada Haqverdiyevə həsr olunmuş poçt markaları buraxıldı
15:47 09 İyul 2020
Qadına görə başına bəla gələn məşhurlar: onların arasında Müşfiq də var
15:08 09 İyul 2020
Məşhur sənətçi prezidentliyə namizəd olacaq
14:19 09 İyul 2020
Yaltaqlıq ən perspektivli valyutadır
13:30 09 İyul 2020
Uşaq təbəssümü
12:53 09 İyul 2020
Qorxu və təşviş insanı necə formalaşdırır? – Nazlı Əmirova ekzistensializmdən yazır...
12:30 09 İyul 2020
Bəhram Bağırzadənin həyat yoldaşı: "Hələ danışa bilmir"
11:48 09 İyul 2020
Cinsi yanğısını Facebookda söyüşlə soyudanlar
11:19 09 İyul 2020
Son 200 ilin ən yaxşı qəzəli – Mətn
10:46 09 İyul 2020
Elton Conun şərəfinə sikkə hazırlandı
10:09 09 İyul 2020
Sovet ordusunda üsyan edib almanlar tərəfə keçən azərbaycanlı - Amerikadan yazırlar...
09:01 09 İyul 2020
Moskvada teatrlar avqustun 1-dən açılır
18:54 08 İyul 2020
Uşaq tabutunda basdırılan kişi - Günel Natiqdən yeni hekayə
18:22 08 İyul 2020
Son 10 ilin ən yaxşı qorxu filmləri - Siyahı
17:49 08 İyul 2020
Venesiya Film Festivalı əvvəlki qaydada keçiriləcək
17:10 08 İyul 2020