Kulis.az "Euronews"a istinadən sənət və mədəniyyətin yaşlanmaya təsiri ilə bağlı araşdırmanı təqdim edir.

Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, hər həftə incəsənət və mədəniyyət tədbirlərində iştirak edən insanlar bioloji səviyyədə daha gec qocalırlar; bu təsir müntəzəm idmanla müqayisə oluna biləcək dərəcədədir.

İllərdir bizə yaxşı qocalmaq üçün edə biləcəyimiz ən yaxşı şeylərdən birinin idman olduğu deyilir. Bəs bir sənət qalereyasını gəzməyin, xorda oxumağın və ya dulusçuluq kursuna getməyin DNT-yə qədər təsir edən və ən az idman qədər faydalı ola biləcəyini heç düşünmüsünüzmü?

London Universitet Kollecində (UCL) aparılan yeni bir araşdırmaya görə, müntəzəm olaraq incəsənət tədbirlərinə qatılmaq bioloji qocalma sürətini yavaşlatmağa kömək edə bilər. "İnnovation in Aging" jurnalında dərc olunan tədqiqat çərçivəsində Böyük Britaniyada yaşayan 3556 yetkin şəxsin sorğu cavabları və qan analizi məlumatları təhlil edilib.

Alimlər iştirakçıların incəsənət və mədəniyyət tədbirlərindəki aktivliyini bioloji qocalma ilə əlaqəli olan DNT-dəki kimyəvi dəyişikliklərlə müqayisə ediblər.

İncəsənət və mədəniyyət bioloji qocalmanı necə yavaşda bilər?

Komandanın araşdırmasına görə, incəsənət və mədəniyyət tədbirlərinə daha tez-tez və müxtəlif formalarda qatılan şəxslərdə qocalma sürətinin daha aşağı olduğu və bioloji yaşlarının daha gənc göründüyü müəyyən edilib.

İncəsənət tədbirlərində ən azı həftədə bir dəfə iştirak edənlərin, bu növ fəaliyyətlərə nadir hallarda vaxt ayıranlara nisbətən təxminən 4% daha yavaş qocaldığı müşahidə olunub. Alimlər maraqlı bir faktı qeyd ediblər ki, bu fərq həftədə bir dəfə idman edənlərlə heç idman etməyənlər arasındakı fərqə bərabərdir.

Baş tədqiqatçı Feifei Bu bildirib: "Bizim işimiz incəsənət və mədəniyyət tədbirlərində iştirak ilə bioloji qocalma sürətinin yavaşlaması arasındakı əlaqəyə dair ilk sübutları təqdim edir. Bu tapıntı incəsənətin sağlamlığa təsiri ilə bağlı getdikcə artan dəlillərə bir yenisini əlavə edir; çünki incəsənət fəaliyyətlərinin, eynilə idman kimi, stresi azaltdığı, iltihabı aşağı saldığı və ürək-damar xəstəlikləri riskini azaltdığı artıq məlumdur."

Bu tapıntılar xüsusilə 40 yaş və daha yuxarı şəxslərdə daha qabarıq özünü göstərib və bədən kütlə indeksi, siqaret istifadəsi, təhsil və gəlir səviyyəsi kimi amillər nəzərə alındıqdan sonra belə öz qüvvəsini saxlayıb.

Tədqiqatın aparıcı müəllifi Deizi Fankort (Daisy Fancourt) isə qeyd edib: "Bu nəticələr incəsənətin sağlamlığa təsirini bioloji səviyyədə nümayiş etdirir. Eynilə idman kimi, incəsənət və mədəni fəaliyyətlər də sağlamlıq üçün təşviq edilməli olan davranışlar sırasındadır. Araşdırmamız müxtəlif növ incəsənət fəaliyyətlərinin faydalı ola biləcəyini göstərir. Bunun səbəbi hər bir fəaliyyətin sağlamlığa töhfə verən fiziki, koqnitiv, emosional və ya sosial stimullaşdırma kimi fərqli 'komponentlərə' sahib olması ola bilər."

Epigenetik saatlar nədir?

UCL-dəki tədqiqat qrupu bədəninizin nə qədər sürətlə qocaldığını təxmin etmək üçün DNT-dəki kimyəvi nümunələri oxuyan "yeddi fərqli epigenetik saatı" araşdırıb.

Ən müasir iki saat - DunedinPoAm və DunedinPACE qocalma sürətini proqnozlaşdırır. Yüksək ballar yaşla bağlı xəstəlik riskinin artması ilə əlaqələndirilir. Tədqiqatçılar həm incəsənətlə məşğul olmağın, həm də fiziki aktivliyin bu göstəricilərdə daha yavaş qocalma ilə bağlı olduğunu müəyyən ediblər.

DunedinPACE saatına görə ildə ən azı üç dəfə incəsənət tədbirinə qatılmaq qocalmanı 2%, aylıq iştirak 3%, həftəlik iştirak isə 4% yavaşladır.

Tədqiqatçılar bu fərqin siqaret çəkənlərlə siqareti tərgidənlər arasındakı fərqə bənzədiyini qeyd ediblər.

"PhenoAge" adlı digər bir testdə isə həftəlik mədəni fəaliyyətlərdə iştirak edənlərin, bu tədbirlərə nadir hallarda qatılanlara nisbətən bioloji olaraq orta hesabla bir yaş daha gənc olduğu görülüb. Müqayisə üçün qeyd edək ki, həftədə bir dəfə idman edənlərin cəmi yarım yaşdan bir qədər çox gənc olduğu təsdiqlənmişdi.

Bu, əlbəttə ki, qaçış ayaqqabılarınızı tamamilə kənara qoyub yalnız rəsm dəftərinə keçməli olduğunuz demək deyil. Fiziki aktivlik hələ də sağlamlıq üçün ən güclü və sübut olunmuş davranışlardan biri olaraq qalır. Lakin araşdırmanın nəticələri göstərir ki, sağlam qocalma barədə düşünərkən incəsənət və mədəni fəaliyyətlər də idmanla yanaşı öz layiqli yerini almalıdır.

Xülasə: O konsert biletini alın. Rəsm kursuna yazılın. Uzun zamandır görmək istədiyiniz o sərgini nəhayət, ziyarət edin. Çünki DNT-niz buna görə sizə minnətdar ola bilər.

• Kukla Teatrında növbəti premyera: "Aldanmış canavar"
• Xankəndidəki Mədəniyyət Mərkəzində səhnə fəaliyyəti üçün şərait yaradıldı
• "Elə yenə səni sevərdim, qadın..." - Xuan Ramon Ximenesin şeirləri