news-inner
clock09:30 calendar-gray 25 Fevral 2017 view-gray157 dəfə oxunub
view-gray157 dəfə oxunub

Əfqanıstandan qayıdan əsgərin SSRİ etirazı

Kulis.az “Naməlum kino” layihəsində Eldar Quliyevin 1989-cu ildə çəkdiyi “Təxribat” filmini təqdim edir.

Süjet: 1980-ci illərin sonu. Zaur (Elxan Cəfərov) Əfqanıstandan qayıdır. Anası (Səfurə İbrahimova) ona atasının (Həsən Məmmədov) həbs olunduğunu və məhkəmənin 4 il iş kəsdiyini deyir. Çünki neftayırma zavodunda işləyən atası qurğulardan birini bilərəkdən partladır. Dövlətə külli miqdarda ziyan vurduğu üçün o, həbs edilir. Amma nə istintaq, nə məhkəmə hadisənin baş vermə səbəblərini obyektiv araşdırmır, atasının peşəkarlığını, vicdanlı mütəxəssis olduğunu nəzərə almır.

Zaur həbsxanaya atasının yanına gedir və ondan həqiqəti öyrənir. Məlum olur ki, atasının hakimiyyət orqanlarına dəfələrlə xəbərdarlığına baxmayaraq zavoddakı köhnə qurğunu dəyişmirlər. Bu səbəbdən də zavodda bir neçə fəhlə həlak olur. Atası çıxış yolunu qurğunu partlatmaqda görür.

Zaurun anasının ərinə hökm oxuyan hakim Rəhimovla (Yaşar Nuri) mübahisəsi düşür, hakimin kobud davranışından qadının ürəyində problem yaranır və o xəstəxanaya yerləşdirilir.

Zaur Rəhimovla haqq hesab-çürütmək üçün Rəhimovun yanına gedir. Amma hakim onunla da kobud davranır, atası ilə bağlı verdiyi qərarda haqlı olduğunu iddia eləyir. Sonra Zaurdan ona fiziki zorakılıq göstərdiyinə görə hüquq mühafizə orqanlarına şikayət edir. Zaur həbs olunur. Amma polis rəisi (Vidadi Həsənov) Zaurun Əfqanıstanda hərbi xidmət göstərdiyini biləndən sonra, onu həbsdən buraxır, şikayət ərizəsini isə cırır. Bunun üçün onun öz səbəbləri var. Çünki onun oğlu Əfqanıstanda həlak olub.

Zaur təsadüfən yolda gənc qadın Rəna (Rita Əmirbəyova) ilə tanış olur. Onların arasında sevgi bağı yaranır.

Günlərin birində Zaur Əfqanıstanda birgə vuruşduğu dostu Səmədlə (Arzu Ocaqverdiyev) bərabər hakimdən qisas almaq qərara gəlir. Amma onların qisası baş tutmur. Hüquq mühafizə orqanları onları təqib eləyir.

Finalda Zaur dostuyla könüllü milisə təslim olur...

“Təxriabat”ın bədii keyfiyyətini, dramaturji qüsurlarını nəzərə almasaq, mahiyyətcə demokratik, günümüzün aktuallığına cavab verən filmdir. Bu da təbiidir. Həmin dövrdə SSRİ silkələnirdi, sovet insanının inandığı ideallar əhəmiyyətini itirirdi, siyasi rəhbərlik, idarəetmədəki qüsurlar tənqid olunurdu. Baş verənlərin o dövrün filmlərində açıq şəkildə əksini tapması normal idi.

Baxmayaraq ki, filmdə dramaturji əskikliklər var. Məsələn, hadisələrin gedişatında, qəhrəmanın xəstə anası, həbsxanadakı atası unudulur, əvvəldə xüsusi vurğulanan, qəhrəmanın sevdiyi qonşu qız Leyla it-bata düşür, sonradan tanış olduğu qadın Rəna obrazı yarımçıq qalır, iki dəfə ekrana gələn əkiz qardaşların funksiyası bilinmir v s.

Çünki rejissor əsas fokusunu qəhrəmanın üzləşdiyi ədalətsizliyə, o illərdə sovetlərin dağılması ərəfəsində ümidlərini itirmiş, boşluğa yuvarlanmış insanların psixoloji durumuna, yaşamına yönəldib. Hərçənd, bu niyyət maraqlı təsvir həllini tapmır, sonucda sadəcə, müxtəlif obrazlar haqda informativ bilgi verilir, səhnələrin yozumu klişe təqdimata əsaslanır.

Rəna balaca qızı ilə kasıb evdə yaşayır, o dolanmaq üçün başqalarının camaşırlarını yuyur. Zaurun Əfqanıstanda birgə vuruşan dostu müharibədə təsadüfən uşağı vurduğu üçün ağlını itirib. Digər dostunun səhhətində müharibənin törətdiyi problemlər var. Həbsxanadakı məhkum burda günahsız yatdığını deyir, onu daim qorxu təqib edir. Vəkili (Ayaz Salayev) hər şeydən əvvəl öz karyerası düşündürür. Hakim Rəhimov özünü vicdanlı insan sayır, onun hakim kimi vicdanının təmiz olmamasında sovet sistemini günahlandırır. Və finalda qəhrəmana qarşı şikayətini geri götürür.

Əfqanıstan müharibəsinin fəsadları xüsusi qabardılır. Psixoloji travma alan dostlar, yoldan ötən yaşıdlarına belə aqressiv davranırlar. Film boyu müharibədən sənədli kadrlar, fotolar göstərilir. Qəhrəman normal həyata dönsə də, o, müharibənin acı xatirələri ilə yaşamağa məcburdur.

Filmin ssenari müəllifləri Eldar Quliyev, Ramiz Fətəliyev, operatoru Bağır Rəfiyev, bəstəkar Müslüm Maqomayevdir.

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

İnsanlar məşhur sənət əsərlərini evlərində belə canlandırdılar - Fotolar
19:50 31 Mart 2020
Məscid odunu - Mehriban Vəzirin yeni hekayəsi
18:27 31 Mart 2020
Tanınmış xanımlarımızdan "Evdə qal" kampaniyasına çörək hədiyyəsi - Fotolar
17:11 31 Mart 2020
Azərbaycanda anadan olmuş tanınmış yazıçı dünyasını dəyişdi
16:02 31 Mart 2020
Sevgilisinə görə 20 otaqlı ev tikdi, özündən 35 yaş cavan qızla evləndi, pula görə Üzeyir Hacıbəyova əsəbiləşdi - Cabbar Qaryağdıoğlundan maraqlı faktlar
15:19 31 Mart 2020
Ötən gecə Van Qoqun məşhur əsərini oğurladılar
14:32 31 Mart 2020
Ceyms Bond filminə 100 minlik zərbə
13:45 31 Mart 2020
Qohumların bizə gəlməyinə qəti qadağa qoymuşam – Yazıçılarımız karantin günlərini necə yaşayır? - Sorğu
12:30 31 Mart 2020
Facebookda “zibil atan”ların təhlükəli səhvi
11:50 31 Mart 2020
Dahi şairimizdən Günün Şeiri
11:15 31 Mart 2020
Azərbaycanlı qarmon ifaçısı vəfat etdi
10:31 31 Mart 2020
"Santa Barbara" serialının ulduzu dünyasını dəyişdi
10:17 31 Mart 2020
Milli Konservatoriya Koronovirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna ianə etdi
09:28 31 Mart 2020
Yuxu dərmanı - İsi Məlikzadənin hekayəsi
09:00 31 Mart 2020
Habil Əliyevin koronavirusa yoluxan qızı danışdı: “Qorxuram” - Foto
23:02 30 Mart 2020
Milli Kitabxanadan oxuculara daha bir virtual xidmət
20:02 30 Mart 2020
Komediya ustası koronavirusdan vəfat etdi
17:01 30 Mart 2020
Tanınmış rejissor dünyasını dəyişdi
16:38 30 Mart 2020
Koronavirus dünyanı necə dəyişəcək: ağlagəlməz ehtimallar
15:59 30 Mart 2020
Teatrdan evdə qalan tamaşaçılara jest - Repertuar
14:56 30 Mart 2020