writer1

Sevda Sultanova

Məqalə sayı

875
clock13:13 calendar-gray 15 İyul 2014 view-gray5705 dəfə oxunub
view-gray5705 dəfə oxunub

Əsir düşmüş qadınların namusu

Bosniyalı rejissor Yasmila Jbaniç “Qrbavitsa” (Sarayevoda rayon) filmində qadın və müharibə mövzusunu araşdırır.

Filmdə Yuqoslaviya müharibəsinin fəsadları, nəticələri münaqişənin qurbanı olmuş qadının timsalında təsvir olunur.

Baş qəhrəman Əsma qızı 12 yaşlı Sara ilə yaşayır. Müharibədən sonra Bosniyada həyat tədricən axarına düşür, insanların yaraları təzə-təzə qaysaq bağlayır.

Əsma pul qazanmaq və qızının ekskursiya xərclərini ödəmək üçün gecə klubunda işə düzəlir, dərzilik edir. Ana ilə qızın zaman-zaman konflikti yaranır, qız israrla atasının kim olduğunu bilmək istəyir.

Günlərin birində qızının təkidi ilə ana ona həqiqəti söyləməyə məcbur olur. Sara filmin əvvəlində, anasının dediyi kimi, şəhid qızı deyilmiş. Onun anasını hərbi düşərgədə dəfələrlə zorlayıblarmış. Və o, zorakılığın nəticəsində dünyaya göz açıbmış.

Filmdə nə güllə səsi, nə də qadının hərbi düşərgədəki işgəncələrini göstərən fleşbek səhnələri var.

Fəqət, biz müharibəni hər kadrda, hər planda, sirrini gizli saxlayan Əsmanın gözlərində, yaşadıqları sarsıntını adlamaq üçün psixoloji yardım mərkəzinə terapiyaya gələn qadınların duruşunda, qəmli nəğmələrində, fabrikdə işləyən qadınların susqunluğunda, hərəkətində görürük.

Rejissor təhkiyəni ənənəvi tərzdə, boyasız-flansız, realist nəql edir, yeni forma, üslub təklif eləmir.

Amma əhvalat o qədər sarsıdıcıdır ki, burda forma arxa plana keçir, onu düşünmürsən.

Üzlərində yaşadıqları dəhşətlərin izləri qalan adamlar, kədərli, soyuq küçələr kameranın azacıq ləng tempi ilə çulğaşır.

Əhvalatın sakit ritminin altında emosionallığın, gərginliyin gizləndiyini hiss edirsən. Və Əsmanın qızına tükürpədici həqiqəti dediyi anda emosional partlayış baş verir.

Qarabağ və Yuqoslaviya müharibələri yaxın keçmişin tarixidir. Ona görə də, bu film bizə daha çox yaxındır.

Berlin kinofestivalında “Qızıl ayı” alan və daha bir neçə mükafata layiq görülən film bir daha sübut elədi ki, müharibə həqiqətləri hansısa təbliğat, plakat filmləri ilə yox, ayrı-ayrı fərdlərin hekayətini göstərməklə effektivdir. “Qrbavitsa”nın mərkəzində pafos, vətənpərvərlik, vətən yox, məhz insan dayanır.

Yadıma gəlir, Bakıya səfərə gələn fransız prodüser söhbətimizdə dedi ki, o, bu filmə baxanda göz yaşlarını saxlaya bilməmişdi.

Amma biz, məsələn, bir zorlanmış qadının taleyini ekrana gətirəcək qədər cəsarətliyikmi?

Həmkarım Vüsalə Məmmədovanın erməni əsriliyində olan xanımla müsahibəsindən bəlli olur ki, yox.

Çünki azərbaycanlıların çoxu əsir düşmüş qadının taleyinə qeyri-müəyyən, mücərrəd “namus-qeyrət” prizmasından yanaşır.

V.Məmmədovanın qəhrəmanı deyir: Kişiyə nə var, qardaşım da əsir düşüb, amma mənim qədər əsəbi deyil. O, bu həyata daha tez alışdı. Çünki heç kim ondan “Əsirlikdə sənə neylədilər?” deyib soruşmurdu. Hətta, neçə dəfə özümə qəsd eləmək istəmişəm...”

Bu, əsirlikdə olub qayıtmış qadınların ümumiləşmiş obrazıdır.

Qohumları o qadınları əsir düşdüklərinə görə utandırırlar, susdururlar, hətta onlardan imtina edənlər də, bunu başına qaxınc edənlər də tapılır.

Çünki hələ də çox insanı şüur yox, ibtidai qeyrət, namus düşüncələri idarə edir. Və cahil düşüncə onlara adidən adi, bəsit həqiqəti dərk etməyə imkan vermir ki, o qadınlar vəziyyətin qurbanıdırlar, günahsızdılar.

Ağrını, tarvmanı susmaqla, gizləməklə yox, danışmaqla, göstərməklə adlaya bilərik. Necə ki, gənc rejissor Jbaniç danışdığı əhvalatla o ağrının üzərinə gedir, onu çəkinmədən böyük ekrana gətirir. Çünki bu, insani, ümumbəşəri əhvalatdır.

Əvvəldə yardım mərkəzində, öz sirrini gizlədən Əsma finalda nəhayət ki, öz travmalarını üzə çıxarır, danışır, ağlayır, yüngüllük tapır, xilas olur və bu, onun normal həyata dönməsinə, qızı ilə münasibətinin yaxşılaşmasına kömək edir.

Biz də özünə qapanıb qalan o qadınların dinləməyi və anlamağı bacarmalıyıq. Sənədli filmlərdə, əsərlərdə olmasa da, heç olmasa, bədii əsərlərdə...

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Biz tərəflər – Şərif Ağayardan hekayə
16:30 31 İyul 2021
"Memati" yeni serialda rol alacaq
15:00 31 İyul 2021
Aydın Xırdalanlı ölüm anında hansı videoya baxıb – Maraqlı Faktlar
13:30 31 İyul 2021
ADU-da Pakistan Mədəniyyət Mərkəzinin açılışı olub
12:52 31 İyul 2021
Flora Kərimova "Şərəf" ordeni ilə təltif olundu
11:48 31 İyul 2021
Ayaz Salayev: "O Ittifaqın başında bizə yaraşmayan insan dayanıb" - Müsahibə
11:33 31 İyul 2021
Tünzalə Ağayeva Türkiyəyə yardım göndərdi
10:26 31 İyul 2021
Ən başıbəlalı mahnımız: Onu Fatimeyi-Zəhraya, Şah İsmayıla və Cəfər Cabbarlıya nə bağlayır?
09:02 31 İyul 2021
Facebookda tənha insanları necə tanımaq olar?
21:00 30 İyul 2021
Ssenaristlər üçün Yay Məktəbi təşkil olunur
19:00 30 İyul 2021
Şəhidlərə həsr olunmuş kitab işıq üzü görüb
18:05 30 İyul 2021
Ürək dil acır ki, sönməmiş odum - Səməd Vurğundan şeir çələngi
17:30 30 İyul 2021
Qısa hekayə: Yanğın
16:23 30 İyul 2021
Hüquqşünas teatra rəhbər gəldi
15:30 30 İyul 2021
Xalqı efirdən partizan hərəkatına çağıran Xalq artisti - O, İlhamə Quliyeva ilə eşq yaşamışdımı?
14:26 30 İyul 2021
Türkiyə evimizdir - evimiz yanır
13:51 30 İyul 2021
Rejissorumuz beynəlxalq festivalda jüri sədri oldu
13:06 30 İyul 2021
İçimizi yanır! – Türk sənətçilərin yanğın harayı
12:20 30 İyul 2021
Yazıçımız Beynəlxalq ədəbiyyat festivalında qalib gəldi
11:41 30 İyul 2021
Ssenarimiz Ukraynada ən yüksək balı topladı
11:05 30 İyul 2021