writer1

Aliyə

Məqalə sayı

999
clock12:46 calendar-gray 19 Aprel 2018 view-gray392 dəfə oxunub
view-gray392 dəfə oxunub

Avtobusda mədəni olmağın asan yolu

Aliyə

Çexovun bir qeydini oxumuşdum. Deyirdi ki, mədəniyyətli olmaq supu süfrəyə dağıtmadan yemək deyil. Mədəniyyətli olmaq qonağın supu süfrəyə dağıdanda özünü görməzliyə vurmaqdır. Qonaq pərt olmasın deyə.

Yəni, mədəniyyət başqasını düşünməkdir. Məsələn, avtobusda elə dayanmaq ki, yanındakını narahat etməyəsən. İnsanlar illərlə cəmiyyət kimi bir birlikdə yaşayırsansa, artıq başqalarını düşünmək kimi bir qanunla razılaşmısan. Bir üzv kimi bu qaydaya əməl etməyəndə bütün orqanizm iflic vəziyyətə düşür.

Gündəlik həyatda onlarla belə halla rastlaşırıq. Deyinə-deyinə üstündən keçirik. Məsələn, avtobusa minən, qapının ağzında sıx dayanmış adamlarla rastlaşan bir sərnişin deyir ki, ay arxada dayananlar, oralar seyrəklikdir, bir az arxaya keçin, biz də minə bilək. Arxada dayanan insanların əlbəttə ki, tükü tərpənmir. Bunlara mədəniyyətsiz də demək olmaz, adamın gözünü töküb, öz mədəniliklərini müxtəlif təhdidlərlə sübut edərlər.

Niyə belədi adamlar?

Onun üçün ki... Arxada dayananlar qapıda dayanıb müraciət edən adamın səmimiyyətinə inanmır. Dəqiq bilir ki, sabah o adam onların yerinə olsa, başqasının xeyrinə yerini 30 santimetr dəyişməyəcək.

Və yaxud da başqasının yolunu kəsib onlarla adama tıxac yaradan avtobus sürücüsünə heç kim deməyəcək ki, ay kişi, sən düz eləmirsən. Çünki, avtobusun içindəkilərə bu sərf edir. Amma o vaxt ki, tıxac böyüyür özləri də çıxa bilmir, onda anonim ünvanlara deyinmələr başlayır. İflic yaranır, çünki qaydaya zidd olaraq başqalarını yox, özünü düşünmüşdün.

İndi avtobus modelinin bütün dünyada işlədiyini düşünək. Gördüyümüz mənzərəni izah edirmi?

Bunu bilməyən yoxdur, deyəcəksiniz, əlbəttə bəs çıxış yolu nədədir? Hamıya yol verib, özümüz quru yurdda qalaq? Atalar deyib axı, düz düzdə qalar. Çıxış yolunu bilmirəm. Amma başqasına yol verib, özünüz avtobusa minə bilməyəndə təsəlli yerinə bunu düşünə bilərsiniz: yol verdiyiniz üç-beş adam bu mədəniyyət qaydalarının hələ də işlədiyinə inandı. İnandısa, deməli o da gələcəkdə kiməsə inanıb, yol verəcək. Yəni, sən yaşlı qadına yol verdiyin üçün axmaq deyilsən, gələcəyi yəni bizim uşaqlarımızın yaşayacağı həyatı qapaqap reallıqdan mədəni, sivil bir topluma doğru dəyişən müdrik bir adamsan.

Təbiətin sağ qalmaq üçünöldürmək kimi amansız qaydasını dəyişmək istəyən insanın tutduğu yol budur.

Bu mövzuda rus rejissoru Yuriy Bıkov “Yaşamaq” adlı filmini izləmişdim. İki adamın rastlaşmasından bəhs edirdi. Birinin adı Andreydir, onu kimlərsə təqib edirlər, o daim qaçır, qarşısına çıxanları öldürür. Andrey dərə, təpə düz demədən qaçdıqda bir gölün kənarında balıq tutan kişiyə rastlayır. İtini sevən Mixail adlı bu ovçu mərhəmətli adamdır. Yolları birləşən Andrey və Mixail birgə qaçmalı olurlar. Ovçu Mixail Andreyə mərhəmətli olmağı, Andrey isə ovçuya zalımlığı, özünü düşünməyi, sağ qalmaq üçün öldürməyi öyrədir. Sonda ovçunun qarşısına bu qədər yoldaşlıq edib mərhəmətli olmağı öyrətdiyi Andreyi öldürməyi şərt qoyurlar. Yaşamaq üçün Andreyi öldürməlisən. Və Andreydən dərs alan ovçu onu öldürür, öldürür və sağ qalır. Hər kəs öyrətdiyinin qarşılığını alır. Amma rejissorun fikrincə, məsələ təkcə öyrətmək deyil. Yoxsa rejissor Mixaili ovçu kimi verməzdi. İnsanın təbiəti də bunu deyir, sağ qalmaq üçün öldürməlisən. Yaşamaq üçün mərhəmət göstərməlisən.

Həyat belədir, Baltasar...

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

“Ulduz” jurnalının yeni nömrəsi işıq üzü görüb
19:20 26 Yanvar 2021
Nizami ilə bağlı müsabiqə elan olundu - Şərtlər
18:42 26 Yanvar 2021
Dəlisov yellərə məndən salam de - Natiq Əlisoyun şeirləri
17:29 26 Yanvar 2021
O, çayxana filosofudur - Nabokovdan Sartr haqqında sərt sözlər
16:44 26 Yanvar 2021
Harri Potter serial olur
16:08 26 Yanvar 2021
Miri Yusif "Yaşat" fondu üçün konsert verəcək
15:29 26 Yanvar 2021
Zeynəb Xanlarova ilə oxumaqdan imtina etdi, yoldaşı ilə 55 il nikahsız yaşadı, qızının dəfninə getmədi – Xalq artistindən maraqlı faktlar
14:50 26 Yanvar 2021
Fellininin prodüseri vəfat etdi
14:02 26 Yanvar 2021
Akif İslamzadənin albomu yeni onlayn platformada - Foto
13:20 26 Yanvar 2021
Nazirliyin yeni komandası film çəkilişlərinə qarışacaqmı? – Gənc rejissor yazır
12:40 26 Yanvar 2021
Müharibədə iştirak edən ilk qadın müğənni: O, ilk konsertindən cəmi bircə manat qazanmışdı – Aygün haqda bilmədiklərimiz
12:01 26 Yanvar 2021
İsa Hüseynovun hekayəsi "Dünya novellası antalogiyası"nda
11:35 26 Yanvar 2021
Rasim Balayev: “Çəkildiyim filmlərə baxanda pis oluram”
10:26 26 Yanvar 2021
Aygün 50 yaşını yeni kliplə qeyd etdi - Video
10:00 26 Yanvar 2021
İncəsənət Muzeyinin direktoru "Qızıl ulduz" medalı ilə təltif edildi
09:30 26 Yanvar 2021
Ölən uşaqlar Kürün quru yatağında ora-bura qaçırdılar – İlham Əzizdən yeni hekayə
09:00 26 Yanvar 2021
Dayısı oğlu onu zorladı, bacısı ilə sevgili oldu, özünü göldə boğdu...
21:00 25 Yanvar 2021
Venesiya karnavalı ilk dəfə onlayn formatda keçiriləcək
19:03 25 Yanvar 2021
Şuşa Teatrı haqqında film çəkildi
18:38 25 Yanvar 2021
Brilliant, Faiq, Aygün, Röya... - Onları belə görmədiniz
17:47 25 Yanvar 2021