writer1

Sevda Sultanova

Məqalə sayı

795
clock08:15 calendar-gray 12 Mart 2013 view-gray1609 dəfə oxunub
view-gray1609 dəfə oxunub

Azərbaycan filmləri niyə “Oskar” almır?

Sevda Sultanova

“Ədəbiyyata necə gəlmisiz”, “Necə oldu ki, rejissor olduz”, “Dünyaya ikinci dəfə gəlsəydiniz aktyor olardınızmı” klişe suallarına son illərdə “Yazıçılarımız nə vaxt Nobel alacaq”, “Azərbaycan filmləri niyə “Oskar” almır” kimi ittihamedici intonasiyada səslənən suallar da əlavə olunub.

Belə sualların verilməsi bilgisizlikdir, vəziyyəti düzgün və obyektiv qiymətləndirmədən uzaqdır.

Əvvəla sual-konkret “Oskar”la bağlı sualı nəzərdə tuturam- Azərbaycanda kino sənətinin inkişafına adekvat deyil.

Azərbaycan kinosunun qayğısı “Oskar”, ümumiyyətlə, beynəlxalq festivallarda mükafatlar yox, başqa nəsnələrdir. Məsələn, kino təhsilə diqqət, yeni tədris metodlarının tətbiqi, özəl prodüser şirkətlərinə geniş imkanların verilməsi, kinoya verginin götürülməsi, yerli film istehsalının artırılması, çevik, işlək prokat sisteminin yaradılması...

Normal kino mühiti olmadan, milli filmlərin xarici bazara çıxışı da çətinləşəcək. Həm də kinomuz Avropanın əsas kinofestivallarından öncə dünyanın digər xarici kino müsabiqələrinə müntəzəm qatılmalıdır.

Ümumiyyətlə, festival absolyut qiymətləndirmə, etalon deyil. Məlum məsələdir ki, festivallar bir az da konyunkturadır.

Bu mənada “Oskar” etalon deyil. “Oskar” sənət meyarından çox brenddir. Amerikanın daxili bazarına, xüsusən, daha çox Hollivud məhsullarının təbliğatına hesablanmış mükafatdır. Və siyasi mükafatdır.

“Oskar” (digər mükafatlar da həmçinin) rejissorlara ən çox ona görə lazımdır ki, prodüserlərdən növbəti filmləri üçün rahat maliyyə ala bilsinlər, kinoşirkətlərin qapıları üzünə açılsın. Bu, art house çəkən müəlliflər üçün xüsusən, vacibdir.

Hərçənd, Hollivud popsa mədəniyyətinin istehsalçısı olduğundan, ciddi, intellektual rejissora belə öz siyasətini diktə edir.

Ona görə Orson Uellesin, Alfred Hiçkokun, Semuel Füllerin, Frensis Ford Koppolanın, Devid Finçerin, Vudi Allenin Hollivudla vaxtaşırı problemləri olub.

Yaradıcılığına ciddi filmlərlə başlayan, Verner Herzogun təbirincə desəm, Hollivudun vəd etdiyi pullara görə məxsus olduğu mədəniyyətdən, identikliyindən imtina edən rejissorlar da var. Hollivdun cazibəsinə, vədlərinə etinasız qalanlar da.

Onlardan biri müasir ispan rejissoru Xulio Medemdir. Amerikanın ən gəlirli film müəlliflərindən biri, prodüser Stiven Spileberq 1993-cü ildə Medemə “Zorronun maska”sı filmini çəkmək təklifi etsə də, rejissor imtina etmişdi. Medem layihənin konsepsiyasının onda yad olduğunu demişdi.

Hollivud təfəkküründən uzaq, Amerika müstəqil kinosunun ən istedadlı nümayəndələrindən sayılan Pol Tomas Anderson isə bu nəhəng kino bazarında belə demək mümkünsə, “persona non qratada”dır. Yaxınlarda rejissorun bir müsahibəsindən mütəəssir oldum. Rejissor deyir: “Master” filminin çəkilişləri zamanı maliyyə problemi ilə üzləşdik. Belə vəziyyətdə istəmədən təslim olursan, böyük studiyalar üçün sifariş etdikləri hansısa zibili çəkməyə razılaşırsan. Amma mən hətta yoxlamaq imkanından məhrumam ki, belə təklifdən imtina etməyə iradəm çatarmı? Çünki böyük studiyalardan artıq mənə zəng etmirlər. Conatan Demmi (“Quzuların susması” filminin rejissoru-S.S.) mənə dedi ki, son illərdə onun prioritetləri dəyişib. Conatanın uşaqları böyüyüb, artıq yüksək büdcəli blokbasterlər ona maraqlı deyil. O, ruhunun diktə etdiyi şeyləri çəkir, yalnız instinktlərini dinləyir. Bu gün bu, mənim idealımdır: uşaqlarım böyüyənə kimi yaşamaq, mən isə yalnız özümə maraqlı olan şeyləri edəcəm”.

...Kəsəsi, həmkarlarım məlum sualı ünvanlamadan öncə, məsələnin mahiyyətinə varsınlar, gündəmə milli kinonun problemlərini gətirsinlər və “Oskar”ı mütləq dəyərə çevirməsinlər.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Sən ey taclı eybəcər – Elza koronavirusa şeir yazdı
18:58 29 Mart 2020
Milli Kitabxanadan 30 min manatlıq jest
17:40 29 Mart 2020
Filmlərin yayımı və nümayişi qaydalarına dəyişiklik edilib
17:01 29 Mart 2020
Şəfiqə Məmmədova ordenlə təltif edilib
15:45 29 Mart 2020
Komada olanda Alim Qasımovu onun yanına niyə çağırdılar? - Müğənni Şəfa haqqında maraqlı faktlar
15:00 29 Mart 2020
Mədəniyyət Nazirliyi yeni layihəyə start verib
14:15 29 Mart 2020
Spirtlə dəstəmaz almaq zamanı
13:31 29 Mart 2020
Mərhum Xalq artistinin qonşusu: "Binamızın problemini bircə təbəssümlə həll etdi"
12:30 29 Mart 2020
Dünyanın ən qədim şeiri - 4 min yaşlı mətn
11:41 29 Mart 2020
AzTV-dən evdə darıxanlara sürpriz
11:03 29 Mart 2020
Şərif Ağayarın hekayəsi: “Şeqlov üsulu”
09:30 29 Mart 2020
Xalq şairi vəfat etdi
08:05 29 Mart 2020
Bob Dilan 8 il sonra sükutu pozdu
18:07 28 Mart 2020
Pandemiya günlərinin Təpəgözü
17:33 28 Mart 2020
Gənc şair karantindən şeir yazdı: Mənə kölgəni göndər
16:41 28 Mart 2020
Özünə gizli toy eləyən, içkiyə qurşanıb ailəsini atan, yataqdan videosu yayılan reper – Maraqlı faktlar
15:40 28 Mart 2020
Anar Nağılbazın ən çox istifadə etdiyi söyüş
15:04 28 Mart 2020
Tanınmış müğənnidən cəsarətli addım: "Bir-birimizə dəstək olaq"
14:50 28 Mart 2020
Şahbaz Xuduoğlu: "Kitab sifariş edən daha çox yaşlılardır"
13:17 28 Mart 2020
Seymur Baycandan yeni yazı - Bu əcinnə gərək mənim qarşıma çıxaydı?
12:23 28 Mart 2020