news-inner
clock15:45 calendar-gray 16 Dekabr 2015 view-gray257 dəfə oxunub
view-gray257 dəfə oxunub

Bakı milyonçularına çətin suallar - "Cavadsız suallar"

Teatrşünas İlham Rəhimli “Cavabsız suallar” kitabında milli teatr tariximizlə bağlı, görkəmli sənətkarlara, ictimai xadimlərə maraqlı suallarla müraciət edib. Kulis Bakı milyonçuları Hacı Zeynalabdin Tağıyev və Musa Nağıyevə verilən sualları təqdim edir.

Məşhur milyonçu, neftxuda, mesenat

Hacı Zeynalabdin Tağıyevə (25.1.1823 – 1.9.1924) xitab

– Möhtərəm Hacı!

Bakıda ilk dəfə Siz 1883-cü ildə dəniz kənarındakı taxıl anbarınızın özülü üzərində teatr binası tikdirdiniz. Bu bina bir neçə dəfə əsaslı dəyişiklərlə yenidən quruldu. El arasında «Tağıyev teatrı», «Şəhər teatrı» adları ilə məşhur idi.

Ancaq 1883 – 1918-ci illərdə bu teatr heç vaxt azərbaycanlı teatr həvəskarlarının ixtiyarında olmayıb. 1918-ci ilin fevralı ayında teatr növbəti dəfə yanmışdı. Binanı təmirinə 1920-ci ilin yayında başlandı. 1922-ci ildə bugünkü Akademik Milli Dram Teatrı öz pərdələrini «Hacı Qara» tamaşası ilə bu binada açdı.

Bina fəaliyyətə başlayan ildən 1918-ci ilin fevralına kimi burada icarədar Polonskinin rəhbərlik etdiyi rus teatrı fəaliyyət göstərib. Həmin teatrın da əksər aktyorları yəhudi idi.

Tağıyev teatrı ayda bir-iki, uzağı dörd dəfə, ancaq cümə günləri müxtəlif türk teatr truppalarına verilib. Özü də yüz minnət-xahişlə, baha qiymətə. Polonski binanı türk teatr dəstələrinə verəndə əvvəlcədən pərdəni səhnə tərəfdən qıfıllayırdı. (Dünyanın heç bir ölkəsində belə şey olmayıb... Bəlkə də olub, amma mən eşitməmişəm). Yalnız icarə haqqı əvvəlcədən ödənəndən sonra qıfıl açılırdı.

Hətta harınlamış, millətimizə ikrahla baxan Polonski 1908 – 1911-ci illərdə «Nicat» truppasının kollektivinə yalnız bir dekorasiya-otaq verirdi. Həmin məkanda «Bəxtsiz cavan» (Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev) da oynanılırdı, «Hacı Qara» (Mirzə Fətəli Axundzadə) da. «Dəmirçi Gavə» (Şəmsəddin Sami) də göstərilirdi, «Ər və arvad» (Üzeyir bəy Hacıbəyli) da. «Müsibəti-Fərəddin» (Nəcəf bəy Vəzirov) də tamaşaya qoyulurdu, «Zorən təbib» (Jan Batist Molyer) də...

Hacı, niyə bunun üstündə Polonskiyə qulaqburması vermirdiniz?

Yaxud, nə üçün teatr binasını Azərbaycan türklərinin səhnə xadimlərinə yox, məhz Polonskiyə icarəyə verirdiniz?..

Bəyəm Tağıyev kimi dünya şöhrətli möhtərəm, xeyirxah, mesenat milyonçunun teatr binasından gələn gəlirə ehtiyacı vardı?

Axı Siz hörmət və ehtiramla millət atası sayılırdınız...

Bakı milyonçusu, neftxuda, mesanat

Musa Nağıyevə (1848 – 6.3.1919) xitab

– Ağa Musa!

Haqqınızda bəzi rəvayətlər gəzir ki, guya xəsis olmusunuz. Ancaq bütün gördüyünüz işlər, haqqınızda o dövrün mətbuatında yazılanlar göstərir ki, «xəsis» yox», ağıllı və müdrik qənaətcil olmusunz. Heç vaxt israfçılığa yol verməmisiniz.

Ağa Musa Nağıyev yeganə Bakı milyonçusudur ki, paytaxtımızda yüzə yaxın əzəmətli mülk tikdirib. O mülklərin nəhənglərindən biri də 1890-cı ildə hasilə gələn və xeyriyyə işləri üçün nəzərdə tutulan «Musa Nağıyev teatrı» binasıdır. Bina dövrü mətbuatda «Cəmiyyət evi», «İctimai məclis», «Cəmiyyət yığıncağı», əsasən Azərbaycan dilində də «Obşestvennoye sobiraniye» kimi təqdim olunub. Hazırda həmin möhtəşəm bina «Zabitlər evi» kimi fəaliyyət göstərir. Azərbaycan aktyorları öz tamaşalarını oynamaq üçün bu binanı çox ucuz qiymətə icarəyə götürə bilirdilər. Əlbəttə ki, xeyriyyə tədbirləri olmayan cümə günlərində.

Möhtərəm ağa!

1913-cü ilin iyun ayında Bakıdakı realnı məktəbə 10 min manat vermisiniz. Şərtiniz də bu olub ki, həm məktəbi təmir etsinlər. Həm də tapşırmısınız ki, böyük bir zalda səhnə düzəldib tamaşa salonu qursunlar. Müəllim və şagirdlər, eyni zamanda teatr həvəskarları vaxtaşırı həmin səhnədə tamaşalar oynasınlar. Göstərilən tamaşalardan hasil olunan pul məktəbin problemlərinə, əsasən kasıb uşaqların geyim və dəftər-kitab ehtiyacına xərclənsin.

Bu barədə Bakıda çıxan müxtəlif qəzetlər də məlumat veriblər.

Sizə «xəsis» deyənlərə xatırlatmaq istəyirəm ki, on min manat o dövr üçün çox böyük pul idi.

Çox maraqlıdır, görəsən verdiyiniz pul təyinatı üzrə xərcləndimi?

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Azərbaycanlı fotoqraflar beynəlxalq fotomüsabiqədə 4 qızıl medal qazandılar
18:41 02 İyul 2020
Eşşək obrazına görə ərini tərk edən qadın – Əyyub Qiyasdan yeni hekayə
18:04 02 İyul 2020
Kosmosun qoxusu necədir? - NASA-dan 2 il əvvəl bunu düşünən azərbaycanlı
17:23 02 İyul 2020
Səməd Vurğunun şeirlər kitabı Türkiyədə nəşr olundu
16:41 02 İyul 2020
“Durna balığı” onlayn göstəriləcək
15:48 02 İyul 2020
Bakıda böyüyən yazıçının Avropada bestsellər olan romanı - O, rus çarına niyə "dünyanın ən bədbəxt adamı" deyirdi?
15:02 02 İyul 2020
Roma papasını lağa qoyan film çəkildi
14:15 02 İyul 2020
Uşaqlar üçün tamaşa
13:29 02 İyul 2020
Bəhram Bağırzadədən xoş xəbər
12:48 02 İyul 2020
“Laçınım” mahnısını efirə verməyə qorxdu, ailəsini mətbuatdan gizlətdi, qripin qurbanı oldu – Adını yanlış bildiyimiz Əməkdar artist
12:10 02 İyul 2020
Tələbə qız məşhur Azərbaycan romanından yazdı
11:49 02 İyul 2020
“Biz Kann festivalına ermənilərdən əvvəl getmişik” - Nazirlikdən açıqlama
11:15 02 İyul 2020
Kannda erməni biabırçılığı ilə bağlı Nazirliyə suallarım
10:37 02 İyul 2020
Dünyaca məşhur roman Azərbaycanda nəşr edildi
10:09 02 İyul 2020
Tağıyev bulağında qətl söhbəti – Ayxan Ayvazın yeni reportajı...
09:00 02 İyul 2020
Dünyanın ən böyük aforizm ustasından əzbərlənəsi 15 nümunə
21:02 01 İyul 2020
Ermitaj muzeyi açılır
18:42 01 İyul 2020
Uşaq arabasına qoşulan fil – Yazıçı Şahmar haqda esse
18:04 01 İyul 2020
"Ulduz"un iyun sayı nəşr edildi
17:12 01 İyul 2020
Röya koronavirus testindən keçib
16:29 01 İyul 2020