news-inner
clock15:34 calendar-gray 20 Avqust 2019 view-gray1692 dəfə oxunub
view-gray1692 dəfə oxunub

Xan Şuşinski birinci arvadının istəyi ilə özündən 30 yaş cavan qız almışdı – Maraqlı Faktlar

Bu gün böyük Azərbaycan xanəndəsi, Xalq artisti Xan Şuşinskinin doğum günüdür. Kulis.az bu münasibətlə Xan haqqında maraqlı faktları təqdim edir.

Qarabağ məclislərinin birində İranın böyük xanəndəsi Əbülhəsən Xan İqbalın “Kürd-Şahnaz” muğamını dinləyirlər. Xanəndə İslam Abdullayev üzünü şagirdi İsfəndiyara (Xan Şuşinskinin əsl adı belədir – red.) tutur.

- Belə oxuya bilərsən?

Xan Şuşinsi cavab verir:

- Bir dəfə də dinləsəm, oxuyaram!

Muğamı bir dəfə də dinləyirlər və Xan “Kürd-Şahnaz”ı necə oxuyursa, İslam Abdullayev heyran qalır. O, şagirdinə baxıb razılıqla gülümsəyərək deyir:

- Əbülhəsən İranın xanıdır, sən də bu gündən oldun Azərbaycanın Xanı!

O vaxtdan gənc İsfəndiyara hamı Xan, bir az yaşlanandan sonra isə Xan əmi deyə müraciət edir.

***

Xan Şuşinski gənc yaşlarından papiros çəksə də sonradan Cabbar Qaryağdıoğlunun məsləhəti ilə qəlyan çəkməyə başlamış və ömrünün sonlarına qədər bu məşğuliyyətindən əl çəkməmişdi.

***

Cavanlığında at sürməyi, ov-ovlamağı xoşlar, iti görmə qabiliyyəti və cəld hərəkəti hesabına sərrast güllə atmağı bacararmış. Gözəl də nərd oynayarmış, nadir hallarda uduzarmış. Lakin savadı elə də olmayıb. Bir dəfə Moskva səfəri zamanı rus əlifbası ilə yazılmış “Zoopark” («Зоопарк») sözünü “300 park” kimi oxuyur.

***

Hafizəsi güclü olduğundan hətta ömrünün ixtiyar çağlarında belə yaddaşında minə yaxın şeir və qəzəli təhrifsiz saxlayıb, söyləyə və oxuya bilirdi. Eyni zamanda müasirlərindən, əsasən də Əliağa Vahiddən ilk dəfə o qəzəl oxuyur və onları məşhurlaşdırır.

***

Xan Şuşinski uzun illər övlad həsrəti ilə yaşayıb. Bu mövzuya toxunan qızı Bəyimxanım atası haqqında belə demişdi: "Atam həmişə deyərdi ki, “Süsən-sünbül bitirmişəm, ömrü başa yetirmişəm, balam hanı?” mahnısını oxuyanda sanki öz taleyimi oxuyurdum. Deyirdi, o vaxtlar Allah mənə övladdan başqa hər şey vermişdi”. Uzun illərdən sonra dörd övladının olması onu çox xoşbəxt edib.

***

Xan ilk həyat yoldaşı Tovuz xanımla 35 il evli olur, lakin övladları olmur. Tovuz xanım özü Xanın ikinci dəfə evlənməsini istəyir. Beləliklə, Xan Şuşinski ikinci dəfə 56 yaşında özündən 30 il cavan Suğra xanımla evlənir. Və Xan hər iki həyat yoldaşı ilə ömrünün sonuna kimi bir yerdə yaşayır. Lakin ilk xanımını incitməmək üçün onun yanında ikinci həyat yoldaşına heç vaxt isti münasibət göstərmir.

***

Bir gün Xan Şuşinski musiqiçi yoldaşları ilə toydan gəlirmiş. Quldurlar onları soymaq üçün faytonlarını saxladırlar. Sənətkar olduqlarını biləndə Xandan oxumasını istəyirlər. Xan necə oxuyursa, uzun müddət ev-eşiyindən uzaq düşmüş quldurbaşını ağlamaq tutur, onlara xələt verib sağ-salamat Şuşaya yola salır.

***

Qadın ifaçı ilə ilk duetin təşəbbüskarı və ifaçısı Xan əmi olub.

***

Üzeyir bəy Hacıbəyov 1920-ci ilin payızında Qarabağda gənc ifaçılar axtarışına çıxır. Xan Şuşinski Üzeyir bəyin hüzurunda oxuyur, böyük bəstəkar onun səsini çox bəyənir və beləliklə müğənninin sənət karyerası başlayır. Sonralar Üzeyir Hacıbəyov Xan Şuşinskinin səsini və yaradıcılığını yüksək qiymətləndirərək ondan zövq aldığını dilə gətirir.

***

“Qarabağ Şikəstəsində” “Fələk vay-vay”, “Ölürəm” kəlmələri işıqlı kommunizm ideyalarına zidd olduğundan, muğamın mətnindən çıxarılmasını tələb edirlər. Xan Şuşinski dəfələrlə aidiyyatı məmurlara şikəstənin mahiyyətini və bu sözlərin havayı işlənmədiyini izah etməli olur. Bəzən inandıra bilir, bəzən yox. Misal üçün, “Şuşanın dağları başı dumanlı” ifadəsini o “Qızıl fond”dakı məşhur ifasında “Şuşanın dağları deyil dumanlı” kimi oxumaq məcburiyyətində qalır.

***

Moskvada, Böyük Teatrda Azərbaycan mədəniyyəti ongünlüyündə Sara Qədimova və Şövkət Ələkbərova ilə birlikdə “Qarabağ şikəstəsi” ifa edir. Zil pərdələri necə oxuyursa, kulisdə durmuş teatrın aparıcı solisti, SSRİ Xalq artisti İvan Semyonoviç Kozlovski heyrətə gəlir, iki əli ilə başını tutur və “Boje moy nu i qolos” deyə qışqıraraq səhnə arxasında var-gəl etməyə başlayır.

***

Xan əmi ölümünə 10 il qalmış heç vaxt əlinə qaval alıb bircə ağız belə oxumur və təbii ki, səhnəyə çıxmır. Bu, Azərbaycanın mədəniyyət tarixində vaxtında səhnədən getməyin ən ağayana nümunəsi hesab olunur.

news-inner-user

12559 məqalə

Paylaş

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Yeznəsində xoşbəxtlik axtaran qadın
21:00 16 Sentyabr 2019
Azərbaycanlı model 40 kiloqramlıq geyimdə
18:44 16 Sentyabr 2019
“Yad gəlin” gəlir
18:14 16 Sentyabr 2019
Öz ölüm xəbərini televiziyadan eşidən 10 uşaq atası: “Ulduz”un Qədiri
17:29 16 Sentyabr 2019
Bir taleyin portreti – Məti Osmanoğlu yazır
16:38 16 Sentyabr 2019
Eyni yerdən şikəst qalır anaların qucağı – Aqşin Evrəndən Yeni Şeirlər
15:45 16 Sentyabr 2019
Çingiz Abdullayev Dronqoya heykəl qoyulmasını təklif etdi
15:18 16 Sentyabr 2019
Filmlərimiz Batumidə beynəlxalq festivalda nümayiş olunur
14:40 16 Sentyabr 2019
Bakıda Beynəlxalq Sənədli Film Festivalı keçiriləcək
14:03 16 Sentyabr 2019
Yazıçı Mübariz Örən beynəlxalq festivalda iştirak edəcək
13:30 16 Sentyabr 2019
Paxıl - Orxan Fikrətoğlundan yeni hekayə
13:01 16 Sentyabr 2019
Füzuli xatırlayır
12:17 16 Sentyabr 2019
“O uşaq elə bil restorana gəlmişdi” – Bilik günündən reportaj - Fotolar
11:51 16 Sentyabr 2019
Əjdər Ol Ədəbiyyat Fondunun dirtektoru təyin edilib
11:20 16 Sentyabr 2019
Bu gün ADO teatrında sərgi açılır
10:54 16 Sentyabr 2019
İlk dərs günüm
10:21 16 Sentyabr 2019
Bakı Kitab Mərkəzi 1 yaşını qeyd edib
09:38 16 Sentyabr 2019
Ginekoloq: “Ailə qurmaq zorunda deyilik” – Müsahibə
08:57 16 Sentyabr 2019
5 sözdən ibarət şedevr – Mətn
12:10 15 Sentyabr 2019
Dünyanın ən məşhur qadın yazıçısı necə yoxa çıxdı?
10:10 15 Sentyabr 2019