writer1

Mehman Qaraxanoğlu

Məqalə sayı

41
clock16:10 calendar-gray 25 İyun 2019 view-gray674 dəfə oxunub
view-gray674 dəfə oxunub

Qarabağdan yaza-yaza nifrətimizi soyuduruq

Kulis.az yazıçı Mehman Qaraxanoğlunun “Soyudulmuş nifrət” (Ədəbi sezintilər) yazısını təqdim edir.

***

Görəsən, varaqları suda islanmayan kitab, ağ kağız və suda yaza bilən qələm varmı? Olsa, deyin mənə...

***

Mən Sizifi yavaş-yavaş sevməyə başlayıram və daha ona yazığım gəlmir, əksinə, əməlinə görə ona verilən cəzanın çox kiçik olduğunu düşünürəm...

***

Ədəbiyyatın da könüllü Sizifləri vardır...

***

“Qarabağ mövzusu”nun ədəbiyyatı belə sürətlə öz ağuşuna alması tendensiyası ilə heç cür barışa bilmirəm. Ağlıma bir zamanlar çox dəbdə olan “Cənub mövzusu” gəlir. Bu mövzunun axırı nə oldu? Gecə-gündüz “Təbrizim, Təbrizim” deyənlərin, “Vətən həsrəti ilə alışıb yananlar”ın özləri və ya övladları gözəlim Azərbaycandan oğurladıqları pullarla Təbrizin adının belə çəkilmədiyi çox-çox uzaqlarda yatırımlar qoyur, dəbdəbəli villalar alır, həyatlarını yağ-bal içərisində keçirirlər. Hələ kartlar indi-indi açılır, sən demə, “Cənub mövzusu” avtoritar rejim üçün uzunmüddətli ideoloji bir uyuşdurucu imiş. Təsiri hələ də getməyib. İndi isə bu mövzu az qala uzaq keçmişdə qalıb. Səhəndi də, Şəhriyarı da unutmaqdayıq. Yaddaşımızın qatı dumanlığından yalvarış dolu yorğun bir səs eşidirik: “Mənim də bir adım gəlsin diluzə”. (M,Şəhriyar) Xatırlayırsınızsa, “Gülüstan” poemasındakı müəyyən tünd boyalar, çağırış notları rejimin ürəyincə olmadı. Yəni, sənə mövzu vermişəm, onun adı “həsrət”dir, yaz, inildə özün üçün, burnunu siyasi deşiklərə soxma! Bu gün də eyni hallar təkrarlanır. Qarabağ mövzusu ilə bağlı sızlamalar, iniltilər incəsənətin bütün sahələrini - musiqini, rəssamlığı, başlıcası, ədəbiyyatı zəbt edib. Gör özümüzü hansı nağıllarla ovuduruq: “İrəvan qədim Azərbaycan ərazisidir”. Elədir! Bəs sonra? Dünən bunu Təbriz haqda deyirdik. Torpaqlarımız alınıb, əvəzində bizə mövzu veriblər: Qarabağ mövzusu!

Biz hələ də təcavüzkarı dünyaya bəyan edə bilmirik. Nəinki dünyaya, heç özümüz-özümüzə də pıçıltıyla deyə bilmirik. Biz yaza-yaza nifrətimizi soyuduruq. Xocalı yoxdur! Amma biz Xocalı haqda yazılan çoxsaylı mətnlərlə o yoxluğu hayqırıb demək əvəzinə, onun üzünə ev-ev, küçə-küçə, məhəllə-məhəllə niqab çəkib gizlədirik. Geniş anlamda yoxdur Qarabağ mövzusu! Müharibə mövzusu vardır! Bizim üçün bu müharibə müqəddəslik simvoluna çevrilməlidir! Necə ki, alman faşizminə qarşı rusların apardığı müharibəni, sovet bəstəkarı Aleksandr Aleksandroviç, Vasili Lebed Kumaçın eyniadlı şeirinə bəstələdiyi mahnısı ilə “svyaşennaya voyna” (müqəddəs müharibə) adlandırmışdır.

***

Yunan mifologiyasının qəhrəmanı Narsis Əks-sədanın sevgisini rədd etdi. Biz də klassik ədəbiyyatın əks-sədasını rədd edən Narsis kimiyik...

***

Biz öz yazdıqlarımıza dəlicəsinə vurulmuşuq. Nigahdan qaçıb bütün qadınlara aşırı nifrət edən, lakin yalnız fil sümüyündən düzəltdiyi gözəl qız heykəlinə vurulan qədim Kipr sənətkarı Pıqmalion kimi... Amma bir Əlahəzrət faktı heç bir zaman unutmamalıyıq. Pıqmalionun vurulduğu gözəl qız heykəlini məhəbbət ilahəsi Afrodita canlandırıb ona nəfəs verdi. Bəs cızma-qaralarımıza kim nəfəs verəcək, kim?!

***

Ədəbiyyatın da Adonisləri vardır. Onlar ilin yarısını öz qəhrəmanları ilə zülmət səltənətində, digər yarısını isə Yer üzündə keçirirlər...

***

Görkəmli yazıçımız Nəriman Əbdürrəhmanlı sosial şəbəkədə belə bir paylaşım etmişdi: “Bir tarixçinin araşdırdığı mövzuları artıq məşhur olan yazıçının çap etdirdiyi kitablarda görürəm. Bu, təsadüfdürmü, görəsən?” Fikrim belə oldu: Yox, təsadüf bu qədər olmaz. Bu, “tənbəl” baramaqurdunun hərəkətinə bənzəyir. Dadlı tut yarpağından yeyir, yeyir və o dad ona hördüyü “ipək” zindanı unutdurur... Bir başqası də qırmızı-qərmızı deyir ki, mən filan romanımı yazarkən filankəsin kitabından çox bəhrələnmişəm. Buna da deyərlər qabaqdangəlmişlik eləmək. Yəni, sezib eləsəniz, üzə vurmayın, bunu özüm də qabaqcadan demişəm də... Adamdan soruşarlar: Ay filankəs, filan kitab filan romanında nə edir? Əgər sənin romanında başqasının kitabı (araşdırması) təşəxxüslə gəzirsə, bəs sən hara baxırsan, ay roman müəllifi?! Bəhrələnmə sezilməməlidir. Kitab ərsəyə gələndən sonra heç müəllifin özü də bunu görməməlidir. Görürsə, deməli, başqası da görəcək. Belə çıxır ki, ya sənin bədii metaləritə sexin xarab olub, ya da ordan-burdan yığdığın köhnə dəmir-dümürü çeşidləmədən atmısan sobaya. Yaradıcılıq bilinməzlik aləmidir...

***

Şirməmməd Hüseynov öldü! Həqiqəti düz gözünün içinə söyləyəndən sonra ürəyi soyumayıb ardınca da üç qurşunu ehtiras və ilhamla ora boşaldan sonuncu mogikanlardan biri idi o: “Bildin nə deyirəm?”

***

Döşəməni “geydirmə” taxta ilə kip-kip örtəndən az sonra taxtalar tədricən ayrılır, aralanır və müəyyən boşluqlar yaranır. Peşəkarlar bunu səbəbini taxtanın nəmliyində görürlər. Olsun! Bu, onların qənaətidir. Mətndə ilk baxışdan mirvari kimi düzülüb kip oturan sözlər də belədir. Hər oxudan sonra ürəyinin hərarəti o sozlərdəki ilkin “nəmliyi” götürür və sözlərin, cümlələrin bir-birindən necə aralandığının şahidi olursan. Bəs nə etməli?! Oxunun sayını çoxaltmaq lazımdır! Yaranmış boşluqları doldurmaq isə rahat bir işdir...

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Moskvada teatrlar avqustun 1-dən açılır
18:54 08 İyul 2020
Uşaq tabutunda basdırılan kişi - Günel Natiqdən yeni hekayə
18:22 08 İyul 2020
Son 10 ilin ən yaxşı qorxu filmləri - Siyahı
17:49 08 İyul 2020
Venesiya Film Festivalı əvvəlki qaydada keçiriləcək
17:10 08 İyul 2020
Qarabağda “iki” alıb, sinifdə qaldığım Vətən - Ramiz Qusarçaylıdan şeirlər...
16:23 08 İyul 2020
Kuklada uşaqlar üçün tamaşa
15:37 08 İyul 2020
Məşhur rəssamın əsəri tapılıb
14:59 08 İyul 2020
Azərbaycanda orkestr rəhbəri həbs edildi
14:18 08 İyul 2020
Xəsil adam - İlham Əzizdən yeni hekayə
14:10 08 İyul 2020
Səməd Vurğunun tutdurduğu Xalq yazıçısı: sürgündən qayıdanda arvadı başqası ilə evlənmişdi - İnanılmaz faktlar
13:18 08 İyul 2020
Elzanın başındakı qıjıkimilər - Sərdar Amin yazır
12:36 08 İyul 2020
Türkiyəli aktrisa vəfat etdi
12:01 08 İyul 2020
Bu, Allaha qarşı küfrdür – Gənc şair həmkarını tənqid etdi
11:20 08 İyul 2020
“Üzüklərin hökmdarı” geri qayıdır
10:47 08 İyul 2020
Elzanın yeni şəkli müzakirəyə səbəb oldu - Foto
10:12 08 İyul 2020
Kitabxana maraqlı layihəyə başlayır
09:30 08 İyul 2020
Üzündəki ipəyi qaldıranda oğlum özünü çölə atdı - Bircə atasının ölümündən yazır...
09:00 08 İyul 2020
“Çəkməli pişik” onlayn göstəriləcək
18:44 07 İyul 2020
Əfsanəvi musiqiçi vəfat etdi
18:09 07 İyul 2020
Bizim üçün qızılgül – Cavanşir Yusifli yazır...
17:30 07 İyul 2020