writer1

Elçin Hüseynbəyli

Məqalə sayı

65
clock11:45 calendar-gray 22 Sentyabr 2015 view-gray209 dəfə oxunub
view-gray209 dəfə oxunub

Qəbri su altında qalan Azərbaycan klassiki

Repressiya qurbanlarına park və bir daha Yusif Vəzir haqda

Diqqətli oxucuların yadındadırsa, təxminən iki il əvvəl məşhur ədib və fikir adamı Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin nəşinin qalıqlarının vətənə gətirilməsi və Bakıda xırda parklardan birində Repressiya qurbanlarına abidə kompleksi ucaldılması barədə təklif irəli sürmüşdüm. Yusif Vəzirlə bağlı həmin təklifi yazıçı dostum Firuz Mustafa da məndən əvvəl səsləndiribmiş.

O zaman mədəniyyət adamlarının çoxu bu təklifi müsbət dəyərləndirmişdilər, bəzilərisə hesab eləmişdi ki, onda gərək repressiya olunmuş başqa məşhurların da nəşinin qalıqlarını vətənə gətirək. Amma mən məzarı bilinən adamdan bəhs edirdim. Çünki çoxlarının, məsələn, elə Mikayıl Müşfiqin harda dəfn olunduğu bəlli deyil. Başqaları kimi o da güllələnmiş və naməlum yerdə basdırılmışdı.

Amma mən də yanılıbmışam. Sən demə, Yusif Vəzirin məzarının yeri barədə məlumatlar köhnəlibmiş.

Mən şərti adı “Yüz il sonra” olan romanıma hazırlığa başlayanda ilk işim Nijni Novqorod ərazisindəki həmin qəbiristanlığı axtarıb tapmaq və ustadın məzarını ziyarət etmək oldu, daha doğrusu, belə bir xülyada bulundum. Xülya elə xülya olaraq da qaldı. Məlum oldu ki, Suxobezvodnaya qəsəbəsindəki qəbiristanlıq suyun altında qalıb.

Bu iş zamanında görülmədiyinə görə mənim də o arzum ürəyimdə qaldı. Cəzaçəkmələr üzrə Rusiya Federal Xidməti Nijni Novqorod vilayəti Baş İdarəsinin məktubunda elə belə də yazılmışdı: “Məzar qalmayıb”. Təbii ki, məktubun əvvəlində çoxlarımızın bildiyi məlumatlar da verilib: Yusif Vəzirin harda doğulması, harda həbs olunması və ailə vəziyyəti haqda.

Vaxtılə mərhum prezident Heyər Əliyev müdrik hərəkət eləmiş və böyük Hüseyn Cavidin məzarını vətən gətirtmişdi və böyük bir oxucu kütləsinin, cavidsevərlərin ürəyinə məlhəm qoya bilmişdi. Heyf ki, bunu Yusif Vəzirlə bağlı eləmək indi mümkün deyil. Gecdi.

Amma məşhur yazarımızın sənədləri yuxarıda adını çəkdiyim arxiv idarəsində saxlanılır. Vaxtı ilə mərhum akademik Ziya Bünyadov həmin arxivlə tanış olmuş və özünün “Qırmızı terror” əsərində ondan istifadə etmişdi. Mənim də o idarəyə baş vurmaq niyyətim var...

O ki qaldı mənim başqa təklifimə, yəni Repressiya qurbanlarının xatirəsini əbədiləşdirməyə, fikrimcə, bu, mümkün və vacibdir. Ümid edirəm ki, dəyərli həmkarlarım mənim bu təklifimi dəstəkləyəcəklər.

Vaxtılə mərhum şair və publisist Tofiq Abdin Rusiya və Türkiyəni misal gətirərək təklif etmişdi ki, bizdə də ədəbiyyat və mədəniyyət adamları üçün məzarlıq yeri ayrılsın və məşhur imza sahibləri orda dəfn olunsun: qəlbləri və ruhları, eləcə də taleləri oxşar olduğuna görə. Amma heç kim onu ciddiyə almadı.

Repressiya qurbanlarının da taleləri oxşardı və ən azı abidənin üstünə həkk olunmuş imzaları bir yerdə olardı.

Bu, həm də tarixdi. Ağrılı tarix. Onu unutmaq, yaxud unutdurmaq olmaz...

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

“Azərbaycanın klassik 12 instrumental muğamı” kitabı təqdim olundu
18:59 27 Yanvar 2021
Mədəniyyət naziri Fransanın dövlət katibi ilə görüşdü
18:11 27 Yanvar 2021
Qarabağda mina təmizləyənlərdən film çəkildi - Video
17:28 27 Yanvar 2021
Bizim keçmişimiz əl-ələ gəzir - Elvin Bakiroğlunun yeni şeirləri
16:46 27 Yanvar 2021
Di Kaprio ABŞ prezidentinə açıq məktub yazdı
16:01 27 Yanvar 2021
Fərhad Bədəlbəyli: “Bülbülün həyətinə girəndə qorxdum” – Şuşa söhbəti
15:18 27 Yanvar 2021
Çində "Nizami irsi" layihəsinə strat verildi
14:46 27 Yanvar 2021
Klassikanı niyə oxumalıyıq?
14:01 27 Yanvar 2021
Psixoloq: “Media intihar xəbərlərində ehtiyatlı olmalıdır” – Müsahibə
13:20 27 Yanvar 2021
Balaca ifaçımız beynəlxalq mükafat aldı
12:41 27 Yanvar 2021
Valları rekord qırdı, ailəsini atıb "müqəddəs ata" oldu, rahibəylə eşq yaşadı - Azərbaycanlı şairin qeyri-adi həyatı
11:58 27 Yanvar 2021
İki gündən bir ağlaşma quran sənətçilər
11:29 27 Yanvar 2021
“Uşağın duası” işıq üzü gördü
11:09 27 Yanvar 2021
90 yaşlı aktyor ata oldu
10:43 27 Yanvar 2021
Tofiq Bakıxanov “Şərəf” ordeni ilə təltif edilib
10:16 27 Yanvar 2021
Samirə Əşrəfə ağır itki üz verib
10:06 27 Yanvar 2021
Təbrizli yazar: “Nizamini məqbərədən çıxarıb xalqın həyatına qaytarmalıyıq” – Müsahibə
09:01 27 Yanvar 2021
“Ulduz” jurnalının yeni nömrəsi işıq üzü görüb
19:20 26 Yanvar 2021
Nizami ilə bağlı müsabiqə elan olundu - Şərtlər
18:42 26 Yanvar 2021
Dəlisov yellərə məndən salam de - Natiq Əlisoyun şeirləri
17:29 26 Yanvar 2021