writer1

Ayxan Ayvaz

Məqalə sayı

442
clock11:06 calendar-gray 07 İyul 2020 view-gray2196 dəfə oxunub
view-gray2196 dəfə oxunub

Kür çayını kim xilas edəcək?

Taksiylə Tiflisə gedirdik. Sürücü dildən pərgar idi, bizə Bakıyla, Azərbaycanla bağlı suallar verirdi. Atam da səbrlə, təmkinlə cavablayır, həm də hiss olunurdu ki, gürcü sürücüylə danışmaq onun da ürəyincə olub.

Biz Tiflisə çathaçatda taksi sürücüsü atamdan soruşdu:

- Bakıdakılar haranın suyunu içir?

Atam Şollardan, Tağıyevdən danışdı və sonra əlavə etdi:

- Kürün suyundan içirik.

Tiflisin ərazisinə düşən Kür çayı o qədər çirkli, palçıqlıdır ki, taksi sürücüsü atamın sözlərindən şoka düşdü:

- Bico, sən nə danışırsan? O suyu necə içirsiniz? Vay, vay!

Düzü, atam izah etməyə çalışdı, dedi, sizin Kürlə, bizim Kür eyni deyil. Taksi şoferi daş atıb başını tutdu, sözündən dönmədi və maşını Tiflisin Rustavelli küçəsində saxlayıb gülümsəyərək dedi:

- Buranın suyunu içib özünüzə gəlin!

Bu sözlərdə gürcü təkəbbürü olsa da, həqiqət payı da vardı.

Tiflisdə Kür çayının üstündə körpü tikiblər, kanatla da o üzə, bu üzə keçmək olur. Çay isə palçığı da özüylə bərabərində gətirib suyu qapqara eləmişdi. Düzü, Kürün bu halına baxanda istər-istəməz gürcü sürücünün sözlərinə haqq vermək olurdu.

Mənim dayım çox güclü adam idi. Ona kənddə Koroğlu deyirdilər. Əsl roman qəhrəmanıdır. Həyatı da faciəli. Burda uzun-uzun yazıb bədii mətni kapitaliscəsinə köşənin ayağına vermək istəmirəm. Sözüm ondadır ki, dayım bir gün öz gücünü göstərmək üçün Gürcüstandakı Kür çayına tullanıb və Azərbaycan tərəfinə qədər üzüb. Gürcülərlə buna görə mərcə giriblərmiş. Həm milli hislər, həm dayımın fiziki gücünü təsdiqləmək eşqi mərcə razı olmasına gətirib çıxarıb. Axırı nə olsa yaxşıdır? Mərci udan dayım sinəsini qabarda-qabarda gürcülərin yanına qayıdanda ağzından şorultuyla qan tökülüb. Yaxşı ki, onu tez-tələsik maşına mindirib xəstəxanaya çatdırıblar. O-bu, dayım bir də Kür tərəfə baxmayıb. Qorxub Kürdən.

İndi Kür çayının quruması ilə bağlı xəbərləri oxuyanda istər-istəməz bu əhvalatlar yadıma düşdü. Həyəcan təbili çalıb ölkəyə təhlükədən xəbər verirlər, amma nədənsə tədbir tökülmür. Bu çaya nə oldu belə? Niyə bu vəziyyətə gəldi? Bir araşdırma edən, çözüm təklif edən, bu bəladan necə qurtulacağımızı söyləyən yoxdur.

Çarəsiz, Kür çayında çəkilmiş şəkillərə baxır, kimlərinsə çay haqda yazdığı irili-xırdalı statusları oxuyuruq.

Kür həm də ədəbiyyatımıza da böyük töfhə verib. İsmayıl Şıxlının "Dəli Kür"ünü xatırlayın. O əsərdə Kürün dəliqanlığı, çılğınlığı insan talelərinin fonunda qəmli bir nəğmə kimi ötüb keçir. Yaxud Əkrəm Əylislinin "Kür qırağının meşələri" povesti. Əsərin qəhrəmanı Qədirin taleyindəki qabarma-çəkilmə bizə Kürün bu gününü xatırlatmırmı?

Kür iki şairimizə təxəllüs də verib. Biri məşhur Əlisəmid Kürdür. Onun elə xarakterindəki sərtlik, həyatındakı qəfil dönüşlər, üzündəki çay kimi axıb gedən cizgilər Kürün özüdür ki var. Əlisəmidin şeirlərində də Kürün coşğunluğu, özünəməxsusluğu, sərhədlərini aşmağı var.

O biri dostumuz Həsən Kürdür. Zarafatla o vaxt ona demişdim ki, bəs Əlisəmiddən icazə almısan bu təxəllüsü götürəndə. Onun da özünəməxsus, fərqli şeirləri var. Düzü, xarakterini bilmirəm. Kür kimi aşıb-daşan, dəliqanlıdırmı, bilmirəm.

Məncə, Kür çayı bizim təkcə coğrafi ərazimizin deyil, həm də ədəbiyyatımızın, mədəniyyətimizin ərazisidir. Bu mənada adiyyatı qurumlar, söhbəti bilənlər, bu işin uzmanları yaranan bu narahatedici hadisənin səbəblərini araşdırmalı və zəhmət çəkib aradan qaldırmalıdırlar. Yoxsa biz belə getsə ancaq Ana Kür mahnısına qulaq asa-asa yıxılan bir abidə kimi Kür çayının qürub etməsinə baxıb köks ötürəcəyik.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Azərbaycan rəssamlarından Kazanda "Məxməri etiraflar"
17:03 03 Avqust 2020
Kim unudub məni yol ayrıcında? - Zərdüşt Şəfinin anım günü
15:58 03 Avqust 2020
Heyvanlar nə vaxtdan qurbana çevrildi? - Qurbanetmə aktının yaranması
14:53 03 Avqust 2020
Şəhid generalımız haqqında kitab nəşr edildi - Pulsuz paylanacaq
13:48 03 Avqust 2020
Şon Penn özündən 31 yaş kiçik qızla gizlin evləndi
13:08 03 Avqust 2020
Ramiz Rövşənin "Yenə bu şəhərdə üz-üzə gəldik" şeirinə rok yazıldı - Video
12:05 03 Avqust 2020
Məşhur aktyor dünyasını dəyişdi
11:14 03 Avqust 2020
Azərbaycan bəstəkarının musiqisi ABŞ festivalında səsləndirildi
10:33 03 Avqust 2020
Həbs olunan məşhur bəstəkarın Üzeyir bəyə məktubu: "Etdiyim başsız hərəkət məni sənət aləmindən ayırdı” - İlk dəfə
09:05 03 Avqust 2020
Şərif Ağayarın essesi Fransa mətbuatında
16:35 02 Avqust 2020
Səsin görüntüyə çevrilməsi və kinonun yaranışı - Cavid Təvəkkül yazır...
15:08 02 Avqust 2020
Kinematoqrafçılar İttifaqı Kulisin əməkdaşına mükafat verdi
13:45 02 Avqust 2020
Azərbaycan kinosunu düşünməyən məmurlar və tək qalmış gənc rejissorlar - Milli Kino Günü
12:02 02 Avqust 2020
Fəxrəddin Manafov: "İmkanım olsaydı, qadınları taxtda əyləşdirərdim" - Müsahibə
09:01 02 Avqust 2020
Salam Sarvanın kitabı Ukraynda nəşr olundu
19:07 01 Avqust 2020
İstanbul Film Festivalının qalibi açıqlandı
17:44 01 Avqust 2020
Məşhur rejissor vəfat etdi
17:00 01 Avqust 2020
Tbilisidə Nəriman Nərimanovun yubileyi qeyd olundu
16:33 01 Avqust 2020
“Azərbaycan kino sənəti tarixi” nəşr olunacaq
15:50 01 Avqust 2020
“Qarabağ şikəstəsi”nin şikəst Qarabağıyıq - Qardaşxan Əzizxanlının şeiri
15:09 01 Avqust 2020