news-inner
clock14:34 calendar-gray 27 Dekabr 2019 view-gray1980 dəfə oxunub
view-gray1980 dəfə oxunub

Qismət məşhur aparıcını sərt tənqid etdi: "Cuşa gələn öküz kimi..."

"“Nobel” verilişində tanınmış rus ədəbiyyatşünası Bıkovun türk yazıçısı Orxan Pamuk haqqında söhbətinə baxdım və özüm üçün bir məsələni dəqiqləşdirdim: bilmədiyi şeylər haqqında danışanlar, yazanlar hər yerdə eyni cürdür".

Bu sözləri tanınmış şair-esseist Qismət Rüstəmov Kulis.az -a açıqlamasında məşhur rus ədəbiyyatşünas, yaçıçı, aparıcı Dmitri Bıkovun "Nobel" verilişində türk yazıçı Orxan Pamuk haqqında fikirlərinə münasibət bildirərkən söyləyib. O daha sonra əlavə edib:

"Bıkov deyir ki, Pamuk dissidentdir. Mən hələ öz romanına muzey tikdirib bilet satan dissident görməmişəm. Pamuka müxalif demək olar, dövlətin siyasətiylə tərs düşən şeylər deyib, dövlət sənətçisi adından imtina edib, bu barədə məşhur yazısı var, amma dissident deyil. Sonra Bıkov Pamukun yaradıcılığını təhlil etməyə girişir və işlər burda qarışır. Əvvəla tanınmış ədəbiyyatşünasın Pamuk haqqında dediklərinin əksəriyyəti yazıçının kitablarında qabartdığı yarımbaşlıqlardan o yana keçmir. Məsələn, kitab adı belədir: “İstanbul: xatirələr və şəhər.” Bıkov deyir ki, Pamukdan danışanda şəhərdən, hüzndən danışmaq olar. Elə bil, astroloq qış ayı üçün ulduz falı yazanda deyir ki, ehtiyatlı olun, xəstələnə bilərsiz. Nə böyük tapıntı!

Sonra Bıkov tüstüsü təpəsindən çıxan soyadını qırmızı görən kimi cuşa gələn öküz birbaşalığı ilə “Mənim adım qırmızı” əsərinə cumur, elə onun yanındaca başqa bir qırmızını – “Qızılgülün adı”nı yad edir. Bu müqayisə də klişeləşib artıq. Əlbəttə, Pamukda Ekodan da nəsə var, amma “Mənim adım qırmızı”nın struktur-kompozisiya planında elə ən çox Bıkovun da görməli olduğu “Karamazov qardaşları” var axı. Birində üç qardaş və atanın qətli, o birində ata yerindəki ustadın qətli və üç rəssam. Mətnin qəlbinə yol tapmaq üçün öküz gözü yox, matador qıvraqlığı lazımdır.

Bıkov Pamuku Murakamiyə bənzədir və “caz ritmi” ifadəsini işlədir. Bilmirəm, Pamuk rus dilinə necə tərcümə olunub, əgər “caz ritmi”ndə çevrilibsə, onda bizimkilərə şükür. Belə əttökən müqayisə çoxdandır eşitməmişdim: ikisinin də qəhrəmanları hüznlüdür. Birincisi, Pamuk üslubçudur, Murakami yox. Pamuk kompozisiya ustasıdır, Murakami qaçaraq “fast-food” dövrünün yazıçısıdır. Pamuk bütün əsərlərində Türkiyənin ədəbi-fəlsəfi, ictimai-siyasi, tarixi reallığıyla bağ qurur, Murakami qıyıqgöz “amerikalı”dır. Bıkov tez-tez “Qar” romanını misal çəkir. Əlimə fürsət düşmüşkən, gəlin bu romanın indiyə qədər bizdə də gözdən qaçan bir qatından danışım. “Qar” romanının çoxqatlı strukturunda çox adamın üstündən keçdiyi mifoloji bir arxetip var. Şair Ka Almaniyadan – qürbətdən vətənə dönəndə həm sevgilisini tapır, həm də yenidən şeir yazmağa başlayır. Bu, yunan mifologiyasındakı məşhur Qaya və Anteylə bağlı əhvalatdır. Qaya - torpaq anadır, Antey isə onun oğlu. Antey gücünü anasından alır, ayağı ana torpaqdan kəsilən kimi zəifləyir, ölümlü olur. Bu mif milli kimlik haqqında nəzəriyyələrin də çoxunun çıxış nöqtəsidir. Sonra da deyirlər Pamuk vətən xainidir.

Bıkovun söhbətində bircə İstanbulun palimpsest şəhər olmağıyla söhbət maraqlıydı, qalanlarını bizim heç kitabı üzü açmamış yazıçılarımız da bilir".

news-inner-user

16518 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Məmməd Aslana halallıq - Şərif Ağayar yazır...
20:57 23 Sentyabr 2020
"Qəlbimin palitrası"ı təqdim olunacaq
18:51 23 Sentyabr 2020
10 ilə çəkilən film - Video
18:12 23 Sentyabr 2020
Atamın gələ bilmədiyi günlərdən çıx gəl - Fəridədən müharibə şeirləri
17:29 23 Sentyabr 2020
Qəni Camalzadənin sosial-bədii nəsri - Aydın Xan yazır
16:47 23 Sentyabr 2020
“Uliss”in tərcüməçisi dünyasını dəyişdi
16:08 23 Sentyabr 2020
Aqil Abbas: "Dağlıq Qarabağda vətəndaşlığımızı qəbul edən ermənilərlə işimiz yoxdur"
15:30 23 Sentyabr 2020
Şəbnəm Tovuzlunun erotik dərdi
14:49 23 Sentyabr 2020
Lalə Məmmədova həmkarlarını qınadı: "İcra başçılarından qorxurdunuz?"
14:06 23 Sentyabr 2020
Elçin Əfəndiyev: "Çox yaramaz iddiadır" -Məktub
13:29 23 Sentyabr 2020
“Mədəniyyət/Culture” jurnalının növbəti sayı nəşr edildi
12:51 23 Sentyabr 2020
Mirzə Cəlili aldatmışdı, Müşfiq onun evinə pəncərədən girirdi – Komediyamızın banisi haqqında maraqlı faktlar
12:06 23 Sentyabr 2020
“Azərbaycan tarixində atılmış 5 ən yanlış addım” kitabının imza günü olacaq
11:17 23 Sentyabr 2020
İnternet yoxdursa, necə olacaq? – Əyalətin təhsil dərdi
10:45 23 Sentyabr 2020
Nobel mükafatının təqdimat mərasimi təxirə salındı
10:16 23 Sentyabr 2020
Tom Kruzun kosmosa gedəcəyi tarix bəlli oldu
09:44 23 Sentyabr 2020
Ömər Faiqin İngiltərədə yaşayan nəticəsi: "Mirzə Cəlil babamın qollarında can verib" - Müsahibə
09:00 23 Sentyabr 2020
Tanınmış bəstəkara ağır itki üz verdi
18:41 22 Sentyabr 2020
Tarkovski ilə bağlı kadrarxası çəkilişlər hərraca çıxarılacaq
18:04 22 Sentyabr 2020
Sən ağlama, bulaq səslim – Qismət Məsimin yeni şeirləri
17:15 22 Sentyabr 2020