writer1

Şərif Ağayar

Məqalə sayı

503
clock12:04 calendar-gray 24 May 2018 view-gray236 dəfə oxunub
view-gray236 dəfə oxunub

Rüstəm İbrahimbəyov qalmaqalına bir baxış

Hər kəsin yaradıcılıq azadlığı var. Bu o deməkdir ki, hər kəs istədiyini yaza, səhnəyə qoya və çəkə bilər. Eyni zamanda hər kəsin yaradıcı məhsula tənqidi yanaşmaq haqqı var.

Rüstəm İbrahimbəyovun “Qafqaz üçlüyü” filmi ictimai qınaq doğurur. Siyasilərin çıxışı ilə yanaşı, görkəmli kinoşünas Ayaz Salayev də daxil olmaqla bir çox sənət adamları Rüstəm İbrahimbəyovu ermənipərəstlikdə günahlandırır.

Vəziyyət xeyli suallar doğurur.

Yaradıcılıq azadlığı varsa, adamı niyə qınayırıq?

İctimai qınaq demokratiyanın bir göstəricisidirsə, niyə narahatıq?

Ümumiyyətlə, müharibə şəraitində yaradıcı adamlar öz içlərinə xüsusi senzura tətbiq etməlidirlərmi?

Ədəbiyyat xalqa və vətənə həsr olunmalıdır, yoxsa sənət idealları əsas götürülməlidir?

Sənət idealları ilə milli maraqlar toqquşanda torpağı işğal altında olan, xalqı böyük faciələr yaşayan sənət adamı necə davranmalıdır?

Hesab edirəm ki, yaradıcı adamın yazısına yalnız yazı ilə cavab vermək lazımdır. Başqa ifadə üsulları yolverilməzdir.

Sevinirəm ki, Rüstəm İbrahiməyova qarşı çıxanlar yalnız sözdən istifadə edirlər. Axıracan bu cür gedəcəyinə inanıram.

Qınaq da tənqidin bir növüdür, lakin bu qınaqda sənətdən kənarda hər hansı bir niyyət və məqsəd olmamalıdır.

Bəs sənət dediyimizin ölçüləri nədir?

Rolan Bartın “Müəllfin ölümü” adlı dövrün yaradıcı xarakterini müəyyən edən məşhur sənət kriteriyasına görə müəllif öz mətnindəki müxtəlif yanaşma və dünyagörüşlərdən kənarda dayanmalı, tərəf tutmamalıdır. Hətta bunu tam təmin etmək üçün bəzən müəllif özünü əsərinə obraz kimi daxil edir, yaratdıqları ilə eyni cərgədə dayanaraq müəllif kimi “intihar edir”.

Sənət adamı yaratdığı sənət nümunəsində hər hansı bir ideologiyanın, düşüncənin yanında dayanırsa, onun tərəfini tutursa, hətta təəssübkeşlik edirsə, o, müasir tendensiyaları bilmir.

Sənət adamı öz xalqının, öz vətəninin də açıq tərəfini tutmamalıdır. Əgər belə bir niyyəti varsa, situasiyanı elə qurmalıdır ki, onun düşündükləri oxucuda, tamaşaçıda öz-özünə aşılansın.

Əgər belə olmasa, kino və ədəbiyyat heç vaxt qloballaşa, bütün irqlərin, millətlərin, xalqların, ölkələrin, fərqli sosial zümrələrin ortaq dəyərinə çevrilə bilməz.

Öz xalqını öyən, yerli-yersiz tərif deyən adamla, münaqişədə olduğu xalqı öyüb tərif edən adamın sənət kontekstində heç bir fərqi yoxdur.

Onlar bir medalın iki üzdür və ciddi sənətin dışındadır.

Sənət qızıl ortanı həmişə gözləməlidir. Bu həmin qızıl ortadır ki, Rolan Bartın məlum konsepsiyasını təmin etməyin ən unikal yoludur.

Rüstəm İbrahimbəyovun bu yazdıqlarımı bilmədiyinə inanmıram. Məncə, onun problemi başqadır.

Yadınızdadırsa, illər öncə “Qaçqınlar gəlib Bakının qədim ansamblını pozdular” - demişdi.

Təsəvvür edin, Xocalıda əri, uşaqları öldürülən qadın Bakıya gəlib uçuq-sökük bir yataqxana küncündə sığınacaq tapır və tanınmış ziyalı, sənət adamı durub deyir ki, sən şəhərimizin ansamblını pozursan.

Söhbət fikrin nə qədər gerçək olub-olmamasından getmir, söhbət o boyda faciənin içində ansambl dərdini çəkməyin səbəblərindən gedir.

Səbəbsə budur: Azərbaycan xalqının öz içindən doğan həqiqi mədəni elitasını bir dəfə cümhuriyyətin süqutu, bir dəfə də 30-cu illərdə məhv etdilər.

Sonra Bakıda yalançı rusdilli elita yaratdılar. O elita xalqın içindən doğmamış, layihə şəklində hazırlanmışdı.

Sovetlər çökdü və öz xalqına dəxli olmayan bu elitanın sosial dayaqları yıxıldı. Ciddi nostalgiyaya qapıldılar və bu nostalgiya hissinin əsl sənət olduğunu düşündülər.

Əsl sənətsə, bütün doğmalarını itirib Xocalıdan qaçan və Bakıda sığınacaq tapan o kimsəsiz qadının yanında idi. Azərbaycanın əsl ansamblı onun qəlbində səslənirdi. Rüstəm İbrahimbəyov o səsi heç vaxt eşidə bilmədi. Çünki məxsus olduğu elita bu səslərə qapalı idi.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Fermada yaşayan prezident
21:01 20 Fevral 2020
Yazıçımızın kitabı rus dilində - "Əsir qadın"
18:49 20 Fevral 2020
Coys ildırımdan, Hiçkok yumurtadan, Hitler sudan qorxurdu - Məşhurların qeyri-adi qorxuları
18:11 20 Fevral 2020
Rejissor və ailəsi koronavirusdan dünyasını dəyişdi
17:28 20 Fevral 2020
Albalı ağacı - Hekayə
17:04 20 Fevral 2020
Osmanlı sultanının cib saatı satışa çıxarıldı
16:30 20 Fevral 2020
Nüfuzlu film festivalına start verildi
15:48 20 Fevral 2020
Tanrının qısqandığı qadın - Şəhla Nihandan yeni hekayə
15:09 20 Fevral 2020
Gənc pianoçumuza "Qran-pri" verildi
14:30 20 Fevral 2020
"Qladiator"un qəhrəmanı vəfat etdi
13:52 20 Fevral 2020
Silvestr Stallone tanınmaz halda - Foto
13:12 20 Fevral 2020
Qızı ona görə özünü öldürdü - Tanınmış şairdən maraqlı faktlar
12:27 20 Fevral 2020
Qadın başı kəsən Manaf Ağayev
12:02 20 Fevral 2020
AYB-dən cavab gəldi: "Qurultayın vaxtı payızda təyin olunacaq"
11:20 20 Fevral 2020
Azərbaycanlı aktyorun rol aldığı "Tomris" filmi nümayiş olunacaq
10:47 20 Fevral 2020
Gənc yazar Anarı sərt tənqid etdi: “Qanun tanımırsız!”
10:22 20 Fevral 2020
Azər Paşa Nemətov böyüklüyün nümunəsidir – Cavid Zeynallı yazır...
10:01 20 Fevral 2020
Dünya şedevrinin baş qəhrəmanı Azərbaycan filmində
08:59 20 Fevral 2020
Umberto Eko nəyə nifrət edirdi? - Həyat hekayəti
21:01 19 Fevral 2020
“Xocalı-şəhid şəhər” rəsm müsabiqəsinin yekun sərgisi açılacaq
18:35 19 Fevral 2020