writer1

İlqar Kamil

Məqalə sayı

8
clock14:07 calendar-gray 11 İyul 2020 view-gray2084 dəfə oxunub
view-gray2084 dəfə oxunub

İcazə verək, insanlar Allahlarıyla dalaşsın

Kulis.az İlqar Kamilin "Mənim tanıdığım Allah" yazısını təqdim edir.


Təsəvvür edin, qışdı, orucluğun 24-cü günüdür, mədrəsədə təhsil alıb evə qayıdan dindar oğul baxır ki, sübh azanından dörd dəqiqə keçib, amma anası indicə dərman içdi. Dərhal səslənir:

- Anacan, azan olub axı!

- Oğul, bilirəm, amma ürək dərmanımdı, içməsəm olmazdı.

- Bəs mən illərdi nə oxuyuram? Sənin orucun batildi!"

- "Axı, ay oğul, huşsuzluq eləmişəm də, 3-4 dəqiqəyə görə 24 günlük zəhməti yerə vurum?

Ana deyir, oğul cavab verir, ana yalvarır, oğul inad eləyir, nəhayət, bu höcətləşmə ananın qəfil "şilləsiylə" bitir:

"Oğul, başına dönüm, sənin kitablarda oxuduğun Allah bu qədər xırdaçı ola bilər, mənim qəlbimdə duyduğum Allahsa çox-çox böyükdür!"

"Anam üçün" romanı bu diaqloqla başlayır, ardınca da müəllif tez qeyd edir ki, Allahın 3-4 dəqiqəsinə belə könül rahatlığıyla yanaşan o əziz ana ətrafının, qonum-qonşusunun 3-4 qəpiyinə çox həssaslıqla yanaşırdı, odur, bu evin ən çox işlədilən sözü beləydi: bizə haram tikə düşmür bala, Allah götürmür bunu, diqqətli ol!

Sizcə, Allah ən çox nəyə qəzəblənər? Bu məsələdə mən Pakizə ana kimi düşünürəm, mənim tanıdığım Allah zülmə, haramxorluğa, yaltaqlığa, ədalətsizliyə və s. bu kimi iyrəncliklərə qəzəblənər, tutalım, bir gəncin ona "meydan oxumasına" isə ən pis halda qımışıb keçər - sanki xırda bir uşaq Qəzənfər əminin yolunu kəsib deyir, sən döyərsən, mən?

Əvvəlcə ordan başlayaq ki, mənim tandığım Allah üçün onunla ünsiyyətin bütün növləri xoşdur, qiymətlidir, əzizdir. Çünki, insan Allaha gileylərində şükürlərindən daha səmimi olur.

Nə baş verir? Rəvan Cavid adlı bir gənc gecənin bir aləmində dünyada olan bütün olub-bitənləri gözünün önündən keçirib hisslərini, ağrılarını yazıya çevirir:

Mən qadın olsaydım, Allah doğardım,
qoy olsun, Allaha günah, doğardım,
Allahı azacıq uşaq doğardım,
qoy bir az anlasın ac uşaqları.

Sizin tandığınız Allah bu giley dolu misralara necə reaksiya verərdi? Bağrına sıxmazdımı onu, deməzdimi, oğlum, haqlısan, amma sənin bilmədiyin şeylər var... İndi siz bir də Allahın "bəndələrinin" reaksiyalarına baxın. Dünən ürək ağrısıyla yazmışdım, dünyanın bütün dərdi budur: əsərlə (bəndəylə) müəllif (Allah) arasında harmoniya, bənzərlik, oxşrlıq yoxdur. Müəllifə baxırsan - nəhəng! Əsərə baxırsan cıp-cılız!

Qarşısında çıxış etdiyim auditoriyadan soruşuram: “Dini mətnlərdə Allah ən çox hansı cəhətiylə vəsf olunur, hansı zikr ana zikridir öpüb gözümüzün üstünə qoyduğumuz Səmavi Təlimin?”

Cavablar yekdildir: “Allahu-əkbər!” Qımışıram: “demək, Tanrı ən çox məhz bu cəhətində ona bənzəməmizi istəyir - böyüklükdə!”

Biz necə, böyüyə bilmişikmi?

Şəxsən mən o reaksiyaların "skrin"lərini görəndə utandım, Allahımdan utandım... Və bir böyük ustadın mədrəsədən məzun olmuş tələbələrə dediklərini xatırladım: "Allahı sizə tapşırıram!" Tələbələr çaş-baş qaldı:

"Necə yəni... Bəlkə əksinə, ustad?" Xeyr, - dedi ustad, - mən Allahı sizə tapşırıram, çünki gedəcəyiniz yerlərdə onu sevdirmək də, söydürmək də sizin təqdimatınızdan asılıdır.

Gileyin özündə də iman var, qardaşım, özü də ən səmimisindən, insan inanmadığı Allaha niyə gileylənsin ki? Onu nədəsə niyə qınasın ki?

Bir şeirimdə yazırdım: "Görəsən, Allah da ağlayır uşaqlar öləndə?". Bu da bir giley idi, qınaq idi, amma Allah buna görə sındırmırdı qələmimi, əksinə, bir də baxırdım, ustufca qəlbimə ilham edib cavablarını.

Rusların "üçüncü artıqdır" sözü ən çox Allah-bəndə münasibətlərinə aid olunmalıdır, lütfən icazə verək insanlar Allahlarıyla dərdləşsinlər, gileyləşsinlər, dalaşsınlar... İnanın, biz araqatanlıq eləməsək, onlar dil tapacaqlar, barışacaqlar, dostlaşacaqlar.

Boğmayaq adamları, bezdirməyək, daha da uzaqlaşdırmayaq Ondan. Həzrəti Musayla Allahın dialoqları doludur belə suallarla, sual ancaq sual şəklində olmur ki - gileyin, qınağın özü bəzən ən böyük sualdı. Sual da qınaqdı, qınaq da sualdı. Qoyaq insanlar suallarını versin, sorsunlar, sorğulasınlar, hətta bəzən dözməyib "daşlasınlar" da Onu. Dedim axı, mən tanıdığım Allah üçün onunla ünsiyyətin bütün növləri xoşdur, qiymətlidir, əzizdir.

Məşhur "Şəbaniyyə münacatı"nda oxuyuruq: (ərəbcə transkripsiyası belədir: lə in əxəztəni bi-zənbi, əxəztükə bi əfvik").

"Əgər qiyamət günü məni günahımla hesaba çəkmək istəsən, mən də səni əfvinlə hesaba çəkərəm". Deyərəm, ilahi, mən kiçikdim, cılızdım, rəzildim, günah elədim, bəs sən niyə böyüklük eləyib bağışlamadın, sən ki Allahdın! Görün necə şirin söhbətdi, necə gözəldi, necə qəşəngdi.

Rəvayət var, Allah bəndəsini cəhənnəmə göndərər, bəndə gedə-gedə hey qanrılar Ona tərəf. Nida gələr: "Saxlayın, görək niyə belə edir? Bəndə Allaha nə desə yaxşıdı? "Sənə elə baxıram, çünki səndən bunu gözləməzdim". Allah məhz bu ümidinə, bu gileyinə görə əfv edər onu.

Müdirinə etiraz etmək, ustadına haq sözünü deyə bilmək... Bəzən mənə elə gəlir, Allahın da ona sözünü deyə bilən bəndəsindən xoşu gəlir, axı yaltaqlanmaqların ən pisi Allaha yaltaqlanmaqdır, deyil? Yetər ki, bu qınaq səmimi olsun və bir az da estetik. Yəni mənim tanıdığım Allah gənc dostumuz Rəvan Cavidin məlum misrasına məzmununa görə yox, olsa olsa, formasına, estetikasına görə etiraz edə bilərdi, deyərdi, oğlum, "Allah doğardım" nədi, axı sən şairsən, axı sən bunu daha gözəl, daha zərif yaza bilərdin.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

“Azərbaycanın klassik 12 instrumental muğamı” kitabı təqdim olundu
18:59 27 Yanvar 2021
Mədəniyyət naziri Fransanın dövlət katibi ilə görüşdü
18:11 27 Yanvar 2021
Qarabağda mina təmizləyənlərdən film çəkildi - Video
17:28 27 Yanvar 2021
Bizim keçmişimiz əl-ələ gəzir - Elvin Bakiroğlunun yeni şeirləri
16:46 27 Yanvar 2021
Di Kaprio ABŞ prezidentinə açıq məktub yazdı
16:01 27 Yanvar 2021
Fərhad Bədəlbəyli: “Bülbülün həyətinə girəndə qorxdum” – Şuşa söhbəti
15:18 27 Yanvar 2021
Çində "Nizami irsi" layihəsinə strat verildi
14:46 27 Yanvar 2021
Klassikanı niyə oxumalıyıq?
14:01 27 Yanvar 2021
Psixoloq: “Media intihar xəbərlərində ehtiyatlı olmalıdır” – Müsahibə
13:20 27 Yanvar 2021
Balaca ifaçımız beynəlxalq mükafat aldı
12:41 27 Yanvar 2021
Valları rekord qırdı, ailəsini atıb "müqəddəs ata" oldu, rahibəylə eşq yaşadı - Azərbaycanlı şairin qeyri-adi həyatı
11:58 27 Yanvar 2021
İki gündən bir ağlaşma quran sənətçilər
11:29 27 Yanvar 2021
“Uşağın duası” işıq üzü gördü
11:09 27 Yanvar 2021
90 yaşlı aktyor ata oldu
10:43 27 Yanvar 2021
Tofiq Bakıxanov “Şərəf” ordeni ilə təltif edilib
10:16 27 Yanvar 2021
Samirə Əşrəfə ağır itki üz verib
10:06 27 Yanvar 2021
Təbrizli yazar: “Nizamini məqbərədən çıxarıb xalqın həyatına qaytarmalıyıq” – Müsahibə
09:01 27 Yanvar 2021
“Ulduz” jurnalının yeni nömrəsi işıq üzü görüb
19:20 26 Yanvar 2021
Nizami ilə bağlı müsabiqə elan olundu - Şərtlər
18:42 26 Yanvar 2021
Dəlisov yellərə məndən salam de - Natiq Əlisoyun şeirləri
17:29 26 Yanvar 2021