news-inner
clock13:33 calendar-gray 09 Avqust 2016 view-gray261 dəfə oxunub
view-gray261 dəfə oxunub

Heç kimin tanımadığı o yazıçı kimdi, görəsən?

Furqan

Bir neçə gün öncə Kulis.az -da bir sorğu yayınlanmışdı: Hansı yazıçılarımız gözəl əsərlər yazdıqlarına baxmayaraq kifayət qədər tanınmayıblar? Əsasən iki ad səsləndi: Rahim Dünyamalı və Əli Həsənli. Rahim Dünyamalı haqda Ayxan Ayvaz yazdı. Çox gözəl. Amma Əli Həsənli haqda yazılmadı və qərara gəldim ki, onun haqqında da mən yazım…

Təxminən üç-dörd il əvvəl Azadlıq Radiosunun Oxu Zalının keçirdiyi hekayə müsabiqəsində Əli Həsənlinin “Şırran” hekayəsi 20-liyə düşmüşdü, amma heç kimi maraqlanmadı ki, bu Əli Həsənli kimdi?! Bu il Kulis.az -ın keçirdiyi digər bir sorğuda 100 ən yaxşı hekayəmiz arasında Əli Həsənlinin “Qayıq” hekayəsi də vardı. Amma yenə heç kim sorub-soruşdurmadı “Əli Həsənli kimdi?” deyə…

Və mən heç də təəccüblənmədim, çünki 74 yaşlı belə bir yazıçımız haqda beş-üç nəfərdən başqa heç kim heç nə bilmirsə, Əli Həsənli adlı bir yazıçını tənqidçilər 74 yaşına qədər görməyiblərsə, haqqında yazmayıblarsa, indən belə də yazmamaqları təəccüblü deyil. Yenə sağ olsun Azər Abdulla ki, tez-tez Əli Həsənli haqda yazır və ən azından belə sorğularda adını çəkir, bəlkə tənqidçilərimiz görələr. Amma görürlərmi? Görmürlər. Bəlkə də görürlər, görməməzliyə vururlar, öz işləridi.

Kimdi Əli Həsənli? Mən Əli Həsənlinin şəxsi həyatı haqqında çox az şey bilirəm. Onu bilirəm ki, hal-hazırda 74 yaşı var. Onu bilirəm ki, vaxtilə müəllim işləyib. Onu bilirəm ki, vaxtilə nəşriyyatda da işləyib və onu bilirəm ki, Binə qəsəbəsində yaşayır. Vəssalam…

Keçirəm yazdıqlarına:

“Xınalı yarpaqlar” – 1985

“Qohumlar” – 1989

“Güman” – 1991

“Çağ” – 2010

“İlğım” – 2011

5 nəsr kitabı çap olunub və çox qəribədi ki, heç bir tənqidçi Əli Həsənlinin adını çəkmir. Bu, “əsərləri o qədər zəifdi ki, tənqidçilər onun haqqında susublar, onu görmürlər” anlamına gəlmir. Bu, çox güman ki, Əli Həsənlinin özünü gözə soxmamağından, bir qırağa çəkilib sadəcə və sadəcə yazmağından irəli gəlir. Çünki 100 ən yaxşı hekayədən birinin müəllifi o zaman diqqətdən kənarda qala bilər. Ahaa, görün Ramiz Rövşən Əli Həsənli haqqında nə deyir:

“Mən bilən, Əli heç vaxt generallıq iddiasına düşməyib. Bir qələm sahibi kimi, bəlkə də onun eybidi. Amma hər halda, ən böyük hörmətə layiq olan əsgər ordular məğlub olandan, generallar təslimçilik aktını imzalayandan sonra da öz silahını atmayan, səngərini tərk etməyən əsgərdi.”

Məmməd Oruc Əli Həsənli haqqında:

“Mənə elə gəlir ki, Əli özünəməxsus nəsri ilə ziddiyyətlər burulğanı yaradır və oxucusunu (həm də qəhrəmanını) bu burulğanda batırmaqdan həzz alır. Sonra da bu həzz ən böyük mənəvi ağrıya çevrilir.”

Vaqif Bayatlı Odər Əli Həsənli haqqında:

“İlahi hamının layiq olduğu yeri insanların ədalət çərçivəsində, insanların gözündə yox, öz yanında, öz ətəyində hazırlayır. Əslində bu insani, anti-insani həqiqət həm də Azərbaycan ədəbi mühitinin amansız şəklidir. Çünki bu mühitlə bir çox ədibləri şişirdilmiş, özlərinə və ədəbiyyata layiq olmadığı şəkildə görürəm və əksinə, neçə-neçə istedadlı adamları - ədibləri incidilmiş, küsdürülmüş, unudulmuş, istedadların istedadsızlardan qat-qat aşağıda tutulduğunu görürəm. Əli Həsənli də belə unudulanlardan, bəlkə də ən çox unudulanlardandı.”

Xanəmir Əli Həsənli haqqında:

“Məndən soruşsanız Əli Həsənli kimdi, səmimiyyətlə cavab verərəm: O, Azərbaycan nəsrinin Ernest Heminqueyidir. Əgər söylədiklərimə şübhə edən varsa təcili Əli müəllimin “Qayıq” hekayəsini tapıb oxusun. Təəssüf edirəm, mükəmməl yazıçı istedadına sahib olan belə bir adam (Azər Abdullanı çıxmaq şərtilə) heç vaxt nə yada salınır, nə anılır, nə qayğı göstərilir. Mən bilən Əli müəllimin şəxsiyyəti heç buna yol verməz. Ən əsası odur, Əli müəllimin “Qayıq” hekayəsini oxuyan ciddi qələm əhli heyrətlər içərisində vurnuxacaq. Məncə, belə əsərlərlə dünya ədəbiyyatıyla üz-üzə, döş-döşə gəlibkimliyimizi təsdiqləmiş olarıq.”

Məncə, bu qədər bəs edər. Əli Həsənlinin povestlərini, hekayələrini oxuyub, haqqında məqalələr yazmaq hörmətli tənqidçilərimizin işidir…

Son olaraq, Əli Həsənlinin 1970-ci ildə yazdığı bir şeiri əlavə etmək istəyirəm.

***

Araqlar dırmaşdı vitrinlərə

salxım-salxım asıldı meynələrdən

Kisə-kisə buğdamız qaçdı pəncərədən

göyərməyə getdi tarlaya

Od vurduq sobaya

alovu qonşu qızın gözündə parıldadı

Çaylar şimşək kimi çaxdı, qarradı

Bir dəstə uşaq yüyürdü qabağımıza

böyüməkdən gəlirdilər

Ağaclar lütləndilər

dərzixanaların önündə

Al-əlvan paltarları asılmışdı vitrində

Ağaclar insanların

insanlar ağacların paltarını geyinəcəkdi

Ağaclar insanlara

insanlar ağaclara dönəcəkdi

Döydük sonuncu yumurtanın qapısını

tüksüz bir cücə açdı

Nə isə danışdı öz dilində

İtlərimiz qurda döndü meşələrdə

Bir qurd ilində

boylu bir qadın dayanmışdı tində

Bətnindəki körpə atasını çağırırdı

Atalar dönüb suçlu-suçlu baxırdı

Davam edirdi yenə yollarına

körpə yeriyirdi ataların ayaqlarıyla

yapışırdı ataların qollarıyla

Ataların əliylə bir-bir ataları boğurdu

Orkestr də iri bir çəkici alıb əlinə

tabut mıxlayırdı yenə

Bu gecə intihar edəcəkdi göylər

ağır yüklü buludları

ağır yüklü qumbaralar kimi

sıxıb köksünə

intihar edəcəkdi göylər

Mələklər hüzn içində

qapayacaqdı gözlərini sonuncu insanlığın

İşıq-işıq buz bağlayacaqdı günəşin qızılı telləri

odlu qoynundan ulu bir ocağın

azadyazi.com

news-inner-user

16131 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Türk aktrisası vəfat etdi
18:30 13 Avqust 2020
Azərbaycanda əcnəbi serialların yayımı bərpa olundu
17:57 13 Avqust 2020
Məşhur rejissorların ürəyində qalan 5 film - Çəkmək istəyirdilər, alınmadı...
17:02 13 Avqust 2020
"Avatar-2" filminin çəkiliş meydançasından fotolar
16:28 13 Avqust 2020
Xalq rəssamı vəfat etdi
15:09 13 Avqust 2020
Nazirlikdən gedənlər və gələnlər – Sərdar Amin yazır...
14:11 13 Avqust 2020
Mədəniyyət Nazirliyinin aparat rəhbəri vəzifəsindən azad olundu
13:24 13 Avqust 2020
Mahnılarını Niyaməddin Musayev oğurladı, rayonu işğal olunanda beyninə qan sızıb öldü – Bu gözəl musiqilərin müəllifini siz də tanıyın
13:19 13 Avqust 2020
Mühacirətdə olan yazıçı vəfat etdi
12:34 13 Avqust 2020
Sərdarın atası və əlləri
11:52 13 Avqust 2020
Bizə əl atan qoca müəllim
11:07 13 Avqust 2020
Britaniyalı jurnalistin Xocalıdan yazdığı ssenariyə film çəkildi
10:43 13 Avqust 2020
"Qarabağ hekayələri" özbək dilində nəşr olundu
10:04 13 Avqust 2020
Stalin Rəsulzadəni bu yolla qaçırdı, Səməd Vurğun yaralıları apardı – Ayxan Ayvazın reportajı
09:00 13 Avqust 2020
Türkiyəli şair vəfat etdi
18:30 12 Avqust 2020
Məhəllə futbolu - Hekayə
17:58 12 Avqust 2020
Özündən 25 yaş kiçik qadınla evləndi, yoldaşının ikinci əri bütün şəkillərini yandırdı, məzarı hələ də bilinmir – Nəsibə Zeynalovanın atasının dramatik həyatı
17:04 12 Avqust 2020
Məşhur "20th Century Fox" fəaliyyətini sona çatdırır
16:14 12 Avqust 2020
İtaliyada vəfat edən müğənnimizin nəşi vətənə gətiriləcək? - Açıqlama
15:30 12 Avqust 2020
Səfər Alışarlının "İşıq" hekayəsi
14:42 12 Avqust 2020