writer1

Sevda Sultanova

Məqalə sayı

860
clock11:30 calendar-gray 10 Sentyabr 2019 view-gray1053 dəfə oxunub
view-gray1053 dəfə oxunub

Özünü hərəmbaşı kimi aparan mollalar

Yaxınlarda atam vəfat etdi və mən yorucu, mənasız yas mərasimi adətlərini yaşamalı oldum. Ona görə yorucu və mənasız deyirəm ki, yas mərasiminin yazılmamış və yəqin ki, uydurulmuş qaydaları sahibinə həm mənəvi-psixoloji, həm maddi ziyan vurur, həm də fiziki cəhətdən yorur. Yas mərasiminin keçirilməsində ciddi islahatlar aparılmalıdır, ən əsası yeniləşdirici islahatlar köhnəlmiş, dekadent adətlərin əsirinə çevrilmiş fərdlərin beynində baş verməlidir.

Milsalçün, cənazənin yerdən götürülməsi və dəfn prosesi istisna olmaqla, digər məclislərdə molla çağırılmasın. Əgər hətta molla olacaqsa, ona mərsiyə demək qadağan olunmalıdır. Çünki əksəriyyət düşünür ki, yas məclislərində molla mütləq mərsiyə deyərək gələnləri ağlatmalıdır. Yəni başqa cür desək, mərsiyə deyilməsinin məqsədi insanları ağlamağa təhrik etmək və bununla da yas mərasiminin mütləq atributlarından biri olan göz yaşının axıdılmasıdır. Nəticədə mərsiyə manipulyasiya vasitəsinə çevrilir: səmimi qəlbdən ağlamaq istəməyən insandan zor gücünə göz yaşı çıxarır, duyğu sümürücülüyü yapır. Xüsusən də qadın məclislərində. Və qadın məclislərində molla özünü hərəmbaşı kimi aparır. Amiranə intonasiyada qadınları baş bağlamamaqda suçlayır, cəhənnəm, günah haqda bisavad sicilləmələrini dinlətməyə məcbur edir.

Yas adətlərinin əsiri olan azərbaycanlı düşünür ki, əgər ölənin qohumları ağlamırsa, saçını-başını yolmursa, bu, ölmüş adama sevgisizliyi ifadə edir. Bəzən yas məclislərində ölənin yaxını haqqında dedi-qodu yaymasınlar deyə, hər gələn adam üçün saçını-başını yolur, ağı deyir. Beləcə, fərqinə varılmadan, şüuraltı olaraq yas mərasimi tamaşa estetikasına köklənir, göstəriyə çevrilir. Halbuki, ağlamaq kədərin yeganə ifadə forması deyil. İsrail rejissoru, Samuel Maoz “Fokstrat” filmində oğlunu itirən ananın vəziyyətinin həllini belə vermişdi: qadın günlərlə hərəkətsiz halda çarpayıda uzanır. Çünki içdə yaşanan kədər göz yaşından daha ağır, daha səmimidir. Və yeri gəlmişkən, Asif Rüstəmovun “Axınla aşağı” filmində oğlunu itirən ananın niyə ağlamadığına, fəryad qoparmadığına etiraz edən tamaşaçılar olmuşdu.

Ölənin üçü, ilk cüməaxşamı istisna olmaqla cümə axşamları və 40, hətta il mərasiminin keçirilməsi artıqdır. Dəfn günü gələnlər, mərhumun nəinki üçünə, bütün cümə axşamlarına da gəlməyi özlərinə borc bilirlər. Əksəriyyəti ailənin yaxın adamları yox, uzaq qohum tanışları olur. Özəlliklə qadınlar, mərasim keçirilən məkandan çıxıb yenidən yas sahibinin evinə gəlməyi özlərinə borc bilirlər. Saatlarla oturub ev yiyəsinin vaxtını alır, dəxilsiz söhbətlər eləyir, mənfi enerjilərini tökürlər. Vaxt öldürən, öz dərdlərini paylaşan qadınlar sanki belə məclislərdə, filosof Həsən Quliyevin diliylə desək, bu kollektiv orgiyadan xüsusi həzz alırlar.

İndi texnologiya çox irəli gedib, uzaq tanışların vatsapla, telefon zəngi ilə başsağlığı verməsi də yetərlidir.

Tatarlarda belə bir adət var ki, yas düşən evin adamını hər gün bir ailə qonaq çağırır, ona dərdini unutdururlar. Və qırx gün yası düşən adam evində qazan asmır. Təklif eləmirəm ki, yası düşən adam qonaq çağırılıb əyləndirilsin. Sadəcə bizdə yeni yas mədəniyyətinin formalaşmasına ehtiyac var.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Amerikalı rəssamın əsəri 93 milyon dollara satıldı - Foto
15:46 13 May 2021
İnsanın təkbaşına xoşbəxt olması utanılası bir işdir - Kamyudan unudulmaz aforizmlər
14:28 13 May 2021
Nizamiyə həsr olunan beynəlxalq konfransa tezis qəbulu davam edir
13:46 13 May 2021
Yəhudi yazıçının kitabını yandırmaq üçün alanlar - Ayxan Ayvaz yazır...
12:30 13 May 2021
Rafiq Tağının üçcildliyi nəşr olundu - Foto
11:25 13 May 2021
"Xarıbülbül" festivalının qala konserti olacaq
10:31 13 May 2021
Bu da bu cür həyatdır – Elçinin hekayəsi
09:29 13 May 2021
“Azərbaycan–ispan danışıq kitabçası” çap olunub
18:18 12 May 2021
Azərbaycan bəstəkarlarının əsərlərinin toplusu Şuşada təqdim olundu - Foto
17:41 12 May 2021
Şuşada "Xarıbülbül" festivalı
15:00 12 May 2021
Mənim Tanrım gözəllikdir, sevgidir - Hüseyn Cavidin şeirləri
14:24 12 May 2021
Ağadadaş Ağayev əməliyyat öncəsi fotosunu yaydı
13:09 12 May 2021
30 ilin ən gözəl müjdəsi
12:04 12 May 2021
Tanınmış aktyor vəfat etdi
12:00 12 May 2021
Bu gün Şuşada «Xarıbülbül» müsiqi festivalı başlayır
10:12 12 May 2021
İrəvandan yük maşınında qaçan, özündən 24 yaş böyük direktorla evlənən, İran şahının sevimlisi olan Xalq artisti
09:03 12 May 2021
Sonsuz - Şərif Ağayarın hekayəsi
17:00 11 May 2021
Filmimiz Braziliyada beynəlxalq festivalda sertifikata layiq görülüb
15:50 11 May 2021
Soljenitsının Nobel almasının gizlinləri
14:45 11 May 2021
İntəhasız acı nəğmə - Qorki haqqında esse
13:25 11 May 2021