news-inner
clock14:26 calendar-gray 12 İyun 2015 view-gray107 dəfə oxunub
view-gray107 dəfə oxunub

Şeir yazmaq olar, amma...

Sovetlərin vaxtında məşhur bir jurnalist-yaponşünas vardı. Soyadı da, deyəsən, V.Ovçinnikov idi. Bir dəfə verilişlərin birində o, şeir yazdığını etiraf etdi. Amma nə qədər xahiş-minnət etdilər, xeyri olmadı. Həmin jurnalist şeirlərini oxumadı ki, oxumadı...

Əvəzində isə çox müdrik bir fikir dedi. Dedi ki, insanlar ədəbiyyata iki cür xidmət edirlər - bir hissəsi bunu öz əsərlərini dərc etməklə, bir hissəsi də bunu etməməklə...

O vaxtdan bu fikir mənim üçün bir mədəniyyət kredosuna çevrilib: hər dəfə əcaib bir şeir görəndə dərhal bu fikir yadıma düşür, deyirəm ki, axı bunu dərc etməmək də olardı...

Mən ədəbiyyatşünas, ədəbiyyat tənqidçisi deyiləm. Sadəcə tələbkar oxucuyam. Burada bir fikir deyəcəm, amma ola bilsin ki, o, yaxşı qarşılanmayacaq, çünki biz tərifi sevən xalqıq. Tərifi sevdiyimizdən də epitetə çox həssasıq...

Belə epitetlərdən biri də “şair xalq” ifadəsidir. Bunu bizə tərif kimi də, qınaq kimi də çox deyiblər. Amma bir dəfə oxudum ki, sorğulara görə amerikalıların 60-70 faizi şeir yazır, yəni onlar da “şair xalq”dır, amma bizdən fərqli olaraq onlar bunu ciddi qəbul etmirlər, buna hətta yumorla yanaşırlar...

Biz isə hər şeyi ciddi qəbul edirik... Sarılırıq qələmə. Hamımız yazırıq. Bu, azmış kimi, hamımız da öz yazdıqlarımızı dərc edirik. İşin tərsliyindən də indi bunun qarşısında bir maneə yoxdur, beş-altı yüz dollar tapıb hamı bir kitab dərc edir və bu kitabı ona-buna oxutdurmağa başlayır...

Beləcə, məlum olur ki, dünyasını dəyişmiş akademik sən demə, həm də “böyük şair” imiş və yaxud da məlum olur ki, bütün ömrü boyu kolxozda sürücü-traktorçu işləmiş adamın sinəsinin altında “əsl şair ürəyi” çırpınırmış...

Bəs vəziyyətdən çıxış yolu nədir? İnsanlara şeir yazmağı yasaq edəkmi? Yox, bu fikirdə bulunmuruq, baxmayaraq ki, bəzi ölkələrdə, məsələn, fəlsəfənin yasaq edildiyi vaxtlar olub. Amma bu, çoxdan olub və həm də ən yaxşı çıxış yolu deyil. Qərəz, insanlara şeir yazmağı yasaq etmək, hətta şeir dəftərçələri tutmağı qadağan etmək olmaz...

Biz hamımız həm də oxucuyuq. Mən hamının şeir yazmasının bir səbəbini də onda görürəm ki, bizim çoxumuz pis oxucuyuq... Yaxşı oxucu olsaydıq, hamı şeir yazmazdı, şeirlə bağlı hamının yüksək standartları, bir sözlə, yüksək zövqü olardı. Amma yoxdur. Niyə? Ona görə ki, zövqü də təhsil və dünyagörüşü formalaşdırır. Görünür, onlar ölkədə çox aşağı bir səviyyədədir... Adam zəif şeirlər oxuyur, ona elə gəlir ki, şeir elə belə də olmalıdır. Sonra da başlayır özü yazmağa... Buradan da bizim faciəmiz başlanğıc götürür. Bir də görürük ki, zövqsüzlük baş alıb gedir...

Burada yaşının az qala ahıl çağlarında “istedadı” parlayanları qeyd etməsək bir qədər natamamlıq alınar. Əslində hər şey sadədir. Bir cızma-qara edirsən və onu normal bir şairə və ya redaktora verirsən. O da sənin ya mövqeyinə və vəzifənə görə, ya da bilavasitə puluna görə onlara əl gəzdirərək ala-babat bir şeyə çevirir. Beləcə, bir də görürük ki, kimsə əlli yaşından sonra dönüb istedadlı şair olub. Bu, ona öz ictimai statusunu bir az artırmaq üçün lazımdır.

Ortada uduzan isə biz oxucular oluruq, çünki həmin cızma-qaralar bizə də gəlib çatır və biz də onları oxumağa məcbur oluruq. Oxuyuruq və əsəbiləşirik.

Bir məsələ də var ki, onu da gərək qeyd edək. Bizim dünya ədəbiyyatı ilə təmaslarımız son vaxtlar xeyli zəifləyib. Əvvəllər heç olmasa, rus ədəbiyyatını və rus tərcüməçilərinin sayəsində dünya ədəbiyyatını izləyə bilirdik...

İndi Rusiya ilə mədəni əlaqələr zəifləyib. O mənada yox ki, dövlətlər arasında hansısa problem var. Yox, bunu demirik. Problem üfüqi əlaqələrin, təmasların, birbaşa oxucu-yazar kontaktlarının zəifləməsidir...

Həm də o vaxt çox ciddi və yüksək səviyyədə orijinaldan tərcümələr vardı. İndi bu, yoxdur. Azərbaycanda hələ peşəkar tərcümə institutu formalaşmayıb. Nə vaxt formalaşacağı da bəlli deyil. Tərcüməçi minimum iki dili - öz ana dilini və xarici dili mükəmməl bilməlidir. İndi ölkədəki tərcümələrin 90 faizi rus dilindən tərcümələrdir. Onlar isə adamı elə də cəzb etmir - düşünürsən ki, imkan olar, elə rus dilində oxuyuram də...

Elə bu səbəbdən də o qədər də ürəkaçan mənzərə görünmür - təbii ki, ədəbiyyatla bağlı... Sözsüz ki, bir qəbilə kimi də mövcud olmaq, yalnız özümüzünkülərin qaya üstünə çəkdikləri və yazdıqları ilə kifayətlənmək olar. Amma biz qəbilə deyilik axı!

musavat.com

news-inner-user

15781 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Moskvada teatrlar avqustun 1-dən açılır
18:54 08 İyul 2020
Uşaq tabutunda basdırılan kişi - Günel Natiqdən yeni hekayə
18:22 08 İyul 2020
Son 10 ilin ən yaxşı qorxu filmləri - Siyahı
17:49 08 İyul 2020
Venesiya Film Festivalı əvvəlki qaydada keçiriləcək
17:10 08 İyul 2020
Qarabağda “iki” alıb, sinifdə qaldığım Vətən - Ramiz Qusarçaylıdan şeirlər...
16:23 08 İyul 2020
Kuklada uşaqlar üçün tamaşa
15:37 08 İyul 2020
Məşhur rəssamın əsəri tapılıb
14:59 08 İyul 2020
Azərbaycanda orkestr rəhbəri həbs edildi
14:18 08 İyul 2020
Xəsil adam - İlham Əzizdən yeni hekayə
14:10 08 İyul 2020
Səməd Vurğunun tutdurduğu Xalq yazıçısı: sürgündən qayıdanda arvadı başqası ilə evlənmişdi - İnanılmaz faktlar
13:18 08 İyul 2020
Elzanın başındakı qıjıkimilər - Sərdar Amin yazır
12:36 08 İyul 2020
Türkiyəli aktrisa vəfat etdi
12:01 08 İyul 2020
Bu, Allaha qarşı küfrdür – Gənc şair həmkarını tənqid etdi
11:20 08 İyul 2020
“Üzüklərin hökmdarı” geri qayıdır
10:47 08 İyul 2020
Elzanın yeni şəkli müzakirəyə səbəb oldu - Foto
10:12 08 İyul 2020
Kitabxana maraqlı layihəyə başlayır
09:30 08 İyul 2020
Üzündəki ipəyi qaldıranda oğlum özünü çölə atdı - Bircə atasının ölümündən yazır...
09:00 08 İyul 2020
“Çəkməli pişik” onlayn göstəriləcək
18:44 07 İyul 2020
Əfsanəvi musiqiçi vəfat etdi
18:09 07 İyul 2020
Bizim üçün qızılgül – Cavanşir Yusifli yazır...
17:30 07 İyul 2020