writer1

Elçin Hüseynbəyli

Məqalə sayı

65
clock11:45 calendar-gray 22 Sentyabr 2015 view-gray100 dəfə oxunub
view-gray100 dəfə oxunub

Qəbri su altında qalan Azərbaycan klassiki

Repressiya qurbanlarına park və bir daha Yusif Vəzir haqda

Diqqətli oxucuların yadındadırsa, təxminən iki il əvvəl məşhur ədib və fikir adamı Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin nəşinin qalıqlarının vətənə gətirilməsi və Bakıda xırda parklardan birində Repressiya qurbanlarına abidə kompleksi ucaldılması barədə təklif irəli sürmüşdüm. Yusif Vəzirlə bağlı həmin təklifi yazıçı dostum Firuz Mustafa da məndən əvvəl səsləndiribmiş.

O zaman mədəniyyət adamlarının çoxu bu təklifi müsbət dəyərləndirmişdilər, bəzilərisə hesab eləmişdi ki, onda gərək repressiya olunmuş başqa məşhurların da nəşinin qalıqlarını vətənə gətirək. Amma mən məzarı bilinən adamdan bəhs edirdim. Çünki çoxlarının, məsələn, elə Mikayıl Müşfiqin harda dəfn olunduğu bəlli deyil. Başqaları kimi o da güllələnmiş və naməlum yerdə basdırılmışdı.

Amma mən də yanılıbmışam. Sən demə, Yusif Vəzirin məzarının yeri barədə məlumatlar köhnəlibmiş.

Mən şərti adı “Yüz il sonra” olan romanıma hazırlığa başlayanda ilk işim Nijni Novqorod ərazisindəki həmin qəbiristanlığı axtarıb tapmaq və ustadın məzarını ziyarət etmək oldu, daha doğrusu, belə bir xülyada bulundum. Xülya elə xülya olaraq da qaldı. Məlum oldu ki, Suxobezvodnaya qəsəbəsindəki qəbiristanlıq suyun altında qalıb.

Bu iş zamanında görülmədiyinə görə mənim də o arzum ürəyimdə qaldı. Cəzaçəkmələr üzrə Rusiya Federal Xidməti Nijni Novqorod vilayəti Baş İdarəsinin məktubunda elə belə də yazılmışdı: “Məzar qalmayıb”. Təbii ki, məktubun əvvəlində çoxlarımızın bildiyi məlumatlar da verilib: Yusif Vəzirin harda doğulması, harda həbs olunması və ailə vəziyyəti haqda.

Vaxtılə mərhum prezident Heyər Əliyev müdrik hərəkət eləmiş və böyük Hüseyn Cavidin məzarını vətən gətirtmişdi və böyük bir oxucu kütləsinin, cavidsevərlərin ürəyinə məlhəm qoya bilmişdi. Heyf ki, bunu Yusif Vəzirlə bağlı eləmək indi mümkün deyil. Gecdi.

Amma məşhur yazarımızın sənədləri yuxarıda adını çəkdiyim arxiv idarəsində saxlanılır. Vaxtı ilə mərhum akademik Ziya Bünyadov həmin arxivlə tanış olmuş və özünün “Qırmızı terror” əsərində ondan istifadə etmişdi. Mənim də o idarəyə baş vurmaq niyyətim var...

O ki qaldı mənim başqa təklifimə, yəni Repressiya qurbanlarının xatirəsini əbədiləşdirməyə, fikrimcə, bu, mümkün və vacibdir. Ümid edirəm ki, dəyərli həmkarlarım mənim bu təklifimi dəstəkləyəcəklər.

Vaxtılə mərhum şair və publisist Tofiq Abdin Rusiya və Türkiyəni misal gətirərək təklif etmişdi ki, bizdə də ədəbiyyat və mədəniyyət adamları üçün məzarlıq yeri ayrılsın və məşhur imza sahibləri orda dəfn olunsun: qəlbləri və ruhları, eləcə də taleləri oxşar olduğuna görə. Amma heç kim onu ciddiyə almadı.

Repressiya qurbanlarının da taleləri oxşardı və ən azı abidənin üstünə həkk olunmuş imzaları bir yerdə olardı.

Bu, həm də tarixdi. Ağrılı tarix. Onu unutmaq, yaxud unutdurmaq olmaz...

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

İTV "Aprel döyüşləri" barədə filmi efirə niyə buraxmadı?
11:18 03 Aprel 2020
Beynəlxalq Buker Mükafatının qısa siyahısı açıqlandı
10:45 03 Aprel 2020
Xalq artisti bir aylıq əmək haqqını fonda bağışladı
10:29 03 Aprel 2020
Aygün Kazımovadan 103 yaşlı nənəyə sürpriz
10:00 03 Aprel 2020
Ata-anasının çırağını söndürdü - Bircənin romanı
09:00 03 Aprel 2020
Kaliforniya Universitetinin professoru: “Azərbaycan həkimlərinə inanın!” – Sual-Cavab
06:25 03 Aprel 2020
Atatürkü “təhqir edən”, ölkədən qaçarkən öldürülən məşhur yazıçı – Həyat Hekayəti
21:00 02 Aprel 2020
Xalq artisti həmkarlarını tənqid atəşinə tutdu: "Belə şeyləri cılız görürəm"
18:51 02 Aprel 2020
Koronavirusa qeyri-adi münasibət - Fotolar
18:45 02 Aprel 2020
Görünmür qəlbinə taxdığın üzük - Yeni sevgi şeirləri
17:57 02 Aprel 2020
Bəhram Bağırzadə evdən müsabiqə keçirəcək
17:02 02 Aprel 2020
Bakıda onlayn sərgi
16:21 02 Aprel 2020
“Bizi birləşdirən mədəniyyət” layihəsinin musiqi axşamları təqdim edilib
15:42 02 Aprel 2020
Koronavirus xəstələrinin kimliyi niyə açıqlanmır? - Psixoloqla aktual müsahibə
15:03 02 Aprel 2020
Məşhur rəssam vəfat etdi
14:42 02 Aprel 2020
Karantin qaydalarını pozan avaralar
13:58 02 Aprel 2020
“Şirvanşah I Xəlilullah” adlı tamaşa onlayn nümayiş ediləcək
13:40 02 Aprel 2020
Brilliant Dadaşovadan şok açıqlama: "Təbiət tərbiyəsizlərdən təmizlənir"
13:00 02 Aprel 2020
Əsgərinin ayağını yuyan, ermənilərin səhər düzülüşünü videoya çəkən, alay komandirinin oğlunu girov gətirən polkovnik – Maraqlı faktlar
12:11 02 Aprel 2020
Hacıkənddə karantin
11:40 02 Aprel 2020