writer1

Aliyə

Məqalə sayı

999
clock18:42 calendar-gray 23 Aprel 2019 view-gray936 dəfə oxunub
view-gray936 dəfə oxunub

İtləri necə öldürməli?

Bu dünyada bir etibar görmədim…

Şair deyib. Çox da düz deyib. Çünki bu dünyada bərabər yanaşılan heç nə yoxdur. Günəşin istiliyi belə hər kəsə eyni paylanmır. Qaldı ki, insan cəmiyyəti...

Canlıların haqları belə ierarxik ardıcıllıqla qorunur. Kişilərin, qadınların, uşaqların, itlərin, inəklərin, daha sonraotların... İt haqqından danışanda “guya adamların haqqı qorunur, qalmışdı itlərin” kimi güclü bir arqumentlə rastlaşırsan. Ona qalsa bunu sonsuza qədər uzatmaq olar: guya kişilərin haqqı qorunur ki, qadınlarınkı da qoruna və s...

Amma nə etsək, bu ierarxik yanaşma bir sxem olaraq yaddaş kartımıza düşüb. Düşüb nədi,canlıları şüursuz və şüurluya ayırmaqla öz cinsimizlədigərləri arasında bir sərhəd qoymuşuq. Bunu dəyişmək asan deyil.Dünyanı tanımağa həşəratları öldürməklə başlayan uşaqlar canlılara başqa cür münasibət də göstərməyəcəklər. İstəsək də başqa canlıları qəbul edə bilmirik. Bu haqda şairə Sevinc Elsevərin gözəl bir şeiri var:

doludur evlərimiz

it-pişik

hətta ilan-qurbağa

fiqurlu oyuncaqlarla

qovuruq qapımıza gələn

pişikləri itləri

bir qarın belə doyurmadan...

...tısbağa çizgili köynəklər

yastıq üzü

çətirlər

sarmış ikən hər yanımızı

nəsli tükənmədə ölkəmizdə

yox olub getməkdə gerçək tısbağalar...

Şeir deyir ki, canlıları olduğu kimi sevə bilmirik. Hər heyvanı nəyinəsə görə sevirik. Hətta şairlər belə hisslərinə görə itləri təsnifatlandırır, maldarlar qoyunun südünü sağıb, yununu qırxdığı kimi, şairlər də heyvani duyğuları şeirdə istifadə edirlər. Məsələn, Şəhriyar del Gerani darıxmaq məsələsində itdən istifadə edir, Zahir Əzəmət pişikdən...

Həqiqət budur ki, küçə itləri, zibillik pişikləri şairlərdən başqa kimsəyə lazım deyil. İndi bu itlərə ən çox şairlər sahib çıxmalıdırlar. İt haqqını qoruyanlar arasında isə şairlər yoxdur:şairlər itlərin ən çox sahibsizliyini sevirlər.

Hər şey bir yana, bir anlıq düşünək, heçitlərsiz şəhər olarmı?

“Yox bir, gəlib bizi qapsınlar”.

Əlbəttə, yox. Mən özüm də itlərin qorxusundan gecə vaxtı evə qayıtmağa qorxuram. İllah da yemlədiyim itlər sürü ilə dalımca düşəndə və bunu qonşular görəndə.

Canlılara bu həyata bizim qədər haqqı olan məxluq kimi yanaşmamıza çox var.

Amma həqiqət budurki, lazım gələndə “it deyil, dəxi bizim birimiz” deyə bilirik.

Biz istəyirik ki, uşaqlarımız təhlükəsizlikdə olsunlar, itlər onlara, elə bizə də cummasın. Amma həm də istəməliyik ki, uşaqlarımız ətraf aləmi kənar bilməsin, itə, ota, torpağa sevgiylə yanaşsın.

Hər canlıya bu həyatı onunla bölüşən, eyni haqqa sahib canlı kimi baxsın. Çünki yaşamağın başqa yolu qalmayıb.

İtləri öldürməməyin isə yolu var. Bunu da bilməyən yoxdur: onların artımına nəzarət etmək, quduzluq iynələri vurmaq və s. (Bu arada şairlərdən də sormalı, qulağı birkalı it nə qədər poetikdir?)

“Humanist” çıxmamışıq, human insan deməkdir. Biz itlərdən danışırıq. Buna da bir ad qoymaq lazımdır.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Nizaminin əsərləri ilə bağlı müsabiqə elan olundu
18:54 18 Yanvar 2021
“Şəhərin qış gecələri” tamaşası onlayn nümayiş ediləcək
18:22 18 Yanvar 2021
İsa Hüseynovun hekayəsi Gürcüstan kitabxanasında
17:58 18 Yanvar 2021
"Üç peyğəmbər" xalçasının müəllifi - Ziyadxan Əliyev yazır...
17:43 18 Yanvar 2021
Dəyişən gerçəkliklərdə gizlənən həyat - Aliyə yazır...
17:01 18 Yanvar 2021
Xalq artisti xəstəxanaya yerləşdirildi
16:19 18 Yanvar 2021
"Şanlı tarix" sərgisi açılacaq
16:09 18 Yanvar 2021
Elçiliyə gecə saat 1-də gedən, Cəfər Cabbarlının qızını alan, baba olduğunu eşidəndə dünyasını dəyişən yazıçı – Maraqlı faktlar
15:27 18 Yanvar 2021
Yeşilçam filmlərinin məşhur aktyoru vəfat etdi
14:46 18 Yanvar 2021
Qazilərimizdən bəhs edən film çəkildi
14:29 18 Yanvar 2021
50 yaşı tamam olan yazıçı: “Az qalıram utandığımdan qaçıb gizlənəm” – Müsahibə
13:50 18 Yanvar 2021
Peyvənd vurduran nazir və qərarsız Facebook əhli
13:02 18 Yanvar 2021
Məni sevgi üstə yaxaladılar – Əlizadə Nuridən yeni şeirlər
12:15 18 Yanvar 2021
Muzeyə getməməyi ilə məzələnən xalqım, oy! – Sərdar yazır...
11:42 18 Yanvar 2021
Beyin anevrizması keçirən məşhur repçi sağaldı
11:07 18 Yanvar 2021
Axşama tamaşa var
10:30 18 Yanvar 2021
Nizamini dərin hissiyyatlı kadrlar öyrənməlidir - Cavanşir Yusifli yazır...
10:01 18 Yanvar 2021
Xudu Məmmədovun oğlu: “Mən çatanda atam yerdə uzanmışdı, ona süni nəfəs verirdilər” – Müsahibə
09:00 18 Yanvar 2021
Nana sevirdi - Nərmin Kamaldan hekayə
12:31 17 Yanvar 2021
“Ah, bu uzun sevda yolu” onlayn nümayiş ediləcək
17:20 16 Yanvar 2021