news-inner
clock09:00 calendar-gray 20 Yanvar 2018 view-gray906 dəfə oxunub
view-gray906 dəfə oxunub

Hər bir azərbaycanlının baxmalı olduğu film“BATALYON”

Bu gün Yanvar hadisələrinin növbəti ildönümündə çağdaş kinomuzun vacib filmlərdən biri haqda danışmaq və hər kəsin bu ekran əsərini izləməyini çox istəyirəm.

Söhbət Nizami Abbasın 2016-cı ildə çəkdiyi “Batalyon” sənədli filmindən gedir.

Öncəliklə Nizami Abbasa belə bir önəmli, səmimi, təsirli film çəkdiyi üçün təşəkkür edirəm.

Film 1991-ci ildə yaranmış, torpaqlarımız uğrunda qəhrəmancasına döyüşlər aparmış Tərtər batalyonu haqqındadır.

Ondan başlayım ki, “Batalyon”un vacib cəhəti, onun bizim alışdığımız - ənənəvi təbliğat, plakat filmi olmamasındadır. Bir qayda olaraq vətənpərvərliyi tərənnüm edən filmlərdə hazır, klişe modellərdən istifadə olunur, rejissor özünü əziyyətə salmır. Bütün film boyu qəhrəman haqda qapalı məkanlarda müsahiblər ümumi sözlər danışır, şəkillər, bir necə müharibə kadrı görünür, vəssalam.

Nizami Abbas isə təhkiyəsini formal qurmur. Onun seçdiyi üslub, ritm, nəql tərzi əhvalatın məzmunu ilə bütövləşir, qəhrəmanların xaraktirini açır, bol informasiya verir. Ən əsası vizual və mətn informasiyası uğurlu montaj həllinin sayəsində kinodramaturgiyaya çevrilir.

Müəllif bizi müasir Tərtərdən, döyüşçülərin xatirələri və unikal sənədli kadrlarla 1990-cı illərin Tərtərinə aparır. O, iki fərqli zamanı - müharibə dövrünü və müharibədən sonrakı dövrü rəvan şəkildə iç-içə keçirir. Bunun üçün o, bir epizodda maraqlı fəndə əl atır: 1992-93-cü illərdə lentə alınmış kadrda əsgər səngərdən binoklla baxır. Növbəti kadrda indiki zamanda - sağ qalan batalyon üzvlərini mülki geyimdə vaxtilə gərgin döyüşlərin getdiyi Şıxarx kəndinə gəldiyini görürük. Sanki onların gəncliyinin ümumiləşdirildiyi bu əsgər obrazı keçmişdən bu günə özünə nəzər salır.

Yaxud bütün film boyu rejissor qəhrəmanlarla tamaşaçını hər iki zamanda görüşdürür: 1992-93-cü illərdə çəkilən sənədli xronikada və indidə. Batalyonun qərargah rəisi Pənah Məmmədov, Rabitə xidməti rəisi Müzakir Kərim, Tərtərə ilk topları gətirən, artilleriya rəisi Eldəniz İbadov.

Döyüşçülərdən biri İlham Paşayev ötənləri xatırlayır və biz onu növbəti epizodda gəncliyilə görüşürük. O, çiynində avtomat, əliylə kameraya “sus” işarəsini verir. Sıx meşəlikdə yerə atılmış boş siqaret qutusunu nəzərdən keçirir və döyüşçülər ehtiyatlı addımlarla irəliləyirlər.

Filmin mənim üçün ən təsirli səhnələri şəhid olmuş komandirlərdən, əsgərlərdən qalan kadrlardır. Nə yaxşı ki, həmin illərdə bu xronikaların müəllifləri Seyidağa Mövsümlü, Tahir Qarayev, Etibar Şirinov, Fikrət Qafarov, Ədil Arifoğlu, İlham Yevlaxlı, Nizami Abbas döyüş bölgələrində sıx-sıx olub və tarixin vacib anlarını lentə köçürüblər.

Tərtər əlahiddə taqımının komandiri, mütəvazi görünüşlü Aslan Kərimov baxışlarını kameradan qaçırmağa çalışır. Ağdərə azad olunanda o inzibati binaya sancılmış erməni bayrağını çıxarır… 1992-ci ilin avqustunda Aslan Kərimov Ağdərənin Moxratar kəndi yaxınlığında partlayan mina nəticəsində həlak olub.

Baş leytenant, “Topçu Ədalət” adı ilə tanınan Ədalət Paşayev damağında siqaret kameraya baxıb şirin-şirin gülümsünür. Həmin an istər-istəməz o kadrı tutub saxlamaq istəyirsən. Sonra çönüb döyüşçü yoldaşına nəsə deyir, səsi eşidilmir. 1992-ci il avqustunda Ağdərənin Drambon kəndində yaralanan Ədalət Bakıda xəstəxanada dünyasını dəyişib.

Gəncə batalyonunun komandiri Mehman Ələkbərovu operator Həsənqayanı alınması münasibətilə təbrik edəndə o, qısa cavab verir: “Bu qələbə bizim yox, Azərbaycan xalqının əsgərlərinindir”. Mehman 1993-cü ildə Gəncə qiyamı zamanı, qardaş qırğınının qarşısını almaq istəyəndə öldürülüb.

Tərtər batalyonunun komandiri Elman Hüseynovdan döyüşçü yoldaşları danışanda gözlər dolur, boğazlar qəhərlənir. O, Vəzir Orucovla rabitə əlaqəsinə çıxır. Sonra döyüşçülərə dönüb, növbəti əmrini verir.

Nəhayət, ekranda əfsanəvi Vəzir Orucov görünür. O, ratsiya ilə kömək istəyir: “Mənə təcili maşın lazımdır, yaralıları çıxarmaq üçün. Təcili!” Döyüşün qızğın çağında operator ondan müsahibə alır. Daha sonra biz onu mühasirədə görürük, o, yol tapıb mühasirəni yarmağa çalışır.

Filmdə rus jurnalisti Aleksandr Nevzorov Vəzir haqda məşhur əhvalatı danışır. Filmdə onun çəkdiyi xronikalar da yer alıb. Əhvalatı tamlıqla Nevzorovun öz dilindən filmdə izləməyi təklif edirəm. Sadəcə onun bəzi fikirlərini paylaşıram: “Vəzir fövqəladə bir şəxs idi. Bütün bu illər ərzində o mənim xatirimdən çıxmayıb. Yəqin ki, həmişə də xatırlayacam. Çünki heç vaxt onun qədər peşəkar döyüşçü görməmişəm. Mən onu neyrofizioloji fenomen hesab edirəm. Çox istərdim ki, onun övladlarını görüm”.

Döyüşçü yoldaşları Vəzirin hərbi qabiliyyətini “Allah vergisi” adlandırır.

Maraqlı bir epizod daha var. 1992-ci ildir. Briqada komandiri Nəcməddin Sadıqov (indi Müdafiə nazirinin birinci müavini-S.S.) Ağdərə uğrunda gedən döyüşlərdə həlak olan Şikar Şikarovin ölüm xəbərini belə qarşılayır: “Mən ən əzizi adamımı itirdim. O, qərargah rəisinin müavini kimi ən çətin anda yanımda idi. Bu podpolkovnik Şikar Şikarov idi. Bütün ömrüm boyu onun ölümü mənim çiyinlərimdə olacaq”.

Filmdə batalyonun yaranmasından tutmuş döyüş əməliyyatlarının hazırlanmasınadək maraqlı detallar yer alıb.

Bu filmdə vətənpərvərlik haqda təmtəraqlı söz, boş kadr, pafoslu cəsarət yoxdur. Burda faktlar, gözlər, üzlər, pauzalar danışır.

“Batalyon” hər birimizin üzərinə məsuliyyət qoyan, vətəni sevdirən filmdir.

Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin sifarişi "Yaddaş" Sənədli Filmlər Studiyasında çəkilən filmin ssenari müəllifi Nizami Abbas, operatoru Üzeyir Abbas, prodüseri Cavid İmamverdiyevdir. Filmdə Müdafiə Nazirliyinin Tədris və Sənədli Filmlər Kinostudiyasının, “215 kl” studiyasının, Aleksandr Nevzorovun Yaradıcılıq Birliyinin arxiv materiallarından istifadə olunub.

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Filarmoniyada 20 Yanvar faciəsi qurbanlarının xatirəsi yad olunub
17:10 20 Yanvar 2021
Eynşteyn əsrin ixtirasına görə bu romanlara borcludur - Ən sevdiyi 5 kitab
16:20 20 Yanvar 2021
146 nəfərin bir hekayəti...
15:10 20 Yanvar 2021
Larisa adını niyə dəyişmək istəyirdi, anasının yuxusuna girib nə dedi? - 13 yaşlı şəhidimiz
14:00 20 Yanvar 2021
“Harri Potter” filminin ulduzu kinodan getdi
12:45 20 Yanvar 2021
Tanıdığım ilk şəhid
11:30 20 Yanvar 2021
Məşhur serialın aktyoru vəfat etdi
10:20 20 Yanvar 2021
Müstəqillik tarixinin ən möhtəşəm 20 Yanvarı - Şərif Ağayar yazır...
09:01 20 Yanvar 2021
"Sənin bu “qadın travmandan” xeyli həzz aldım" - Seymurla Aygün Aslanlının söhbəti
18:40 19 Yanvar 2021
"Simpsonlar"ın ssenaristi öldü
17:56 19 Yanvar 2021
Orxanı yenə polis apardı – Əsgərlikdəki şairlə söhbət
17:12 19 Yanvar 2021
Balacalar üçün onlayn tamaşa
16:31 19 Yanvar 2021
“Qarabağ hekayələri” qırğız dilinə tərcümə olundu
15:53 19 Yanvar 2021
“Mən xəbərləri oxuyanda qarşımda avtomatlı əsgər dayanmışdı” - Məşhur diktor 19 yanvar gecəsi AzTV-də baş verənlərdən danışır – Müsahibə
15:11 19 Yanvar 2021
“Arşın mal alan” Düşənbədə təqdim olundu
14:38 19 Yanvar 2021
Xalq artisti dünyasını dəyişdi
14:00 19 Yanvar 2021
Məşhur tarzən müğənnini qınadı: "Şəhid verdiyimiz dövrdə toy oxumusan"
13:17 19 Yanvar 2021
Leonardo da Vinçinin itmiş əsəri tapıldı
12:39 19 Yanvar 2021
Şair-əsgər anası: “Gizlində oğlumun çəkmələrini öpürdüm” – Müsahibə
12:01 19 Yanvar 2021
Məşhur prodüser həbsxanda vəfat etdi
11:25 19 Yanvar 2021