news-inner
clock12:50 calendar-gray 11 İyul 2016 view-gray175 dəfə oxunub
view-gray175 dəfə oxunub

Media və məşhurlar insanları necə intihara aparır?

Əldə olunan məlumatlara görə, 15-23 yaş arası ölümlərin ən geniş yayılan səbəbi intihardır. Bu fakt nə qədər qorxuducu olsa da, reallıqdır. Araşdırmalar intiharın dünyada keçirici xəstəlik olduğunu göstərir.

Marlin Manronun 1962-ci ilin avqustundakı ölümü ilə xalq yasa batdı, mətbuatda intihar mövzusu eninə-uzununa müzakirə olundu.

Marilyn Monroe'nun Ağustos 1962'deki ölümü üzerine halk yasa boğuldu, medyada intihar konusu geniş olarak yer buldu.

Merlin Monronun ölümündən bir ay sonra ABŞ-da intihar hadisələri incələndiyində qəribə bir nəticə ortaya çıxıb: intihar edənlərin sayı keçən ilkinə nisbətən xeyli artdı. Psixoloji xəstəliklər keçici olmasa da, intiharın keçici olduğuna dair araşdırmalar aparılıb. Monronun ölümündən sonra isə intihar mövzusu ayrıca bir araşdırma sahəsinə çevrilib. Xalq tərəfindən sevilən və ən çox gənclərin ideal olaraq qəbul etdiyi məşhurların intiharı çox böyük təsirə malikdir. Araşdırmalara görə, intiharların 5 faizi bu səbəbdən baş verir.

Kolumbiya Universitetinin psixiatrı Madelyn Gould intiharın keçici olduğuna dair bir çox dəlilərin ortaya çıxdığını deyir.

Təcrübəli alim Gould intiharın başqalarına da keçə biləcəyi mövzusunda ən böyük araşdırma aparan mütəxəssis kimi tanınır. Son zamanlar ən çox üzərində dayandığı mövzu komik aktyor Robin Viliamsın ölümünün cəmiyyətdə yaratdığı təsirdir. Goulda görə, intiharlar müəyyən edilmiş çərçivələr daxilində mətbuatda yer almalı, intiharı çıxış yolu kimi göstərilməməlidir.

Mətbuata edilən təkliflər yerinə yetirildikdən sonra intiharlar azaldı.

Columbia Üniversitesi'nden Psikiyatrist Madelyn Gould, intiharın bulaşıcı olduğuna dair pek çok kanıt olduğunu ve bu konuda endişelendiğini belirtiyor.

Mətbuatın intihar xəbərlərinin təqdimetməsi dəyişdirildikdən sonra Vyanada intihar surətlə azaldı. Əlbəttə, xalqı xəbərdar etmək üçün mətbuatda bu xəbərlər tamam kəsilmədi. Birinin intihar səbəbini öyrənmək internet dünyasında yaşayan biri üçün o qədər də çətin deyil. İntiharın keçici olması da sosial medianın ortaya çıxması ilə başladı.

Məşhur aktyor Robin Viliamsın ölümündən sonra ABŞ mediasında buna bənzər üsullar yerinə yetirildi.

Ünlü oyuncu Robin Williams'ın ölümü sonrasında, ABD medyasında buna benzer yöntemler uygulandı.

Psixiatr Goulda görə, bu üsulların yerinə yetirilməsi nə qədər mühümdürsə, mövzu intihar olanda medianın baş verən hadisəni gündəmə gətirməsi qaçılmaz olur. Ancaq bunun çox ciddi təsirləri olduğunu da vurğulayır: problemləri başından aşan bir adam üçün intihar çıxış yolu ola bilər.

Nümunələrdən biri də ən çox gənclər arasında sevilən və böyük heyranlar kütləsinə sahib olan Kurt Cobainin intiharıdır.

Örneklerden bir diğeri de özellikle genç insanlar arasında büyük bir hayran kitlesine sahip olan Kurt Cobain'in intiharı.

Kurt Cobain 1994-cü ildə öldü və media onun ölümündən sonra intiharların qarşısını almağa başladı. Ölümün nevrotik xəstəlikdən yarandığını və Kurtun ailəsinin dərin bir kədərə düşdüyünü yazırdı qəzet səhifələri. Nəticədə Kurtdan sonra baş verən intiharlar get-gedə azalmağa başladı.

Xalq tərəfindən sevilən insanların intiharlarının təqlid edilməsinə “Verter təsiri” adı verilib.

Bu örneklerde olduğu gibi, toplum tarafından değer verilen insanların intiharlarının taklit edilmesine "Werther Etkisi" adı veriliyor.

Araşdırmalara görə, intiharların ilk dəfə surətlə artması Hötenin “Gənc Verterin iztirabları” əsəri ilə bağlıdır. 1774-cü ildə çap olunan kitabdan sonra avropalı gənclər sarı köynək və mavi jaket geyərək romanın baş qəhrəmanını təqlid etməyə başlayıblar. Sevdiyi qadının onu rədd etdikdən sonra tapança ilə özünü vuran baş qəhrəman kimi bir neçə gənc bu yolla intihar etmişdir. Daha sonralar “Gənc Verterin iztirabları” kitabı bu səbəblə qadağan olunan kitablar siyahısına düşüb.

15-24 yaş arasındakı gənclərdən hər il 4 min 600-ü intiharla həyatına son qoyur.

"Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi"ne göre, 15-24 yaşları arasındaki gençlerden her yıl 4,600 tanesi intihar sebebiyle yaşamını yitiriyor.

Bu hesablama yalnız intihar edənlərə aiddir. İntihar təşəbbüsündə olan və xilas edilən gənclərin sayı bundan qat-qat çoxdur. 1987-ci ildə ABŞ-da yaşanan bir hadisə intiharın keçici olduğuna daha bir sübutdur. Dörd gənc maşını qaraja sürərək motoru işlək vəziyyətdə saxlayırlar. Bu gənclərin ölümündən sonra eyni bölgədə karbon monoksid zəhərlənməsindən yeddi fərqli ölüm baş vermişdi. İntihar edən gənclərin birinin otağında qəzetdən kəsilib götürülmüş intihar xəbərlərinin olduğu üzə çıxıb.

2013-cü ildə Kanadada 12-17 yaş arası 8 min gənc incələnir.

2013 yılında Kanada'da yürütülen bir çalışma kapsamında 12-17 yaş arası 8000 genç inceleniyor.

Tədqiqatçılar bu şagirdləri iki il boyunca təqib ediblər. 17 yaşına çatan bu uşaqlardan dördündən birinin intihara təşəbbüsü gözlənilib.

Dünyadakı intiharların statistikası çox qorxuducudur: hər 40 saniyədə bir nəfər intihar edir.

Dünya genelindeki intihar oranları maalesef çok korkutucu: Ortalama her 40 saniyede bir kişi intihar ediyor.

İntihar edənlər bu işi reallaşdırmadan öncə bundan birbaşa ya da dolayı yolla dostlarına danışır.

İntiharların aradan qaldırılması üçün isə bir çox yol var...

Ancak bu durumu değiştirmek için yapabileceğimiz pek çok şey bulunmakta:

Bu mövzuda ən önəmli iş medianın üzərinə düşür. İntiharlarla bağlı xəbərin təqdimatı cəmiyyətin reaksiyasını üzə çıxarır. Buna görə də mətbuat böyük təsir gücünə malikdir.Bir heyranının ölümünü eşidən yeniyetmənin mütləq psixoloji müalicə alması lazımdır. Ailələrinin də bu barədə uşaqlarına dəstək olması vacibdir.İntihar etmək fikrində olan adam özündən başqa milyonlarla insanın olduğunu gözünün qabağına gətirməlidir. Bəlkə də onun intiharı da başqalarına keçə və nə qədər insanın ölümünə bais ola bilər.

news-inner-user

15823 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Mübariz Örəndən yeni hekayə: İlıq
21:00 13 İyul 2020
Nərgiz İsmayılovanın yeni monoqrafiyası nəşr olundu
18:44 13 İyul 2020
Bollivud ulduzu koronavirusa yoluxdu
18:02 13 İyul 2020
Payızda vağzala getməyəsən... - Poetik etüdlər
17:36 13 İyul 2020
Mirmehdi Ağaoğlunun Türkiyədə hekayələr kitabı çap olundu
17:18 13 İyul 2020
On beş ilin salamı – Kənan Hacı yazır
16:39 13 İyul 2020
Bu gün “Vətən borcu” filminin premyerası olacaq
15:51 13 İyul 2020
Tənqidin sərhədləri - Qismətin Tomas Eliotdan tərcüməsi...
15:10 13 İyul 2020
Məşhur müğənni kitab yazdı
14:25 13 İyul 2020
Koronavirusa həsr olunan film çəkilir
13:37 13 İyul 2020
Elvis Preslinin nəvəsi intihar etdi
12:56 13 İyul 2020
Qanıyla torpağa “Qarabağ” yazan, son nəfəsdə şikəstə oxuyan, mina ilə tankın altına sürünən Azərbaycan əsgəri – Müharibə əhvalatları
12:15 13 İyul 2020
Ötən günün müharibə həyəcanı - Samirə Əşrəf yazır...
11:37 13 İyul 2020
Gevorkovun bacısı qızı ilə gəzən azərbaycanlı – Mahir yazır...
11:05 13 İyul 2020
Məşhur rəsm əsəri 22 milyon dollara satıldı
10:30 13 İyul 2020
Yazıçımızın hekayəsi Gürcüstan ədəbiyyat portalında
09:34 13 İyul 2020
“Mücrü” jurnalının baş redaktoru: “Ayağım nəşriyyata düşərli olmadı” – Müsahibə
09:00 13 İyul 2020
Xalq artisti koronavirusa yoluxdu
14:28 12 İyul 2020
Qızını ölən qızının həyat yoldaşına verdi, oğlu intihar etdi, nəvəsi güllələndi... – Axundov haqqında inanılmaz faktlar
12:15 12 İyul 2020
Anar özünün ən uğurlu hekayəsini seçdi – Mətn
11:44 12 İyul 2020