news-inner
clock14:00 calendar-gray 04 Aprel 2016 view-gray268 dəfə oxunub
view-gray268 dəfə oxunub

Şəhid olan heykəltəraşmızın o şəkli

Venesiya kinofestivalının əsas mükafatını alan, 1990-cı illər Makedoniya müharibəsindən bəhs edən “Yağış öncəsi” adlı film var.

Rejissoru makedoniyalı Milço Mançevskidir.

Bu, müharibə dəhşətlərinin dərin qatlarını göstərən ən yaxşı filmlərdən biridir.

Üç hekayədən “Sözlər”, “Üzlər” və “Fotoqraflar”dan ibarət olan, həm müstəqil film kimi, həm də bir-birilə süjet bağlılığı olan bu üç epizodun mərkəzi mövzusu müharibənin təhrif elədiyi, eybəcərləşdirdiyi dünyadır.

Filmin əsas qəhrəmanı, dünyanın təhlükəli nöqtələrindən həqiqəti çatdıran məşhur fotoqraf Aleksandr Makedoniyaya, doğulduğu kəndə qayıdır. Burda çox şey dəyişib, müsəlman və xristianlar bir-birinə düşmən kəsilib, əvvəlki mehribanlıq, doğmalıq yox olub. O, burda uşağlığının idillyasını tapa, amansız, nifrət dolu reallığı qəbul edə bilmir. Onun sülh, barış niyyətini dostları, ailəsi pis qarşılayır. Aleksandr müsəlman qızını xilas etmək istəyəndə gülləyə tuş gəlir.

Filmin hər şeyə rəğmən həyata sevgiylə sarılmaq istəyən Aleksandrın ölümü ilə bitməsi həm də simvolik anlam daşyır.

Və onun qətli özündə bir neçə şeyin ölümünü ifadə edir: insanın, həqiqətin və sənətin.

Bir neçə gün öncə cəbhə xəttində həlak olmuş Samir Kaçayevin Facebookda nə vaxtsa yerləşdirilmiş, qollarını həyata, azadlığa, sonsuzluğa sevgiylə açmış fotosunu görəndə o obrazı xatırladım.

Samir Rəssamlıq Akademiyasının məzunu olub. Heykəltəraş idi.

Samirin həlak olmasını həm də simvolik qəbul edirəm.

Əsasında humanizmi, barışı daşıyan sənətə atılmış güllə kimi.

Ayrı-ayrı nümunələrdə sənətin mütləq xeyir olmadığını, şərə də xidmət etdiyini bilirik. Amma ümumuilkdə, sənət təkcə sənət kimi yox, həm də müəllif, ideya kimi absolyut şərlə həmişə müharibədə olub.

Salvador Dalinin “Vətəndaş müharibəsinin duyulması” tablosu, Jan Renuarın faşizmi öncə görməsi kimi qəbul edilən “Oyun qaydaları” filmi, onlarla bədii, fəlsəfi əsərlər...

Hitler Almaniyasında meydana gəlmiş “Degenerativ sənət” anlayışı vardı. “Degenrativ sənət”ə modern cərəyanlar impressionizm, dadaizm, kubizm, sürrealizm, fovizim, ekspressionizm və s. daxil idi.

Nasist təbliğatı alman xalqı üçün sənətdəki yenilikləri təhlükəli sayır, avanqard, antiklassik sənətə qarşı çıxır, onun alman xalqı ilə heç bir əlaqəsi olmadığını iddia edirdi.

Ona görə Hitler Almaniyası yeni, fərqli fikri daşıyıcısı olan rəssamlara, bəstəkarlara, rejissorlara, yazıçılara qarşı repressiyalara başladı.

Hitlerin “degenerativ sənət”lə bağlı çıxışında belə fikir yer alır: “Deyirlər, onlar başqalarının gördüyü kimi görmürlər.

... Etiraf eləmək lazımdır ki, doğrudan da bu əsərlərdən bəziləri tərsinə görən insanlar tərəfindən çəkilib”.

Sonra o, sənətə qarşı amansız müharibə aparacağını bəyan edir.

Sənət müharibənin alternatividir. Və bu gün də şərlə müharibədədir. Fəqət, informasiya sərhədlərinin yox olduğu, sənətin təsir imkanlarının geniş ola biləcəyi dövrdə belə o, nə yazıq ki, müharibəyə, şərə, terrora hələ də uduzur, güllələnir.

Samirin Facebook profilində müxtəlif şəkillərinə baxıram: heykəl işləyərkən, sərgidə, gitara ilə, mükafat alanda, əl işləri...

Hətta “Tolerant Azərbaycan gənci” layihəsində heykəltəraşlıq nominasiyasında yer də tutubmuş.

Cəbhədə həlak olandan sonra tanıdığımız Samir mənim yaddaşımda əsgərdən çox, heykəltəraş kimi, yaratdığı əsərlərlə, həyatı sevgiylə qucaqlayan fotosu ilə qalacaq. Bu, mənim özlüyümdə şərə, vaxtsız, ədalətsiz ölümlərə etirazımdır. Və uduzmuş, məğlubiyyətinə rəğmən ləyaqətini itirməyən, ümidsizləşməyən sənətin yanında olmaqdır.

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

“Qətibə İnanc” tamaşası nümayiş olunacaq
18:55 22 Yanvar 2021
Məşhur aparıcılar AzTV-də "ər-arvad" oldu - Foto
18:16 22 Yanvar 2021
Nizami Gəncəviyə həsr olunmuş sərgi açılıb
17:35 22 Yanvar 2021
Hayl Hitler! - Qısa hekayə
16:55 22 Yanvar 2021
Zəfər Muzeyi harda olacaq? - Rəsmi açıqlama
16:23 22 Yanvar 2021
Bakıda Fransa filmləri festivalı başladı
15:55 22 Yanvar 2021
Birinci yerə layiq görülən yazar: “Bizdə müsabiqələr hamının könlünü almağa hesablanır” – Müsahibə
15:18 22 Yanvar 2021
Məşhur aktrisa vəfat etdi
14:37 22 Yanvar 2021
Bağırov onu Müdafiə naziri təyin etdi, erməni general sui-qəsd törətdi, vəzifəyə gəlməyinə bir gün qalmış qətlə yetirdilər – Həzi Aslanovun müəmmalı ölümü
14:02 22 Yanvar 2021
Ceyms Bond silsiləsindən yeni filmin premyerası yenə təxirə salındı
13:29 22 Yanvar 2021
Azərbaycanda Böyük Britaniya film festivalı başlayır
12:44 22 Yanvar 2021
Tənqidin tənqidi – Ağalar Qutdan yeni esse
12:08 22 Yanvar 2021
Yazıçılar Donald Trampa kitab qadağası qoydular
11:32 22 Yanvar 2021
Seks dəlisi olan qadınlar haqqında bir neçə cümlə
10:58 22 Yanvar 2021
Alen Delonun xanımı dünyasını dəyişdi
10:30 22 Yanvar 2021
Şairimiz Özbəkistanda qalib oldu - Ölümündən sonra
09:59 22 Yanvar 2021
Mirzə Cəlilin əsəri əsasında çəkilmiş serial – Sevda Sultanova İTV-nin yeni layihəsini tənqid etdi
09:00 22 Yanvar 2021
Oğlunun ölümünü ondan 40 gün gizlədilər – Xalq artisti haqqında maraqlı faktlar
21:13 21 Yanvar 2021
Xalq şairinin oğlu: “Atamın xəstəliyini hamıdan gizlətdim” - Müsahibə
20:00 21 Yanvar 2021
Tarix Muzeyinə direktor təyin edildi
18:59 21 Yanvar 2021