writer1

Ayxan Ayvaz

Məqalə sayı

442
clock11:42 calendar-gray 15 Fevral 2018 view-gray383 dəfə oxunub
view-gray383 dəfə oxunub

Söyüşcül xalqın “abırlı” yazarları

Ayxan Ayvaz

O vaxtlar Rasim Qaracanın “Arqo deyimlər” adında bir kitabı çap olunmuşdu. Atam o kitabdan 10-a yaxın nüsxə gətirmişdi. Yeniyetməydim və bu cür kitablar diqqətimi çəkirdi.

Amma təəssüf ki, oxuya bilmədim o kitabı. Bir az keçəndən sonra gördük ki, “Arqo deyimlər” zibil qabında tüstülənir.

Anam onu yandırmışdı.

İndi xeyli zaman ötüb keçsə də o kitabı hələ də oxuya bilməmişəm. Təzədən genişlənərək çap olunub hətta. Amma kitabın varlığından xəbərim yoxdur.

Çox qəribədir. Söyüşlü cəmiyyət söyüşdən qaçır. Özü də fikir vermişəm ki, bu qaçışda bir saxtakarlıq var. Çünki biz söyüşsüz keçinə bilmirik. Söyüş necə deyərlər, bizim canımızda, qanımızdadır. Həm də ki, biz söyüş barədə maşallah, çox zəngin dilə sahibik.

Söyüş barəsində ziddiyyətliyik. Tutaq ki, söyüşcül adam bizdə gülüş doğurur, onu hər məclisdə görmək istəyirik. Bu haqda hətta lətifə də düz-qoş ediblər:

“Bir kənddə söyüşcül Həsən adında biri varmış. Yağış yağıbmış, hər yer də palçıq. Yolla gəlib keçən maşın Həsənin üstünü batırır. Sürücü bir az gedəndən sonra düşünür ki, ay aman, bu Həsən kişi indi mənə söyür. Tez geri qayıdır, pəncərə şüşəsini açıb deyir ki, ay Hasan əmi, birdən mən cəhənnəm anamı, atamı söyərsən, olan işdi sən canın bağışla. Həsən kişinin tarixi cavabı:

- İndiyə ana, ata qalar, a bala?”

İkinci tərəf söyüşə qəzəblidir, bunun üstündə dava salar, adam döyər, hətta kiminsə qanını şoruldadar.

Biz söyüşün arxasında dayanan mənzərədən əsəbiləşirik. Özü də fikir vermişəm, bizim dildə çox vaxt söyüş birbaşa şəxsə deyil, onun yaxınlarına tuşlanır. “Ana-bacı” söyüşü təbii ki, bizi özümüzdən çıxarır. Çünki söyüşü gözümüzün qabağında canlandırırıq. Mən isə belə söyüşləri istedadsız söyüşlər hesab edirəm. Dilimizin bu sahədə imkanları o qədər çoxdur ki, yalnız bayağı və məzmunsuz adam bu tip söyüşə əl atar.

Bizim söyüşə münasibətimiz saxtadır. Ciddi deyirəm. Əsas da ədəbiyyatda və filmlərdə. Heç kim inciməsin. Hətta bir çox yazıçılarımızda bu saxtalığın lap yekəsini görmüşəm.

Filmlərdəki dava səhnələri əttökəndir. Bircə dənə də söyüş yoxdur. Hansısa əsərimizi oxuyursan, yaxalaşan adam o birinə uzaqbaşı belə deyir: “Yekəbaş”. Bu da oldu söyüş.

Özümüzdən qaçmaqdır bunlar. Ədəbiyyatını oxuyursan, filminə baxırsan, həyat başqa cürdür. Amma o ki çölə, bayıra çıxırsan, söyüşün biri bir qəpik. Adam müharibədən, əsgərlikdən hekayə yazır, heç bir söyüş rastına çıxmır. Niyə bu qədər saxta olasan ki? Guya bilmirik ki, əsgərlikdə söyüşsüz bir an belə keçmir. Avtobus şoferlərinin bir-birinin qanına susadığı bir zamanda yazıçımız götürüb yazır ki, sürücü tıxacı görüb qışqırdı: “Heç düzələn deyilik!” Siz Allah, bir avtobus sürücüsü belə danışarmı?

Biz gərək özümüzə yalançı qılaf taxmayaq. Söyüşlü cəmiyyətin söyüşsüzlüyü gülünc mənzərə yaradır. Rahat olmaq lazımdı. Dünyanın hər yerində söyüş var. Söyüşü tək biz yaratmamışıq. Ona görə də, bir-birimizi aldatmaq lazım deyil. Olduğumuz kimi olaq. Yeri gələndə söyüş də söyək... Əsərlərdə, filmlərdə söyüş vacib olan yerlərdən sükutla keçməyək. Əndazəni aşmamaq şərti ilə...

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Türklər Nəsimi və Füzulinin həyatından film çəkir
18:12 06 Avqust 2020
Bizimki kimi özgələrin kefinə əsir olan heç bir dil yoxdur - Çağdaş türkcəmizə görə borclu olduğumuz esse
17:08 06 Avqust 2020
Qremmi mükafatçısı həbs olundu
16:41 06 Avqust 2020
Azərbaycanlı gənclərin Gürcüstanda yaratdığı teatrın açılışı oldu
15:57 06 Avqust 2020
Həsrətin gizli öpüşlərində güzgüləndi - Şeir
15:02 06 Avqust 2020
Məşhur musiqiçi Trampı məhkəməyə verdi
14:21 06 Avqust 2020
Türkiyədə nazir olan, övladına Atatürkün adını qoyan, ömürlük həbs cəzasına məhkum edilən azərbaycanlı yazıçı – Maraqlı faktlar
13:32 06 Avqust 2020
Vladimr Sorokindən yeni kitab
12:44 06 Avqust 2020
Çörək, dərman, kitab... - Operativ Qərargaha təklif
11:58 06 Avqust 2020
Ziyalılar karantinlə bağlı müraciət etdi
11:16 06 Avqust 2020
Məşhur rejissordan yeni film gəlir - Treyler
10:38 06 Avqust 2020
"Min bir gecə" Vyanada nümayiş olundu
10:04 06 Avqust 2020
İtin kolbasasını uşağına verdiyi üçün villadan qovulan fəhlə - Varisin yeni hekayəsi
08:59 06 Avqust 2020
Kinematoqrafçılar İttifaqı Ayaz Salayevi mükafatlandırdı
18:57 05 Avqust 2020
Masaya dağılmış qırmızı şərab - Mehriban Ələkbərzadəyə...
18:12 05 Avqust 2020
Şamaxıda antik dövrə aid nekropol tapıldı - Fotolar
17:41 05 Avqust 2020
Plastik əməliyyat zamanı dünyasını dəyişdi, bir il sonra səbəbkar həkim də stressdən öldü - Cahandar ağanın qızının faciəvi sonu
17:11 05 Avqust 2020
Məşhur yazıçı həbs olundu
16:28 05 Avqust 2020
Stiven Kinqdən yeni roman
14:50 05 Avqust 2020
Nə düşünürsən, Günel? - Orxan Həsəni yazır...
14:21 05 Avqust 2020