Bu gün XX əsr incəsənətinin ən tanınmış şəxsiyyətlərindən biri, ispan rəssam, heykəltaraş, qrafik, keramist və dizayner Pablo Pikassonun anım günüdür.

Kulis.az onun həyatı, yaradıcılığı haqqında materialı və maraqlı faktları təqdim edir.

Pablo Pikasso XX əsr təsviri sənətinin istiqamətini köklü şəkildə dəyişdirən, modernizmin estetik sərhədlərini genişləndirən və bədii düşüncənin strukturunu yenidən quran ən mühüm simalardan biridir. Onun həyatı, şəxsi münasibətləri və yaradıcılıq axtarışları sənət tarixində təkcə fərdi bioqrafiya deyil, bütöv bir epoxanın estetik manifesti kimi qəbul olunur.

Pablo Pikasso 1881-ci ildə İspaniyanın Malaqa şəhərində anadan olmuşdur. Atası Xose Ruis Blasko rəssam və müəllim idi və Pikassonun ilk sənət təhsilini formalaşdıran əsas fiqurlardan sayılır. Uşaqlıqdan qeyri-adi rəsm qabiliyyəti ilə seçilən Pikasso akademik qaydaları erkən mənimsəmiş, lakin tezliklə bu qaydaların sərhədlərini aşmağa başlamışdır. O, Barselonada və Madriddə təhsil alaraq klassik sənət ənənələri ilə tanış olsa da, həyatının dönüş nöqtəsi Parisə köçməsi ilə bağlıdır. Paris o dövrdə avanqard sənətin mərkəzi idi və Pikassonun yaradıcılıq transformasiyasını sürətləndirdi.

"Ağlayan qadın", 1937

Onun yaradıcılığı müxtəlif mərhələlərdən ibarətdir: “Mavi dövr”, “Çəhrayı dövr”, kubizm və sonrakı eksperimental fazalar. Xüsusilə kubizm hərəkatının yaradıcılarından biri kimi Pikasso, formanın parçalanması və müxtəlif baxış bucaqlarının eyni anda təqdim olunması ideyasını sənətə gətirdi. Bu istiqamətdə onun həmkarı Jorj Brakla əməkdaşlığı mühüm rol oynamışdır.

Pikasso uşaqlığından gəncliyinədək realistik tərzdə rəsmlər çəkməklə əsrarəngiz incəsənət bacarığı nümayiş etdirib. XX əsrin ilk onilliyində yeni mülahizələri, texnikaları və düşüncələri ilə təcrübə apardığından onun incəsənətdə istiqaməti dəyişmişdir. Pikassonun yaradıcılıq bacarığı özünü rəssamlıq, heykəltaraşlıq və dizaynla yanaşı, digər çoxsaylı təsviri və tətbiqi-incəsənət sahələrində də göstərirdi. Pikassonun yaradıcılıqda çevriliş etmiş nailiyyətləri ona dünya şöhrəti və həyatı boyu sərhədsiz uğurlar gətirmişdir ki, bu da onu XX əsr incəsənətinin ən məşhur şəxsiyyəti edib.

"Qəlyanlı oğlan", 1905

1900-cü ildə Pikasso dostu Kasagemasla Parisə yollanır. Pablo Pikasso məhz burada impressionistlərin yaradıcılığı ilə tanış olur. Ömrünün bu illəri müxtəlif çətinliklərlə müşayiət olunur, dostu Kasagemasın intiharı isə gənc rəssamı dərindən sarsıdır. Məhz bu şəraitdə 1902-ci ilin əvvəllərində sonralar "mavi dövr" adlandırılacaq üslubda əsərlər işləməyə başlayır. Pikasso bu üslubu 1903–1904-cü illərdə Barselonaya dönüşündən sonra işləyir. Bu dövrə aid əsərlərində yoxsulluq, melanxoliyanın və kədərin xarakterik obrazları olan qocalıq və ölüm kimi mövzular açıq-aydın ifadə olunur, insanların hərəkətləri də çox yavaşıyıb ("Absent həvəskarı", 1901; "Görüş", 1902, "Gənc və Dilənçi qoca", 1903).

"Absent həvəskarı", 1901

Çünki, Pikassoya görə, dərdli adam daha səmimi olur. Rəssamın palitrasında mavi çalarlar üstünlük təşkil edir. İnsan iztirablarını əks etdirən Pikasso bu dövr əsərlərində korlar, dilənçilər, əyyaşlar və fahişələri canlandırırdı. Onların bir qədər uzunsov bədənləri ispan rəssamı El Qrekonun əsərlərini xatırladırdı.

Məşhur "Şar üzərində qızcığaz" əsəri "Mavi" və "Çəhrayı" dövrlər arasındakı keçid mərhələsinə aiddir.

"Şar üstündəki qız",1905

Pikasso 1904-cü ildə Parisdə məskunlaşır. "Çəhrayı dövr" adlandırılacaq yeni mərhələ açılır. Bu illərdə "mavi dövrün" qəm və kədəri teatr və sirkin daha canlı obrazları ilə əvəzlənir. Rəssam əsərlərində çəhrayı-qırmızımtıl və çəhrayı-bozumtul çalarlara üstünlük verir. Əsərlərin personajlarına gəldikdə bunlar bir qayda olaraq sərsəri komediantlar, rəqqaslar və akrobatlar idilər. Bu dövr əsərləri sərsəri komediantların romantikadan məhrum olan faciəvi tənha həyatlarını əks etdirirdi ("Akrobat ailəsi meymunla", 1905).

Pikassonun ən məşhur əsərlərindən biri olan "Gernika" ("Guernica") müharibənin dəhşətlərinə qarşı güclü vizual etiraz kimi qəbul olunur. Bu əsər İspaniya vətəndaş müharibəsi zamanı dinc Gernika şəhərinin alman Kondor Legionu tərəfindən bombalanmasına həsr olunmuşdur və sənətin siyasi mövqe ifadə edə biləcəyini nümayiş etdirmişdir.

"Gernika", 1937

Onun şəxsi həyatı isə yaradıcılığı qədər mürəkkəb və çoxşaxəli olmuşdur. Pikasso bir neçə qadınla münasibətdə olmuş, bu münasibətlər onun sənətinə birbaşa təsir göstərmişdir. Xüsusilə Fernanda Olivier, Dora Maar və Jaklin Roqu kimi qadınlar onun müxtəlif dövrlərində ilham mənbəyi olmuşdur.

Pikasso haqqında maraqlı faktlar:

Pikassonun tam adı 20-dən çox sözdən ibarət idi. (Pablo Dieqo Xose Fransisko de Paula Xuan Nepomuseno Mariya de los Remedios Sipriano de la Santisima Trinidad Martir Patrisio Ruiz i Pikasso)

***
O, ilk rəsmini 9 yaşında çəkmişdir.

***
13 yaşında atası onun rəssamlıq qabiliyyətini qəbul edərək öz fırçasını ona vermişdir.

***
Onun ilk ciddi əsəri “Elm və mərhəmət” adlanır.

***
“Mavi dövr”ündə yoxsulluq və kədər əsas mövzular idi.

***
“Çəhrayı dövr”ündə sirk artistləri və daha yumşaq tonlar üstünlük təşkil edirdi.

***
Jorj Brakla birlikdə üçsəthli cismin orijinal tərzdə bir yerdə yerləşdirlimiş səthlər sırası kimi təsvir edildiyi kubizm cərəyanının banisidir.

***
Həyatı boyu 50 mindən çox əsər yaratmışdır.

"Dora Maar pişik ilə", 1941

Təkcə rəssam deyil, həm də heykəltəraş, qravür ustası və keramikaçı idi.

***
Siyasi baxımdan aktiv olmuş və kommunist partiyasına qoşulmuşdur.

***
“Gernika” əsəri müharibəyə qarşı simvola çevrilmişdir.

***
O, realizmdən abstraksiyaya keçidi öz yaradıcılığında nümayiş etdirmişdir.

***
Rəssamlıqla yanaşı, poeziya ilə də maraqlanıb, şeirlər yazmışdır.

***
Onun studiyası tez-tez avanqard sənətkarların görüş yerinə çevrilirdi.

***
Gənclik illərində yoxsulluq içində yaşamışdır.

***
Parisdə Montmartr sənət mühitində fəaliyyət göstərmişdir.

***
Portretlərində emosional deformasiya istifadə etmişdir.

***
Qadın obrazları onun sənətində əsas yer tuturdu.

"Avinyonlu qızlar", 1907

Uzun ömür sürərək 1973-cü ildə vəfat etmişdir.

***
Ölümündən sonra əsərlərinin dəyəri daha da artmışdır.

***
Müxtəlif texnikalarda eksperimentlər aparmışdır.

***
Sənətdə sərhəd tanımayan yanaşması ilə tanınırdı.

Nəticə etibarilə, Pablo Pikasso yalnız bir rəssam deyil, həm də sənətin mahiyyətini yenidən düşünməyə vadar edən bir nəzəriyyəçi və novator idi.

Onun yaradıcılığı sənətin formadan daha çox ideya olduğunu sübut edir və bu baxımdan Pikasso sənət tarixində əbədi iz qoymuş nadir dahilərdən biri kimi qalır.

• Məşhur aktyor vəfat etdi
• Xalq artisti Rasim Balayev I Fəxri xiyabanda dəfn edildi
• Xilaskar, yoxsa xəyanətkar? - Nəriman Nərimanovun faciəsi