news-inner
clock13:33 calendar-gray 09 Avqust 2016 view-gray367 dəfə oxunub
view-gray367 dəfə oxunub

Heç kimin tanımadığı o yazıçı kimdi, görəsən?

Furqan

Bir neçə gün öncə Kulis.az -da bir sorğu yayınlanmışdı: Hansı yazıçılarımız gözəl əsərlər yazdıqlarına baxmayaraq kifayət qədər tanınmayıblar? Əsasən iki ad səsləndi: Rahim Dünyamalı və Əli Həsənli. Rahim Dünyamalı haqda Ayxan Ayvaz yazdı. Çox gözəl. Amma Əli Həsənli haqda yazılmadı və qərara gəldim ki, onun haqqında da mən yazım…

Təxminən üç-dörd il əvvəl Azadlıq Radiosunun Oxu Zalının keçirdiyi hekayə müsabiqəsində Əli Həsənlinin “Şırran” hekayəsi 20-liyə düşmüşdü, amma heç kimi maraqlanmadı ki, bu Əli Həsənli kimdi?! Bu il Kulis.az -ın keçirdiyi digər bir sorğuda 100 ən yaxşı hekayəmiz arasında Əli Həsənlinin “Qayıq” hekayəsi də vardı. Amma yenə heç kim sorub-soruşdurmadı “Əli Həsənli kimdi?” deyə…

Və mən heç də təəccüblənmədim, çünki 74 yaşlı belə bir yazıçımız haqda beş-üç nəfərdən başqa heç kim heç nə bilmirsə, Əli Həsənli adlı bir yazıçını tənqidçilər 74 yaşına qədər görməyiblərsə, haqqında yazmayıblarsa, indən belə də yazmamaqları təəccüblü deyil. Yenə sağ olsun Azər Abdulla ki, tez-tez Əli Həsənli haqda yazır və ən azından belə sorğularda adını çəkir, bəlkə tənqidçilərimiz görələr. Amma görürlərmi? Görmürlər. Bəlkə də görürlər, görməməzliyə vururlar, öz işləridi.

Kimdi Əli Həsənli? Mən Əli Həsənlinin şəxsi həyatı haqqında çox az şey bilirəm. Onu bilirəm ki, hal-hazırda 74 yaşı var. Onu bilirəm ki, vaxtilə müəllim işləyib. Onu bilirəm ki, vaxtilə nəşriyyatda da işləyib və onu bilirəm ki, Binə qəsəbəsində yaşayır. Vəssalam…

Keçirəm yazdıqlarına:

“Xınalı yarpaqlar” – 1985

“Qohumlar” – 1989

“Güman” – 1991

“Çağ” – 2010

“İlğım” – 2011

5 nəsr kitabı çap olunub və çox qəribədi ki, heç bir tənqidçi Əli Həsənlinin adını çəkmir. Bu, “əsərləri o qədər zəifdi ki, tənqidçilər onun haqqında susublar, onu görmürlər” anlamına gəlmir. Bu, çox güman ki, Əli Həsənlinin özünü gözə soxmamağından, bir qırağa çəkilib sadəcə və sadəcə yazmağından irəli gəlir. Çünki 100 ən yaxşı hekayədən birinin müəllifi o zaman diqqətdən kənarda qala bilər. Ahaa, görün Ramiz Rövşən Əli Həsənli haqqında nə deyir:

“Mən bilən, Əli heç vaxt generallıq iddiasına düşməyib. Bir qələm sahibi kimi, bəlkə də onun eybidi. Amma hər halda, ən böyük hörmətə layiq olan əsgər ordular məğlub olandan, generallar təslimçilik aktını imzalayandan sonra da öz silahını atmayan, səngərini tərk etməyən əsgərdi.”

Məmməd Oruc Əli Həsənli haqqında:

“Mənə elə gəlir ki, Əli özünəməxsus nəsri ilə ziddiyyətlər burulğanı yaradır və oxucusunu (həm də qəhrəmanını) bu burulğanda batırmaqdan həzz alır. Sonra da bu həzz ən böyük mənəvi ağrıya çevrilir.”

Vaqif Bayatlı Odər Əli Həsənli haqqında:

“İlahi hamının layiq olduğu yeri insanların ədalət çərçivəsində, insanların gözündə yox, öz yanında, öz ətəyində hazırlayır. Əslində bu insani, anti-insani həqiqət həm də Azərbaycan ədəbi mühitinin amansız şəklidir. Çünki bu mühitlə bir çox ədibləri şişirdilmiş, özlərinə və ədəbiyyata layiq olmadığı şəkildə görürəm və əksinə, neçə-neçə istedadlı adamları - ədibləri incidilmiş, küsdürülmüş, unudulmuş, istedadların istedadsızlardan qat-qat aşağıda tutulduğunu görürəm. Əli Həsənli də belə unudulanlardan, bəlkə də ən çox unudulanlardandı.”

Xanəmir Əli Həsənli haqqında:

“Məndən soruşsanız Əli Həsənli kimdi, səmimiyyətlə cavab verərəm: O, Azərbaycan nəsrinin Ernest Heminqueyidir. Əgər söylədiklərimə şübhə edən varsa təcili Əli müəllimin “Qayıq” hekayəsini tapıb oxusun. Təəssüf edirəm, mükəmməl yazıçı istedadına sahib olan belə bir adam (Azər Abdullanı çıxmaq şərtilə) heç vaxt nə yada salınır, nə anılır, nə qayğı göstərilir. Mən bilən Əli müəllimin şəxsiyyəti heç buna yol verməz. Ən əsası odur, Əli müəllimin “Qayıq” hekayəsini oxuyan ciddi qələm əhli heyrətlər içərisində vurnuxacaq. Məncə, belə əsərlərlə dünya ədəbiyyatıyla üz-üzə, döş-döşə gəlibkimliyimizi təsdiqləmiş olarıq.”

Məncə, bu qədər bəs edər. Əli Həsənlinin povestlərini, hekayələrini oxuyub, haqqında məqalələr yazmaq hörmətli tənqidçilərimizin işidir…

Son olaraq, Əli Həsənlinin 1970-ci ildə yazdığı bir şeiri əlavə etmək istəyirəm.

***

Araqlar dırmaşdı vitrinlərə

salxım-salxım asıldı meynələrdən

Kisə-kisə buğdamız qaçdı pəncərədən

göyərməyə getdi tarlaya

Od vurduq sobaya

alovu qonşu qızın gözündə parıldadı

Çaylar şimşək kimi çaxdı, qarradı

Bir dəstə uşaq yüyürdü qabağımıza

böyüməkdən gəlirdilər

Ağaclar lütləndilər

dərzixanaların önündə

Al-əlvan paltarları asılmışdı vitrində

Ağaclar insanların

insanlar ağacların paltarını geyinəcəkdi

Ağaclar insanlara

insanlar ağaclara dönəcəkdi

Döydük sonuncu yumurtanın qapısını

tüksüz bir cücə açdı

Nə isə danışdı öz dilində

İtlərimiz qurda döndü meşələrdə

Bir qurd ilində

boylu bir qadın dayanmışdı tində

Bətnindəki körpə atasını çağırırdı

Atalar dönüb suçlu-suçlu baxırdı

Davam edirdi yenə yollarına

körpə yeriyirdi ataların ayaqlarıyla

yapışırdı ataların qollarıyla

Ataların əliylə bir-bir ataları boğurdu

Orkestr də iri bir çəkici alıb əlinə

tabut mıxlayırdı yenə

Bu gecə intihar edəcəkdi göylər

ağır yüklü buludları

ağır yüklü qumbaralar kimi

sıxıb köksünə

intihar edəcəkdi göylər

Mələklər hüzn içində

qapayacaqdı gözlərini sonuncu insanlığın

İşıq-işıq buz bağlayacaqdı günəşin qızılı telləri

odlu qoynundan ulu bir ocağın

azadyazi.com

news-inner-user

18049 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Həkimlərin əməliyyat masasında qoyub qaçdığı Nəzakət Məmmədova: Əri onu hər gün döyürdü
12:37 28 Fevral 2021
Karvan dayandı - Ənvər Məmmədxanlının hekayəsi
16:47 27 Fevral 2021
Azərbaycanlı rəssamın əsəri Türkiyə Prezidentinə hədiyyə edildi - Foto
15:31 27 Fevral 2021
Azərbaycan yazıçıları Sankt-Peterburqun nüfuzlu ədəbiyyat müsabiqəsində - İlk dəfə
14:16 27 Fevral 2021
Məşhur klarnetçiyə ağır itki
13:04 27 Fevral 2021
Özünü efirə satmaq istəyən Xatirə İslam
12:30 27 Fevral 2021
Yazıçımızın Fransada romanı çıxdı
11:29 27 Fevral 2021
"Washington Post" Azərbaycan mətbəxindən yazdı
10:32 27 Fevral 2021
Cəfər Cabbarlı bu filmdə nəyə etiraz edirdi? – “Sevil”in kadrarxası
09:00 27 Fevral 2021
Çağırdım bir qadını qızlıq familyasıyla - Akif Əhmədgildən şeirlər
21:00 26 Fevral 2021
Rübabə Muradovanın qızı vəfat etdi
18:12 26 Fevral 2021
Rəmişdən xəbər var
18:07 26 Fevral 2021
Xocalı soyqırımına həsr olunmuş sərgi keçirildi
17:46 26 Fevral 2021
Bu filmlərə ağlamadan baxmaq olmur - Siyahı
17:01 26 Fevral 2021
58 illik türmə muzeyə çevrildi - Foto
16:21 26 Fevral 2021
Qadın obrazı olmayan əsər
15:40 26 Fevral 2021
Sevgilisi damarlarını doğradı, xanımı ona görə intihar etdi – Azərbaycanlı yazıçının film kimi həyatı
15:00 26 Fevral 2021
Xocalıdan olan yazıçının faciə ilə bağlı hekayəsi - Mətn
14:10 26 Fevral 2021
Okan Bayülgen həbs olunur
13:25 26 Fevral 2021
"Xocalı fəryadı" kompozisiyası təqdim olunacaq
12:37 26 Fevral 2021