news-inner
clock15:08 calendar-gray 21 Fevral 2017 view-gray239 dəfə oxunub
view-gray239 dəfə oxunub

O səhnə niyə çıxarılıb? - SEVDANIN YAZISI

Dünən müzakirələrə səbəb olmuş kadrı izləyəndə, ağlıma gələn ilk fikir bu oldu ki, Həsən Seyidbəyli həmin səhnəni çəkəndə rejissor kimi fikri, niyyəti nə olub? Yəni mənə daha çox rejissor mətbəxində nə baş verdiyi maraqlandırır.

“Bizim Cəbiş müəllim” kult filmdir, düşüncəmizdə əbədiləşmiş əhvalatdır, onu az qala kadrbakadr, sözbəsöz əzbər bilirik.

Ona görə düşüncəmizdə belə, filmdən kəsilən hissə əhvalatın dramaturji nizamına qoşula bilmir.

Həmin epizodda Şəfiqə Məmmədovanın yaratdığı obraz qonşu Əbülfəzlə açıq-aşkar flört edir. Təbiətən temperamentli qadın bədən dili, baxışları ilə Əbülfəzi intim münasibətə dəvət edir...

Zatən filmin bir neçə səhnəsində (məsələn, bazar, qadının Əbülfəzin evində sabun bişirmək üçün alınan xammalı aparması) qadının Əbülfəzin seksual istəklərinə meylli olmasına rejissor ustaca eyhamlar vurur. Həmin kadrlarda qapalı seksual kontekst kəsilən epizodda açıq təsvirə keçir. Bu məsələyə qayıdacam.

Şəfiqə xanımın obrazı filmboyu Cəbiş müəllimlə konfliktdədir. Cəbişin idealistliyi arvadının realizminə qarşı qoyulur, həyata iki fərqli baxış, dünyagörüşü toqquşur. Düzdür, müəllif Cəbişin arvadına haqq da qazandırır. Çünki, o, hər şeydən əvvəl analıq instinkti ilə davranır. Uşaqlarını aclıqdan, xəstəlikdən qorumaq, ocağının, evinin qayğısına qalmaq bəlkə də hər bir qadının edəcəyi ən təbii davranışdır. O, bunun üçün hər şeyi gözə almağa hazırdır. Həyat yoldaşını ideyalarına, prinsiplərinə qarşı getməsinə, onu xəyanətə təhrik edir. Təkrar edirəm, qadının bunun üçün yetərli səbəbləri göstərilir.

Fəqət, İkinci Dünya Müharibəsi fonunda baş verən əhvalatda Cəbiş müəllimin ideyası, əqidəsi arvadının məişət qayğıları fonunda böyüdülür, filmin əsas məqsədlərindən biri də bu idi.

Mütləq qeyd edim ki, çağdaş dövrdə də əsasən bu iki dünyagörüşün - Cəbişin ideyası, prinsipiallığı ilə mövcud olmaq üçün maddiyyata əyilmək - qarşı qarşıya gəlməsi aktualdır: istər qadın kişi münasibətlərində, istərsə də ictimai müstəvidə.

Rejissor da özəlliklə buna vurğu edir. Ona görə də əhvalatın mərkəzinə məişəti - qadını yox, idealizmi-Cəbişi gətirir.

Müzakirəyə səbəb olmuş həmin kadrı izləyəndə ilk dəfə düşündüm ki, rejissor filmi Cəbişin yox, məhz qadının dramına çevirsəydi, nəticə necə olardı?

Ümumiyyətlə, milli kinomuzda, qadının təbiətini, duyğularını araşdıran filmlər demək olar ki, çəkilməyib. Xüsusən, sovet dönəmini nəzərdə tuturam. Bəlkə də populyar olmayan sovet filmləri arasında beləsi var, hər halda rastlaşmamışam.

Bu filmdə mənim üçün xarakter olaraq Cəbişdən cox arvadı maraqlıdır. Cəbiş obrazında hər şey üzdədir, aydındır. Ona görə arvadının gizli, qaranlıq dünyası predmet kimi daha maraqlıdır.

Cəbiş əsl ictimai adamdır, onu ailəsinin məişət çətinlikləri, arvadının bir qadın kimi istəkləri qayğılandırmır. Hətta filmdə mağmın görünən Cəbiş qadın dünyasından, ümumiyyətlə, qadından bixəbərdir.

Və arvadının diqqətinin başqa bir kişiyə yönəlməsi təbiidir.

Bununla belə rejissor qadına mərhəmətli davranır, (ona görə “mərhəmətli” deyirəm ki, biz məsələn, bir qadının tamahkarlığını, ərinin ideyasından vaz keçirib maddiyyatı seçməsinə məcbur etməyini normal qarşılaya bilərik, hətta haqq da qazandırarıq, amma xəyanətkar qadını heç bir halda bağışlamarıq) onun Əbülfəzə münasibətinə eyhamlarla kifayətlənir. Çıxarılan səhnənin sonunda qadının qapını bağlayıb kişini döyməsi ilə o qadını seyrçi qınağından xilas etmək istəyir. Hərçənd, bu səhnə ikimənalı alınır. Bir qisim tamaşaçı haqlı olaraq orda sado-mazoxist məna axtarır. Çox güman ki, rejissor həm də bu səbəbdən səhnəni uyğun görmür.

Biz nə qədər sənətin azadlığından danışsaq belə, o bir şəkildə yenə də toplumun əxlaqına təslim olur. O mənada ki, bir qadının gizli, qapalı dünyasını araşdırmaqdan ehtiyat edəcək qədər cəsarətsizdir. Sosial şəbəkələrdə kadra reaksiyadan göründü ki, çoxu Cəbişin namusunun qayğısına qalır və bu səbəblərdən də sənət toplumun müəyyənləşdirdiyi bəlli sədləri keçməyə cürət eləmir.

Hər halda sovet filmlərindən çıxarılmış hissələr, maraqlı tədqiqat obyektidir, ən azı rejissorun yaradıcı mətbəxini, niyyətini öyrənmək baxımından.

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Muzeyə getməməyi ilə məzələnən xalqım, oy! – Sərdar yazır...
11:42 18 Yanvar 2021
Beyin anevrizması keçirən məşhur repçi sağaldı
11:07 18 Yanvar 2021
Axşama tamaşa var
10:30 18 Yanvar 2021
Nizamini dərin hissiyyatlı kadrlar öyrənməlidir - Cavanşir Yusifli yazır...
10:01 18 Yanvar 2021
Xudu Məmmədovun oğlu: “Mən çatanda atam yerdə uzanmışdı, ona süni nəfəs verirdilər” – Müsahibə
09:00 18 Yanvar 2021
Nana sevirdi - Nərmin Kamaldan hekayə
12:31 17 Yanvar 2021
“Ah, bu uzun sevda yolu” onlayn nümayiş ediləcək
17:20 16 Yanvar 2021
“Əli Kərim deyib ki, məndən yaxşı yazır” - Azərbaycanlı şairin son müsahibəsi
16:30 16 Yanvar 2021
Muzey və sərgi salonları bu tarixdən fəaliyyətə başlayacaq
15:17 16 Yanvar 2021
Çıxın dağlara-daşlara səpələnək, atışaq - Eyvaz Əlləzoğlunun hekayəsi
13:32 16 Yanvar 2021
20 Yanvarla bağlı sənədli film çəkilir - Video
12:15 16 Yanvar 2021
"Xəmsə möcüzəsi" müsabiqəsinə start verildi
11:15 16 Yanvar 2021
Fuad Poladov: “Nəyə görə həbs olunduğumu bilməliydim” – Müsahibə
09:00 16 Yanvar 2021
Onu babasının adıyla çağırdılar, "başı Sovet çəkici ilə əzilməlidir" dedilər, ardıcıl iki dəfə sürgün etdilər - Almas İldırımın məşəqqətli həyatı
20:45 15 Yanvar 2021
“Santa Barbara” serialının qəhrəmanı vəfat etdi
18:46 15 Yanvar 2021
Milli Teatr Vətən müharibəsi iştirakçısını işlə təmin etdi - Foto
18:19 15 Yanvar 2021
Azərbaycanlı rəssamın ABŞ -da fərdi sərgisi açıldı
17:37 15 Yanvar 2021
Cəfər Cabbarlı ilə Səməd Vurğun Onu niyə anlamırdılar?
17:14 15 Yanvar 2021
Görkəmli ingilis rejissorun kitabı Azərbaycan dilində - İlk dəfə
16:30 15 Yanvar 2021
Yaşamak bir ağaç gibi... – Günün şeiri
15:51 15 Yanvar 2021