writer1

Sevda Sultanova

Məqalə sayı

795
clock11:30 calendar-gray 10 Sentyabr 2019 view-gray817 dəfə oxunub
view-gray817 dəfə oxunub

Özünü hərəmbaşı kimi aparan mollalar

Yaxınlarda atam vəfat etdi və mən yorucu, mənasız yas mərasimi adətlərini yaşamalı oldum. Ona görə yorucu və mənasız deyirəm ki, yas mərasiminin yazılmamış və yəqin ki, uydurulmuş qaydaları sahibinə həm mənəvi-psixoloji, həm maddi ziyan vurur, həm də fiziki cəhətdən yorur. Yas mərasiminin keçirilməsində ciddi islahatlar aparılmalıdır, ən əsası yeniləşdirici islahatlar köhnəlmiş, dekadent adətlərin əsirinə çevrilmiş fərdlərin beynində baş verməlidir.

Milsalçün, cənazənin yerdən götürülməsi və dəfn prosesi istisna olmaqla, digər məclislərdə molla çağırılmasın. Əgər hətta molla olacaqsa, ona mərsiyə demək qadağan olunmalıdır. Çünki əksəriyyət düşünür ki, yas məclislərində molla mütləq mərsiyə deyərək gələnləri ağlatmalıdır. Yəni başqa cür desək, mərsiyə deyilməsinin məqsədi insanları ağlamağa təhrik etmək və bununla da yas mərasiminin mütləq atributlarından biri olan göz yaşının axıdılmasıdır. Nəticədə mərsiyə manipulyasiya vasitəsinə çevrilir: səmimi qəlbdən ağlamaq istəməyən insandan zor gücünə göz yaşı çıxarır, duyğu sümürücülüyü yapır. Xüsusən də qadın məclislərində. Və qadın məclislərində molla özünü hərəmbaşı kimi aparır. Amiranə intonasiyada qadınları baş bağlamamaqda suçlayır, cəhənnəm, günah haqda bisavad sicilləmələrini dinlətməyə məcbur edir.

Yas adətlərinin əsiri olan azərbaycanlı düşünür ki, əgər ölənin qohumları ağlamırsa, saçını-başını yolmursa, bu, ölmüş adama sevgisizliyi ifadə edir. Bəzən yas məclislərində ölənin yaxını haqqında dedi-qodu yaymasınlar deyə, hər gələn adam üçün saçını-başını yolur, ağı deyir. Beləcə, fərqinə varılmadan, şüuraltı olaraq yas mərasimi tamaşa estetikasına köklənir, göstəriyə çevrilir. Halbuki, ağlamaq kədərin yeganə ifadə forması deyil. İsrail rejissoru, Samuel Maoz “Fokstrat” filmində oğlunu itirən ananın vəziyyətinin həllini belə vermişdi: qadın günlərlə hərəkətsiz halda çarpayıda uzanır. Çünki içdə yaşanan kədər göz yaşından daha ağır, daha səmimidir. Və yeri gəlmişkən, Asif Rüstəmovun “Axınla aşağı” filmində oğlunu itirən ananın niyə ağlamadığına, fəryad qoparmadığına etiraz edən tamaşaçılar olmuşdu.

Ölənin üçü, ilk cüməaxşamı istisna olmaqla cümə axşamları və 40, hətta il mərasiminin keçirilməsi artıqdır. Dəfn günü gələnlər, mərhumun nəinki üçünə, bütün cümə axşamlarına da gəlməyi özlərinə borc bilirlər. Əksəriyyəti ailənin yaxın adamları yox, uzaq qohum tanışları olur. Özəlliklə qadınlar, mərasim keçirilən məkandan çıxıb yenidən yas sahibinin evinə gəlməyi özlərinə borc bilirlər. Saatlarla oturub ev yiyəsinin vaxtını alır, dəxilsiz söhbətlər eləyir, mənfi enerjilərini tökürlər. Vaxt öldürən, öz dərdlərini paylaşan qadınlar sanki belə məclislərdə, filosof Həsən Quliyevin diliylə desək, bu kollektiv orgiyadan xüsusi həzz alırlar.

İndi texnologiya çox irəli gedib, uzaq tanışların vatsapla, telefon zəngi ilə başsağlığı verməsi də yetərlidir.

Tatarlarda belə bir adət var ki, yas düşən evin adamını hər gün bir ailə qonaq çağırır, ona dərdini unutdururlar. Və qırx gün yası düşən adam evində qazan asmır. Təklif eləmirəm ki, yası düşən adam qonaq çağırılıb əyləndirilsin. Sadəcə bizdə yeni yas mədəniyyətinin formalaşmasına ehtiyac var.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Azərbaycanda anadan olmuş tanınmış yazıçı dünyasını dəyişdi
16:02 31 Mart 2020
Sevgilisinə görə 20 otaqlı ev tikdi, özündən 35 yaş cavan qızla evləndi, pula görə Üzeyir Hacıbəyova əsəbiləşdi - Cabbar Qaryağdıoğlundan maraqlı faktlar
15:19 31 Mart 2020
Ötən gecə Van Qoqun məşhur əsərini oğurladılar
14:32 31 Mart 2020
Ceyms Bond filminə 100 minlik zərbə
13:45 31 Mart 2020
Qohumların bizə gəlməyinə qəti qadağa qoymuşam – Yazıçılarımız karantin günlərini necə yaşayır? - Sorğu
12:30 31 Mart 2020
Facebookda “zibil atan”ların təhlükəli səhvi
11:50 31 Mart 2020
Dahi şairimizdən Günün Şeiri
11:15 31 Mart 2020
Azərbaycanlı qarmon ifaçısı vəfat etdi
10:31 31 Mart 2020
"Santa Barbara" serialının ulduzu dünyasını dəyişdi
10:17 31 Mart 2020
Milli Konservatoriya Koronovirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna ianə etdi
09:28 31 Mart 2020
Yuxu dərmanı - İsi Məlikzadənin hekayəsi
09:00 31 Mart 2020
Habil Əliyevin koronavirusa yoluxan qızı danışdı: “Qorxuram” - Foto
23:02 30 Mart 2020
Milli Kitabxanadan oxuculara daha bir virtual xidmət
20:02 30 Mart 2020
Komediya ustası koronavirusdan vəfat etdi
17:01 30 Mart 2020
Tanınmış rejissor dünyasını dəyişdi
16:38 30 Mart 2020
Koronavirus dünyanı necə dəyişəcək: ağlagəlməz ehtimallar
15:59 30 Mart 2020
Teatrdan evdə qalan tamaşaçılara jest - Repertuar
14:56 30 Mart 2020
"Qızıl palma budağı", "Oskar", "Qızıl Qlobus"... - Mükafatların qənimi “Parazitlər” filminin sirri
14:11 30 Mart 2020
Rüstəm İbrahimbəyovla Nikita Mixalkov arasında nə baş verir? - Açıqlama
13:30 30 Mart 2020
Günəmuzd işləyənlərin ölümlə rəqsi
12:44 30 Mart 2020