writer1

Rəvan Cavid

Məqalə sayı

20
clock13:22 calendar-gray 22 Avqust 2019 view-gray326 dəfə oxunub
view-gray326 dəfə oxunub

Şeir yazmağın mənasızlığı

Şeir yazmaq içindəki mənasızlığa anlam vermək cəhdidir.

Bütün hallarda absurddur.

Şeirin metafizik hadisə olması artıq aksiom kimi qəbul edilib.

Şeir ruh hadisəsidir.

Dini icmaların yarandığı bütün coğrafiyalarda şeir ayin kimi oxunub, trans vəziyyətə çatmaq üçün istifadə olunan cümlələr sistemi kimi qəbul edilib.

Şərq insanının şeirə bu qədər doğma yanaşmasının səbəbi, əslində, altşüurda yatan dini situasiyadır.

Şeir tərəddüdün məhsuludur.

Oxucu şeirdə xoşbəxtlikdən daha çox, alınmayan talelərin izindədir. Çünki bədii şüur poetik müstəvidə melanxolikləşir, sentimental rəngə bürünür. Səbəbi isə çıxılmazlıq, anlaşılmazlıq və real təfəkkürün qəbul edə bilmədiyi, daha doğrusu, razılaşmaq istəmədiyi hadisələrin cərəyan etməsidir.

Romantika şeirə ümid pərdəsi salır. Romantiklər nələrsə arzulayır. Ancaq bu arzuların da arxasında uduzmuş obrazlar seli, lap başa qayıtmaq istəyən yalançı qəhrəmanlar cərgəsi mövcuddur.

Çağdaş ədəbiyyat şeirə proza xüsusiyyətləri yükləyərək onu dəyişməyə cəhd göstərir.

Bu isə şeirin ikiləşməsinə – qərbli və şərqli üslubların yaranmasına səbəb olur.

Şərqli olmaq su kimi olmaqdı. Qərbli olmaq suya baxmaqdı. Şərqli suya çevrilir, Qərbli suyun tərkibinə. Şərqli ölümsüzlüyə suyun xasiyyətləri ilə varacağını düşünür, Qərbli suyun xüsusiyyətləri ilə.

Şərqli Xaosa hazırlaşır bu mənada, Qərbli isə bu Xaosu izləyən obraz olacaq.

Əgər məsələ müşahidə problemidirsə, hekayə və daha böyük kontekstdə roman bu problemə alternativ nümunədir.

Şeirin müşahidə məsafəsi qısadır.

Romanın müstəqil bir sənətə çevrildiyi dövrdə cəmiyyətin, insanların problemlərinə şeirvari baxmaq bir az gücsüzlük, bir az da səbrsizlikdi.

Şeirin düşüncə sistemində yeri də balacadı (bu günün şeiri).

Şeir mücərrəddir.

Onun mücərrədliyi dilin problemlərini həll etmək iqtidarında deyil.

Şeir dil hadisəsinə çevrilə bilmir bu mənada.

Bədii estetikanı bir zamanlar şeir yaradırdısa, indi bu standartları roman və hekayə janrı müəyyən edir.

Şeirin estetik çəkisi çağdaş ədəbiyyatın meyarlarından aşağıdadır.

Roman sənəti özündə bütün janrları birləşdirmək xüsusiyyətinə malik olduğu üçün şeir bu janrın daxilində köməkçi bir detal kimi istifadə olunur. Və ya musiqi mətnlərində əsas konstruktiv element kimi.

Bob Dilanın Nobel alması (Nobel almasına göstərilən səbəb) sübut etdi ki, şeirin gücü yalnız musiqinin yəni səs və monoton hadisələrin fonunda qalıb.

Avropa şeiri hər gün deformasiya olunur, şəkil dəyişir, yenilənir, özünə fərqli imic yaratmağa çalışır.

Şərq şeirinin üstünü isə toz basmaqdadı.

Onun müdrikanəliyi artıq oxucunu həyəcanlandırmır.

Şərq şeiri duyğusal olduğu müddətdə onu oxuyanlara lazımdı.

Bütün hallarda şeir anlaya bilmədiyimiz, anlamaq istəmədiyimiz, məna qazandırmağa çalışdığımız dəyərlərə həsr etdiyimiz lirik estetikadır. Bu bəzən o qədər çətin olur ki, ifadə imkanları absurdlaşır və böyük bir mənasızlığı çevrilir şeir.

Ədəbiyyatın üfüqlərində nəzm görünürmü? Görə bilirsinizmi?

Şeir artıq bizə baş verənlərin önəmini anlada bilmir.

Şeir mühakiməyə və müxalifə çevrildikcə kiçilir, balacalaşır, mənasını öz içində itirir və nəhayət, öz ruhunu oxucu sentimentallığına qurban verir.

Paylaş

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Tarantinonun aktyoru vəfat etdi
18:47 23 Sentyabr 2019
Nəsimiyə həsr edilmiş müsabiqə keçirilib
18:23 23 Sentyabr 2019
Namusunu qorumaq üçün özünü dəliliyə vuran kişi – Mehman Qaraxanoğlu yazır...
17:38 23 Sentyabr 2019
"Dedim, ata, niyə belə deyirsən?.." - Son müsahibə
16:54 23 Sentyabr 2019
Akademik Milli Dram Teatrı yeni mövsümü açıq elan edib
16:12 23 Sentyabr 2019
İtalyan həkimin kor elədiyi azərbaycanlı şair
15:31 23 Sentyabr 2019
DokuBaku bölgələrdə sənədli film nümayişlərinə başlayıb
15:02 23 Sentyabr 2019
“Qan qohumları” gəlir - Fotolar
14:40 23 Sentyabr 2019
Şəhid şairə kitab həsr olunub
14:02 23 Sentyabr 2019
Şübhə etməyə haqqımız yoxdur
13:24 23 Sentyabr 2019
Cahangir Novruzova “Xalq artisti” fəxri adı təqdim olunub
12:49 23 Sentyabr 2019
“Bir şeir” müsabiqəsində növbəti Şeirlər
12:15 23 Sentyabr 2019
Nazim Hikmətin ölümündən iki gün əvvəlki görüntüləri yayılıb - Video
11:35 23 Sentyabr 2019
Vurğun Əyyub üçün dua – Şərif Ağayar yazır...
10:55 23 Sentyabr 2019
"Çernobıl” serialı Emmi mükafatı aldı
10:34 23 Sentyabr 2019
Türkiyəli şair Kulisin müsabiqəsinə qatıldı
10:00 23 Sentyabr 2019
Məmmədbağır Bağırzadənin oğlu: “Anam atamın başqa qadınla yaşamasına razıydı” – Müsahibə
09:00 23 Sentyabr 2019
Vurğun Əyyubun səhhəti ağırlaşıb
21:31 22 Sentyabr 2019
Gənc şairdən gözəl bir ata şeiri
12:30 22 Sentyabr 2019
Nаmiq Аbdullаyеvin ахırı – Əjdər Oldan unikal portret-hekayə - İlk dəfə
10:01 22 Sentyabr 2019