news-inner
clock14:00 calendar-gray 04 Aprel 2016 view-gray149 dəfə oxunub
view-gray149 dəfə oxunub

Şəhid olan heykəltəraşmızın o şəkli

Venesiya kinofestivalının əsas mükafatını alan, 1990-cı illər Makedoniya müharibəsindən bəhs edən “Yağış öncəsi” adlı film var.

Rejissoru makedoniyalı Milço Mançevskidir.

Bu, müharibə dəhşətlərinin dərin qatlarını göstərən ən yaxşı filmlərdən biridir.

Üç hekayədən “Sözlər”, “Üzlər” və “Fotoqraflar”dan ibarət olan, həm müstəqil film kimi, həm də bir-birilə süjet bağlılığı olan bu üç epizodun mərkəzi mövzusu müharibənin təhrif elədiyi, eybəcərləşdirdiyi dünyadır.

Filmin əsas qəhrəmanı, dünyanın təhlükəli nöqtələrindən həqiqəti çatdıran məşhur fotoqraf Aleksandr Makedoniyaya, doğulduğu kəndə qayıdır. Burda çox şey dəyişib, müsəlman və xristianlar bir-birinə düşmən kəsilib, əvvəlki mehribanlıq, doğmalıq yox olub. O, burda uşağlığının idillyasını tapa, amansız, nifrət dolu reallığı qəbul edə bilmir. Onun sülh, barış niyyətini dostları, ailəsi pis qarşılayır. Aleksandr müsəlman qızını xilas etmək istəyəndə gülləyə tuş gəlir.

Filmin hər şeyə rəğmən həyata sevgiylə sarılmaq istəyən Aleksandrın ölümü ilə bitməsi həm də simvolik anlam daşyır.

Və onun qətli özündə bir neçə şeyin ölümünü ifadə edir: insanın, həqiqətin və sənətin.

Bir neçə gün öncə cəbhə xəttində həlak olmuş Samir Kaçayevin Facebookda nə vaxtsa yerləşdirilmiş, qollarını həyata, azadlığa, sonsuzluğa sevgiylə açmış fotosunu görəndə o obrazı xatırladım.

Samir Rəssamlıq Akademiyasının məzunu olub. Heykəltəraş idi.

Samirin həlak olmasını həm də simvolik qəbul edirəm.

Əsasında humanizmi, barışı daşıyan sənətə atılmış güllə kimi.

Ayrı-ayrı nümunələrdə sənətin mütləq xeyir olmadığını, şərə də xidmət etdiyini bilirik. Amma ümumuilkdə, sənət təkcə sənət kimi yox, həm də müəllif, ideya kimi absolyut şərlə həmişə müharibədə olub.

Salvador Dalinin “Vətəndaş müharibəsinin duyulması” tablosu, Jan Renuarın faşizmi öncə görməsi kimi qəbul edilən “Oyun qaydaları” filmi, onlarla bədii, fəlsəfi əsərlər...

Hitler Almaniyasında meydana gəlmiş “Degenerativ sənət” anlayışı vardı. “Degenrativ sənət”ə modern cərəyanlar impressionizm, dadaizm, kubizm, sürrealizm, fovizim, ekspressionizm və s. daxil idi.

Nasist təbliğatı alman xalqı üçün sənətdəki yenilikləri təhlükəli sayır, avanqard, antiklassik sənətə qarşı çıxır, onun alman xalqı ilə heç bir əlaqəsi olmadığını iddia edirdi.

Ona görə Hitler Almaniyası yeni, fərqli fikri daşıyıcısı olan rəssamlara, bəstəkarlara, rejissorlara, yazıçılara qarşı repressiyalara başladı.

Hitlerin “degenerativ sənət”lə bağlı çıxışında belə fikir yer alır: “Deyirlər, onlar başqalarının gördüyü kimi görmürlər.

... Etiraf eləmək lazımdır ki, doğrudan da bu əsərlərdən bəziləri tərsinə görən insanlar tərəfindən çəkilib”.

Sonra o, sənətə qarşı amansız müharibə aparacağını bəyan edir.

Sənət müharibənin alternatividir. Və bu gün də şərlə müharibədədir. Fəqət, informasiya sərhədlərinin yox olduğu, sənətin təsir imkanlarının geniş ola biləcəyi dövrdə belə o, nə yazıq ki, müharibəyə, şərə, terrora hələ də uduzur, güllələnir.

Samirin Facebook profilində müxtəlif şəkillərinə baxıram: heykəl işləyərkən, sərgidə, gitara ilə, mükafat alanda, əl işləri...

Hətta “Tolerant Azərbaycan gənci” layihəsində heykəltəraşlıq nominasiyasında yer də tutubmuş.

Cəbhədə həlak olandan sonra tanıdığımız Samir mənim yaddaşımda əsgərdən çox, heykəltəraş kimi, yaratdığı əsərlərlə, həyatı sevgiylə qucaqlayan fotosu ilə qalacaq. Bu, mənim özlüyümdə şərə, vaxtsız, ədalətsiz ölümlərə etirazımdır. Və uduzmuş, məğlubiyyətinə rəğmən ləyaqətini itirməyən, ümidsizləşməyən sənətin yanında olmaqdır.

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Sən ey taclı eybəcər – Elza koronavirusa şeir yazdı
18:58 29 Mart 2020
Milli Kitabxanadan 30 min manatlıq jest
17:40 29 Mart 2020
Filmlərin yayımı və nümayişi qaydalarına dəyişiklik edilib
17:01 29 Mart 2020
Şəfiqə Məmmədova ordenlə təltif edilib
15:45 29 Mart 2020
Komada olanda Alim Qasımovu onun yanına niyə çağırdılar? - Müğənni Şəfa haqqında maraqlı faktlar
15:00 29 Mart 2020
Mədəniyyət Nazirliyi yeni layihəyə start verib
14:15 29 Mart 2020
Spirtlə dəstəmaz almaq zamanı
13:31 29 Mart 2020
Mərhum Xalq artistinin qonşusu: "Binamızın problemini bircə təbəssümlə həll etdi"
12:30 29 Mart 2020
Dünyanın ən qədim şeiri - 4 min yaşlı mətn
11:41 29 Mart 2020
AzTV-dən evdə darıxanlara sürpriz
11:03 29 Mart 2020
Şərif Ağayarın hekayəsi: “Şeqlov üsulu”
09:30 29 Mart 2020
Xalq şairi vəfat etdi
08:05 29 Mart 2020
Bob Dilan 8 il sonra sükutu pozdu
18:07 28 Mart 2020
Pandemiya günlərinin Təpəgözü
17:33 28 Mart 2020
Gənc şair karantindən şeir yazdı: Mənə kölgəni göndər
16:41 28 Mart 2020
Özünə gizli toy eləyən, içkiyə qurşanıb ailəsini atan, yataqdan videosu yayılan reper – Maraqlı faktlar
15:40 28 Mart 2020
Anar Nağılbazın ən çox istifadə etdiyi söyüş
15:04 28 Mart 2020
Tanınmış müğənnidən cəsarətli addım: "Bir-birimizə dəstək olaq"
14:50 28 Mart 2020
Şahbaz Xuduoğlu: "Kitab sifariş edən daha çox yaşlılardır"
13:17 28 Mart 2020
Seymur Baycandan yeni yazı - Bu əcinnə gərək mənim qarşıma çıxaydı?
12:23 28 Mart 2020