"Endocrinology, Diabetes & Metabolism" dərgisində yayımlanan yeni bir elmi iş İtalyan İntibahının simvolu və məşhur rəssam Sandro Bottiçellinin ilham pərisi olan Simonetta Vespuççinin ölümü ilə bağlı qəbul edilmiş tarixi faktları alt-üst edir.
Kulis.az xəbər verir ki, üz tanıma texnologiyalarından istifadə edilərək aparılan araşdırmaya görə, 23 yaşlı Simonetta geniş yayıldığı kimi vərəmdən deyil, beynindəki şişin yaratdığı fəsadlar nəticəsində dünyasını dəyişib.
London "Queen Mary", Roma "Università Campus Bio-Medico" və Kaliforniya Universitetinin tədqiqatçılarından ibarət beynəlxalq komanda qadının 1476-cı ildəki qəfil ölümünə tamamilə fərqli bir tibbi izah gətiriblər.
Tablolardakı gizli simtomlar: Üz tanıma alqoritmi nə tapdı?
Tədqiqatçılar Bottiçellinin məşhur "Veneranın doğuşu" da daxil olmaqla Simonettanı təsvir etdiyi bir çox tablolara xüsusi üz tanıma alqoritmi tətbiq ediblər. Əsərlər arasındakı illər ərzində gənc qadının üz cizgilərindəki mərhələli dəyişikliklər analiz edilib.
Araşdırmanın həmmüəlliflərindən olan endokrinoloq Paolo Pozzilli tapıntıları belə izah edir:
"Biz qadının üz cizgilərindəki tədrici dəyişiklikləri təsbit etdik. Bunlar hormon istehsalına nəzarət edən və beynin əsasında yerləşən kiçik vəzidə inkişaf edən şişə – hipofiz adenomasına xas dəyişikliklərdir. Onun həm böyümə hormonu, həm də prolaktin ifraz edən bir şişdən əziyyət çəkdiyindən şübhələnirik. Bottiçellinin əsərlərində də əks olunduğu kimi, bu hormonların artıqlığı zamanla üz cizgilərini (xüsusən alın və çənəni) dəyişdirə və bəzi hallarda gözlənilməz süd ifrazına səbəb ola bilər".
Güman edilir ki, Simonettadakı bu adenoma bir neçə il ərzində böyüyərək həcmli bir kütləyə çevrilib və sonda ani ölümlə nəticələnib.
Yeni diaqnoz: Hipofiz şişi apopleksiyası və 3 tarixi sübut
Yeni diaqnoza görə, onun ölümünə məhz hipofiz şişi apopleksiyası səbəb olub. Bu, şişin qəfildən qanaması və ya sürətlə şişməsi nəticəsində yaranan, kəskin baş ağrısı, görmə itkisi, şüur bulanıqlığı və hormon balansının çökməsi ilə müşayiət olunan kəskin tibbi vəziyyətdir.
550 il sonra qoyulan bu qeyri-adi "məsafəli diaqnoz" üç mühüm tarixi sübuta əsaslanır:
Fiziki dəyişikliklər: 1470-ci illərin əvvəllərindən ölümündən sonrakı dövrə ("Veneranın doğuşu") qədər çəkilən tablolarda çənə, alın və üz toxumalarındakı incə fərqlər şişin zamanla böyüdüyünü göstərir.
Klinik mənzərə: Dövrün salnamələrində gənc qadının xəstəliyi dövründə şiddətli baş ağrısı, hallüsinasiyalar, qusma və qızdırmadan əziyyət çəkdiyi qeyd edilir. Bu simptomlar vərəmin yavaş və nəzərəçarpan fiziki çöküşündən çox, məhz apopleksiya ilə üst-üstə düşür.
Tətikləyici hadisələr: Ölümündən əvvəlki aylarda qeydə alınan iki hadisə (Piero Vespuççi ilə Lorenzo de Mediçi arasındakı məktublarda bəhs edilən balda huşunu itirməsi və Kalabriya hersoqu Alfonso II d'Aragonanın Simonettaya iddia edilən hücumu) şişdə qanamaya və ya onun anidən böyüməsinə səbəb ola bilərdi.
Dəqiq təsdiqlənməsi qeyri-mümkün olsa da, bu yeni elmi fərziyyə müasir tibbin işığında tarixi faktları yenidən şərh etmək üçün böyük üfüqlər açır.
