Kulis.az “Miksteyp” rubrikasından "Empire of the Clouds" mahnısı haqqında materialı təqdim edir.

Müasir musiqi tarixində bəzi əsərlər sadəcə mahnı yox, irimiqyaslı sənədli filmə və ya epik bir drama çevrilir.

Əfsanəvi “heavy metal” qrupu "İron Maiden"in 2015-ci ildə işıq üzü görən "The Book of Souls" albomunda təqdim etdiyi "Buludlar imperiyası" ("Empire of the Clouds") kompozisiyası məhz belə incilərdəndir. Qrupun tarixində 18 dəqiqə 1 saniyəlik xronometrajı ilə ən uzun mahnı statusunu daşıyan bu bəstə, təkcə musiqi təkamülü baxımından deyil, həm də yaranma hekayəsinin fəlsəfi dərinliyi və unudulmuş tarixi faciəyə işıq tutması ilə xüsusi diqqət cəlb edir.

Mahnının ilham mənbəyi 1930-cu ilin oktyabrında baş vermiş, Britaniya aviasiya tarixinin ən qaranlıq faciələrindən biri sayılan "R101" dirijablının qəzasıdır. O dövrdə Britaniya İmperiyası dünyanın müxtəlif yerlərindəki nəhəng müstəmləkələri ilə əlaqəni sürətləndirmək və havada hegemonluq qurmaq üçün dövrünün ən nəhəng dirijabllarını inşa edirdi. Titanikdən belə uzun olan "R101", o zamana qədər istehsal edilmiş ən böyük uçan aparat idi. Lakin siyasi təzyiqlər, tələskənlik və hökumətin hikkəsi səbəbindən dirijabl tam sınaqdan keçirilmədən, pis hava şəraitinə baxmayaraq Hindistana doğru ilk rəsmi səyahətinə çıxmağa məcbur edilir. O, elə ilk uçuşundaca Fransanın Bove şəhəri yaxınlığında tufana düşərək qəzaya uğrayır və 48 nəfərin ölümü ilə nəticələnən nəhəng alov topuna çevrilir.

Qrupun vokalisti Brus Dikinson təkcə dünyaca məşhur musiqiçi deyil, həm də lisenziyalı təyyarə pilotu, aviasiya tarixinin böyük pərəstişkarıdır. "R101"in hekayəsi – imperiyanın qüruru, siyasətçilərin təkəbbürü və təbiətin gücü qarşısında insan texnologiyasının acizliyi – illərlə onun zehnini məşğul etmişdi.

Lakin "Empire of the Clouds" mahnısının yaranma prosesi “İron Maiden”ın ənənəvi bəstəkarlıq metodlarından tamamilə fərqlənirdi. Qrupun adətən bas-gitarist Stiv Harrisin rəhbərliyi altında gitara riffləri və bas ritmləri üzərində qurulan epik mahnılarından fərqli olaraq, bu əsər Dikinson tərəfindən bütövlükdə piano arxasında bəstələnmişdir.

Brus mahnının ilkin sınaqlarını İngiltərədə etsə də, əsərin tam xronoloji strukturu Fransada, qəzanın baş verdiyi ölkədə yerləşən "Guillaume Tell" studiyasında bir pianonun arxasında formalaşdı. Mahnı o qədər mürəkkəb idi ki, Brus onu hissə-hissə yazaraq qrup üzvlərinə izah etməli olurdu. Zərb alətlərində ifa edən Niko Makbreyn ilə birlikdə mahnının ritmik xəritəsi elə quruldu ki, zərbələrin bəziləri morze əlifbasını (SOS siqnallarını), bəziləri isə dirijablın nəhəng mühərriklərinin taqqıltısını xatırlatdı. “Maiden” tarixində nadir hal kimi kompozisiyaya klassik orkestr elementləri – violonçel, skripka və valtorna da əlavə edildi.

Məsələnin bədii tərəfinə gəldikdə, "Empire of the Clouds" klassik bir simfoniya kimi dörd əsas dramatik hissəyə bölünür. Başlanğıc hissəsində həzin piano melodiyası dirijablın anqardan çıxmasını, imperiyanın və kütlənin qürurunu təmsil edir. Səyahət hissəsində gitara və orkestr qoşularaq havaya qalxmanın eyforiyasını və gəminin əzəmətini nümayiş etdirir. Fırtına və Qəza adlandıra biləcəyimiz üçüncü, ən sürətli və aqressiv hissədə gitara soloları və zərb alətləri təbiətlə mübarizəni, gəminin qırılan metal sümüklərini və şiddətli alovu rəsm edir. Dördüncü – epiloq hissəsi isə qəzadan sonrakı matəmi, külə çevrilmiş xəyalı təsvir edir.

Mahnının sözləri Dikinsonun qələminin nə qədər kəsərli olduğunu göstərir. İlk misralarda yer alan "Milyonda bir ehtimal deyib güldülər, Əlahəzrətin gəmisini yerə endirməyə" ("The millionth chance they laughed, to take down His Majesty's craft") cümləsi məmurların təkəbbürünü tənqid edir. Musiqi ritmi getdikcə fırtınanın mərkəzinə daxil olduqca, sözlər dirijablın çarəsiz heyətinin dilindən səslənir: "O gəmi fırtınanın qarşısında hipnoz olub, gizlicə korlaşıb..." ("She's hypnotized, secretly blind, in the face of the storm" ).

Əsərin sonunda, sakit piano sədaları altında qalan Dikinson tarixi yekunu son hüzünlü misra ilə vurur: "Xəyalpərəstlər ölə bilər, amma xəyallar yaşamağa davam edir..." ("Dreamers may die, but the dreams live on"). Bu, həm R101 fəlakətinin fəlsəfi yekunu, həm də bəşəriyyətin uçmaq ehtirasının qurbansız ötüşmədiyi faktının etirafıdır.

"Empire of the Clouds" sadəcə bir musiqi nömrəsi deyil; o, 1930-cu ilin qaranlıq oktyabr gecəsində həlak olanların ruhuna həsr edilmiş səsli bir abidə, metal musiqisinin hüdudlarının hara qədər uzana biləcəyini göstərən möhtəşəm sənət əsəridir.

• Yoxsulluq içində ölən bəstəkar – “Qırmızı rahib” niyə 150 il xatırlanmadı?
• Erotik əsərlər, Nobel və zəlzələ - Yaponiyanın ən qalmaqallı yazıçısı haqqında
• Fransız akademizmi ilə yapon ruhunun sintezi - “Ark-la-Batay mənzərəsi”nin pərdəarxası məqamları