Bu gün görkəmli polyak yazıçı Stanislav Lemin doğum günüdür.

Kulis.az onun həyat və yaradıcılığı ilə bağlı maraqlı faktları təqdim edir.

XX əsr dünya ədəbiyyatında təkcə uzaq qalaktikaların deyil, bəşəriyyətin idrak sərhədlərinin, süni intellektin və şüurun mahiyyətini tədqiq edən Stanislav Lem, elmi-fantastikanı fəlsəfi dərinliklə qovuşduran nadir yazıçılardan biri hesab olunur.

Lvov şəhərində imkanlı həkim ailəsində dünyaya göz açan Lem, gənc yaşlarından tibb və təbiət elmlərinə böyük maraq göstərib.

Lakin onun gəncliyi insanlıq tarixinin dəhşətli dövrünə – İkinci Dünya Müharibəsinə təsadüf etmiş və bu fırtına onun taleyini kökündən dəyişdirmişdi.

Lemin yaradıcılıq irsi zənginliyi və janr rəngarəngliyi ilə seçilir.

Belə ki, müəllifin 1961-ci ildə qələmə aldığı və dünya ədəbiyyatının əhəmiyyətli əsərinə çevrilən "Solaris" romanı, idrak sahibi okeanla əhatə olunmuş bir planetdə insanın öz keçmişi, vicdan əzabı və dərkolunmaz şüur qarşısındakı acizliyini ustalıqla təsvir edir.

Lem "Astronavtlar", "Məğlubedilməz", "Kiberiada" və “Futuroloji konqres” kimi əsərlərində texnoloji tərəqqinin gətirəcəyi təhlükələri, kiber genetikanı və virtual reallıq konseptini hələ onilliklər əvvəl dəqiqliklə proqnozlaşdırmışdı.

Lakin bu heyrətamiz intellektual fəaliyyətin arxasında Lemin həyatındakı dözülməz acılar və soyqırım fəlakəti gizlənirdi.

Yəhudi mənşəli ailədən olan yazıçının həyatındakı dəhşətli məqam Xolokost dövründə faşist işğalı altında keçirdiyi illər idi.

O, bütün qohumlarını və dostlarını nasist ölüm düşərgələrində itirdi; doğma Lvov şəhərində küçələrin cəsədlərlə dolmasına, yaxınlarının gözünün qabağında qətlə yetirilməsinə şahid oldu.

Lem özü isə saxta sənədlərlə avtomobil mexaniki işləyərək möcüzə nəticəsində sağ qaldı.

Müharibədən sonra doğulduğu şəhəri, evini və keçmişini birdəfəlik itirərək Polşaya köçmək məcburiyyətində qaldı.

Gənclik illərində yaşadığı bu kütləvi qırğın və vəhşət Lemin ruhunda elə dərin yara açdı ki, o, insan təbiətinə və gələcəyə qarşı bədbinlik duymağa başladı.

Onun yaratdığı və romanlarında tez-tez rast gəlinən "tamamilə yad və dərkolunmaz varlıqla qarşılaşma" motivi, əslində İkinci Dünya Müharibəsində şahid olduğu şər qüvvənin insan ağlına sığmayan dəhşətinin bədii əks-sədası idi.

Stanislav Lem 2006-cı ildə Krakovda vəfat edərkən geridə 40-dan çox dilə tərcümə olunmuş, bəşəriyyəti öz texnoloji təkəbbürünə qarşı xəbərdar edən əbədi və fəlsəfi irs qoyaraq dünya ilə vidalaşdı.

• Maykl Ceksonun "Super Bowl" şousu haqqında sənədli film çəkiləcək
• Zəki Mürən vəfatının 30-cu ildönümündə yad edildi
• Dənizin dərinliyindəki batmış gəmidə qədim tapıntılar aşkarlandı