news-inner
clock13:33 calendar-gray 09 Avqust 2016 view-gray318 dəfə oxunub
view-gray318 dəfə oxunub

Heç kimin tanımadığı o yazıçı kimdi, görəsən?

Furqan

Bir neçə gün öncə Kulis.az -da bir sorğu yayınlanmışdı: Hansı yazıçılarımız gözəl əsərlər yazdıqlarına baxmayaraq kifayət qədər tanınmayıblar? Əsasən iki ad səsləndi: Rahim Dünyamalı və Əli Həsənli. Rahim Dünyamalı haqda Ayxan Ayvaz yazdı. Çox gözəl. Amma Əli Həsənli haqda yazılmadı və qərara gəldim ki, onun haqqında da mən yazım…

Təxminən üç-dörd il əvvəl Azadlıq Radiosunun Oxu Zalının keçirdiyi hekayə müsabiqəsində Əli Həsənlinin “Şırran” hekayəsi 20-liyə düşmüşdü, amma heç kimi maraqlanmadı ki, bu Əli Həsənli kimdi?! Bu il Kulis.az -ın keçirdiyi digər bir sorğuda 100 ən yaxşı hekayəmiz arasında Əli Həsənlinin “Qayıq” hekayəsi də vardı. Amma yenə heç kim sorub-soruşdurmadı “Əli Həsənli kimdi?” deyə…

Və mən heç də təəccüblənmədim, çünki 74 yaşlı belə bir yazıçımız haqda beş-üç nəfərdən başqa heç kim heç nə bilmirsə, Əli Həsənli adlı bir yazıçını tənqidçilər 74 yaşına qədər görməyiblərsə, haqqında yazmayıblarsa, indən belə də yazmamaqları təəccüblü deyil. Yenə sağ olsun Azər Abdulla ki, tez-tez Əli Həsənli haqda yazır və ən azından belə sorğularda adını çəkir, bəlkə tənqidçilərimiz görələr. Amma görürlərmi? Görmürlər. Bəlkə də görürlər, görməməzliyə vururlar, öz işləridi.

Kimdi Əli Həsənli? Mən Əli Həsənlinin şəxsi həyatı haqqında çox az şey bilirəm. Onu bilirəm ki, hal-hazırda 74 yaşı var. Onu bilirəm ki, vaxtilə müəllim işləyib. Onu bilirəm ki, vaxtilə nəşriyyatda da işləyib və onu bilirəm ki, Binə qəsəbəsində yaşayır. Vəssalam…

Keçirəm yazdıqlarına:

“Xınalı yarpaqlar” – 1985

“Qohumlar” – 1989

“Güman” – 1991

“Çağ” – 2010

“İlğım” – 2011

5 nəsr kitabı çap olunub və çox qəribədi ki, heç bir tənqidçi Əli Həsənlinin adını çəkmir. Bu, “əsərləri o qədər zəifdi ki, tənqidçilər onun haqqında susublar, onu görmürlər” anlamına gəlmir. Bu, çox güman ki, Əli Həsənlinin özünü gözə soxmamağından, bir qırağa çəkilib sadəcə və sadəcə yazmağından irəli gəlir. Çünki 100 ən yaxşı hekayədən birinin müəllifi o zaman diqqətdən kənarda qala bilər. Ahaa, görün Ramiz Rövşən Əli Həsənli haqqında nə deyir:

“Mən bilən, Əli heç vaxt generallıq iddiasına düşməyib. Bir qələm sahibi kimi, bəlkə də onun eybidi. Amma hər halda, ən böyük hörmətə layiq olan əsgər ordular məğlub olandan, generallar təslimçilik aktını imzalayandan sonra da öz silahını atmayan, səngərini tərk etməyən əsgərdi.”

Məmməd Oruc Əli Həsənli haqqında:

“Mənə elə gəlir ki, Əli özünəməxsus nəsri ilə ziddiyyətlər burulğanı yaradır və oxucusunu (həm də qəhrəmanını) bu burulğanda batırmaqdan həzz alır. Sonra da bu həzz ən böyük mənəvi ağrıya çevrilir.”

Vaqif Bayatlı Odər Əli Həsənli haqqında:

“İlahi hamının layiq olduğu yeri insanların ədalət çərçivəsində, insanların gözündə yox, öz yanında, öz ətəyində hazırlayır. Əslində bu insani, anti-insani həqiqət həm də Azərbaycan ədəbi mühitinin amansız şəklidir. Çünki bu mühitlə bir çox ədibləri şişirdilmiş, özlərinə və ədəbiyyata layiq olmadığı şəkildə görürəm və əksinə, neçə-neçə istedadlı adamları - ədibləri incidilmiş, küsdürülmüş, unudulmuş, istedadların istedadsızlardan qat-qat aşağıda tutulduğunu görürəm. Əli Həsənli də belə unudulanlardan, bəlkə də ən çox unudulanlardandı.”

Xanəmir Əli Həsənli haqqında:

“Məndən soruşsanız Əli Həsənli kimdi, səmimiyyətlə cavab verərəm: O, Azərbaycan nəsrinin Ernest Heminqueyidir. Əgər söylədiklərimə şübhə edən varsa təcili Əli müəllimin “Qayıq” hekayəsini tapıb oxusun. Təəssüf edirəm, mükəmməl yazıçı istedadına sahib olan belə bir adam (Azər Abdullanı çıxmaq şərtilə) heç vaxt nə yada salınır, nə anılır, nə qayğı göstərilir. Mən bilən Əli müəllimin şəxsiyyəti heç buna yol verməz. Ən əsası odur, Əli müəllimin “Qayıq” hekayəsini oxuyan ciddi qələm əhli heyrətlər içərisində vurnuxacaq. Məncə, belə əsərlərlə dünya ədəbiyyatıyla üz-üzə, döş-döşə gəlibkimliyimizi təsdiqləmiş olarıq.”

Məncə, bu qədər bəs edər. Əli Həsənlinin povestlərini, hekayələrini oxuyub, haqqında məqalələr yazmaq hörmətli tənqidçilərimizin işidir…

Son olaraq, Əli Həsənlinin 1970-ci ildə yazdığı bir şeiri əlavə etmək istəyirəm.

***

Araqlar dırmaşdı vitrinlərə

salxım-salxım asıldı meynələrdən

Kisə-kisə buğdamız qaçdı pəncərədən

göyərməyə getdi tarlaya

Od vurduq sobaya

alovu qonşu qızın gözündə parıldadı

Çaylar şimşək kimi çaxdı, qarradı

Bir dəstə uşaq yüyürdü qabağımıza

böyüməkdən gəlirdilər

Ağaclar lütləndilər

dərzixanaların önündə

Al-əlvan paltarları asılmışdı vitrində

Ağaclar insanların

insanlar ağacların paltarını geyinəcəkdi

Ağaclar insanlara

insanlar ağaclara dönəcəkdi

Döydük sonuncu yumurtanın qapısını

tüksüz bir cücə açdı

Nə isə danışdı öz dilində

İtlərimiz qurda döndü meşələrdə

Bir qurd ilində

boylu bir qadın dayanmışdı tində

Bətnindəki körpə atasını çağırırdı

Atalar dönüb suçlu-suçlu baxırdı

Davam edirdi yenə yollarına

körpə yeriyirdi ataların ayaqlarıyla

yapışırdı ataların qollarıyla

Ataların əliylə bir-bir ataları boğurdu

Orkestr də iri bir çəkici alıb əlinə

tabut mıxlayırdı yenə

Bu gecə intihar edəcəkdi göylər

ağır yüklü buludları

ağır yüklü qumbaralar kimi

sıxıb köksünə

intihar edəcəkdi göylər

Mələklər hüzn içində

qapayacaqdı gözlərini sonuncu insanlığın

İşıq-işıq buz bağlayacaqdı günəşin qızılı telləri

odlu qoynundan ulu bir ocağın

azadyazi.com

news-inner-user

17129 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Bu nədir, Allahı danmaqdır? – Elçin yazır...
13:30 28 Noyabr 2020
"Şəngülüm, Məngülüm" tamaşası onlayn nümayiş olunacaq
12:01 28 Noyabr 2020
Türkiyədə "Azərbaycanlı şəhid uşaqların xatirəsinə" adlı konsert keçirildi - Foto
10:27 28 Noyabr 2020
Fuad Poladov: Qızla zirzəmidə görüşdüyümə görə məni məktəbdən qovdular – Müsahibə
09:00 28 Noyabr 2020
Ukrayna Milli Kitabxanasında Azərbaycan guşəsi açılacaq
18:31 27 Noyabr 2020
Qayıtdı gülləri yığıb başına, vətən gülşəninin Xarı bülbülü! – Yeni şeirlər
17:44 27 Noyabr 2020
Tələbənin universitetdən qovulması haqlı qərardırmı?
17:09 27 Noyabr 2020
"Qarabağ Azərbaycandır" adlı kitab nəşr olundu
16:34 27 Noyabr 2020
Rejissorumuzun da iştirak etdiyi festivalın qalibləri elan olundu - Siyahı
15:53 27 Noyabr 2020
Nənəsini yemək üstündə ağlatdı, xəstəliyinə görə yardım istədi, işdən çıxarılan gün həyat yoldaşı öldü – Məşhur diktordan maraqlı faktlar
15:11 27 Noyabr 2020
Məşhur Meksika filmlərinin ssenari müəllifi vəfat etdi
14:31 27 Noyabr 2020
İşğaldan azad olunan Xanabert qalası
13:53 27 Noyabr 2020
"Anamın kitabı" filmi gəlir - Yaxında
13:11 27 Noyabr 2020
Mənə ölümümdən yol verin... - Ötən gün dünyasını dəyişən şairin şeirləri
12:31 27 Noyabr 2020
Onlayn dərsdə gülməli vəziyyətə düşən müəllimlər
11:50 27 Noyabr 2020
Qorxu bilməyən işçimiz - Elçin yazır...
11:10 27 Noyabr 2020
Lalə Məmmədovadan duyğu dolu etiraf yazısı: “Hamınızı aldatdım!”
10:28 27 Noyabr 2020
Mirzə Cəlil haqda yeni kitab çıxdı – Dərs vəsaiti kimi təsdiq edildi
09:54 27 Noyabr 2020
Onsuz yaşaya bilmərəm - Bircənin romanı
09:00 27 Noyabr 2020
Tanınmış şairə vəfat etdi
21:10 26 Noyabr 2020