writer1

Sevda Sultanova

Məqalə sayı

860
clock08:30 calendar-gray 13 Aprel 2013 view-gray2365 dəfə oxunub
view-gray2365 dəfə oxunub

Allahsızla keşişin birgə mübarizəsi

Dəyərli dostum Seymur Baycan yazılarında ara-sıra xristianlığın islamdan daha proqressiv olduğunu deyir, keşişləri, rahibləri axundlardan, mollalardan önə qoyur.

Vaxtaşırı müasir Qərb rejissorlarının müsahibələrini tərcümə edirəm. Onların əksəriyyətinə dinlə bağlı sual verəndə cavabları kəskin olur, dözümsüz münasibət göstərirlər.

Filmlərində hələ də kilsə institutuna, İsa Məsihə, keşişlərə ironik münasibət ifadə edilir.

Dinin dövlətdən ayrı olmasına rəğmən, yenə də onun həyatlarına hər hansı şəkildə müdaxiləsinə qarşıdırlar. Sanki keçmişin təhtəlşüura ötürdüyü fobiya, hələ də dini məbədlərin arxasında baş verənlər (məsələn, indiyədək kilsələrdə, xüsusən, katolik kilsələrində baş verən seksual zorakılıqlar) onları dinlə ehtiyatlı davranmağa məcbur edir.

Qısası, müasir Qərb cəmiyyətinin özünün də dinlə bağlı hansısa yaraları yox deyil.

Hərçənd, Seymurun yazılarında inkar edilməsi mümkün olmayan nüanslar da var: məsələn, Qərb gerçəkliyində və ədəbiyyatında mənfi din xadimi obrazları ilə yanaşı müsbət personajların da mövcudluğu.

Bizim təfəkkürümüzdə isə uzun illərdi ədəbiyyatın formalaşdırdığı mənfi molla obrazı kök salıb və çox təəssüf ki, həmin obraz reallıqla hələ də üst-üstə düşür.

Din xadimlərinin əksəriyyətini dinləyəndə adam özünü Sabirin, Mirzə Cəlilin dövründə, cəhalətin mərkəzində hiss edir.

...İtalyan neorealizminin nümayəndəsi Roberto Rosselininin “Roma açıq şəhərdir” filmində faşizmə qarşı mübarizə aparanlardan biri keşiş Don Pietrodur. Faşizmə qarşı vuruşanları satmayan keşişin Gestapo zabiti ilə çox sərt dialoqu var:

“- Sizin müdafiə etdiyiniz adam qiyamçıdır, Allahsızıdır, o sizin düşməninizdir.

- Mən katolik keşişi kimi güman edirəm ki, kim ədalət və azadlıq uğrunda mübarizə aparırsa, Tanrının yolu ilə gedir”.

Dialoqu dinləyəndə cidd-cəhdlə yadıma salmağa çalışıram ki, müsəlman ölkələrində hansı din xadimi Don Pietro kimi şərin diktaturasına (şər deyəndə dini kitablardakı hansısa mücərrəd şeytan obrazını nəzərdə tutmuram) qarşı mübarizə aparıb.

Onların leksikonunda “azadlıq”, ”ədalət”, “humanizm” kimi anlayışlar insan haqları, sosial bərabərlik, repressiv siyasi rejimlərə qarşı mübarizə kontekstində səslənibmi?

Yoxsa onların təsəvvüründəki şər qüvvələri Amerika imperializmi, hicab taxmayanlar, saqqal saxlamayanlar deməkdir və “insan haqqı” deyəndə də azyaşlı qızlarını məktəbə hicabla yollamaq istəyənlərin hüququnu nəzərdə tuturlar?

Yaxud onlar üçün Tanrı yoluna gəlmək qapalı geyinmək, telinin ucunun belə görünməməyi, dua etmək, ildə bir dəfə ziyarətə getmək və sairədir?

Tanrıya tapınmağı, ona yaxın olmağı, dinə-imana gəlməyi mən belə anlayıram: dini, irqi, cinsi mənsubiyyətindən asılı olmayaraq bütün insanların haqlarının qorunması, hər fərdin azad seçim hüququnun tanınması, sosial bərabərliyin dəstəklənməsi, din, əqidə fərqliliyini qəbul etmək, öz dini dəyərlərini və yaşam tərzini başqalarına zor gücünə qəbul etdirməmək və s.

... Danimarka rejissoru Karl Dreyerin, hələ 1955-ci ildə ekranlaşdırdığı “Söz” filmi var.

Film Danimarkalı keşiş Kay Munkun eyni adlı dramı əsasında lentə alınıb. Munk faşizmə qarşı mübarizə aparıb və 1944-cü ildə Danimarkanın Silkeborg yaxınlığındakı faşist həbs düşərgəsində həlak olub.

Dreyer göstərir: dini qaydalara əməl, dua etmək, İncili oxumaq, oruc tutmaq hələ Tanrıya yaxın, yaxşı insan olmaq anlamına gəlmir. Dindarların çoxu üçün bu ruh, inam məsələsi yox, sadəcə formallıqdır. Tanrının yoluyla getmək səmimi, təmənnasız inamdır, dini qanunları özünə sərf şəkildə yozub başqalarına sırımamaqdır, sənin kimi düşünməyənləri ittiham etmək yox, anlayış göstərməkdir, dualarında deyil, gerçəkdə mərhəmətli olmaqdır.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Tanınmış aktrisa vəfat etdi
17:44 13 May 2021
Amerikalı rəssamın əsəri 93 milyon dollara satıldı - Foto
15:46 13 May 2021
İnsanın təkbaşına xoşbəxt olması utanılası bir işdir - Kamyudan unudulmaz aforizmlər
14:28 13 May 2021
Nizamiyə həsr olunan beynəlxalq konfransa tezis qəbulu davam edir
13:46 13 May 2021
Yəhudi yazıçının kitabını yandırmaq üçün alanlar - Ayxan Ayvaz yazır...
12:30 13 May 2021
Rafiq Tağının üçcildliyi nəşr olundu - Foto
11:25 13 May 2021
"Xarıbülbül" festivalının qala konserti olacaq
10:31 13 May 2021
Bu da bu cür həyatdır – Elçinin hekayəsi
09:29 13 May 2021
“Azərbaycan–ispan danışıq kitabçası” çap olunub
18:18 12 May 2021
Azərbaycan bəstəkarlarının əsərlərinin toplusu Şuşada təqdim olundu - Foto
17:41 12 May 2021
Şuşada "Xarıbülbül" festivalı
15:00 12 May 2021
Mənim Tanrım gözəllikdir, sevgidir - Hüseyn Cavidin şeirləri
14:24 12 May 2021
Ağadadaş Ağayev əməliyyat öncəsi fotosunu yaydı
13:09 12 May 2021
30 ilin ən gözəl müjdəsi
12:04 12 May 2021
Tanınmış aktyor vəfat etdi
12:00 12 May 2021
Bu gün Şuşada «Xarıbülbül» müsiqi festivalı başlayır
10:12 12 May 2021
İrəvandan yük maşınında qaçan, özündən 24 yaş böyük direktorla evlənən, İran şahının sevimlisi olan Xalq artisti
09:03 12 May 2021
Sonsuz - Şərif Ağayarın hekayəsi
17:00 11 May 2021
Filmimiz Braziliyada beynəlxalq festivalda sertifikata layiq görülüb
15:50 11 May 2021
Soljenitsının Nobel almasının gizlinləri
14:45 11 May 2021