news-inner
clock08:30 calendar-gray 27 Yanvar 2016 view-gray509 dəfə oxunub
view-gray509 dəfə oxunub

Mən bir termos şüşəsiyəm – Günel Natiq yazır

Təsadüfən köhnə kitabların birində rast gəldiyim avtoqraf məni yaman tutdu: “Ömrü boyu sözün qabağından qaçmışam... Amma sənə layiq söz tapa bilmirəm...”

Bu sözlər İsa İsmayılzadənin idi.

Bu sözlər də eləcə:

“Hərdən sözün-şeirin sıxıntısından, qələmə gəlməyən sözün, əlimə gəlməyən sözün ağrısından ürəyim sızıldayır; dünyada hər şeyin məndən ötrü qurtardığı belə anlarda harasa baş götürüb qaçmaq, uzaqlarda, əl çatmayan, ün yetməyən bir yerdə yolumu gözləyən itkin sözlərin dalınca düşmək, doğma, əziz adam kimi sözə sığınmaq, o sözün boyunu oxşamaq istəyirəm”.

Bu sözləri də o demişdi:

“Hər şeir ömrümü uzadır bir gün, amma... ikicə gün alır ömrümdən...”

Söz diri idi, canlı idi. Hər şey sözdə gizliydi. Hər şeyin açması sözə bağlıydı. Hər kəs fərqində olduğu və olmadığı qədər sözlərdən asılı idi. Sözün taleyi şairin taleyi idi.

İsa İsmayılzadə belə bir şair idi. Özü-öz içində gizli. Yozumu ancaq özünə və sözə bəlli. Onun fikrincə, əsl yazıçı heç nədən asılı olmamalıdır, çünki şair olmurlar, şair doğulurlar...

Ən böyük şeirləri vətən və yurd haqqındaydı, çünki ona görə, əsl yazıçının içində gözəgörünməz bir hüceyrə vardır ki, o torpaq ağrısını tez duyur...

Qatar gedər Arazboyu

Qaldım qıvrıla-qıvrıla

Qarşı dağlar görünəndə

Qaldım qovrula-qovrula

Ömründən bir qatar keçərdi həmişə. Bakı- Tbilisi, Tbilisi-Bakı.

Ömrümdən bir qatar keçər həmişə -

Bakı-Tbilisi, Tbilisi-Bakı...

Yağışı, küləyi biçər həmişə,

Yuxumu, duyğumu biçər həmişə,

Gecədən, gündüzdən keçər həmişə,

İllərlə yolları ölçər həmişə.

İsa İsmayılzadə şeiri sanki qatar səsinə bənddi. Bütün gedənlər bu səslə geri gələcək sanki.

Onca ildə,

Vaqon pəncərəsindən

Boz çöllərə baxa-baxa

Gözləri yol çəkəcəkdi,

Duman kimi, yuxu kimi

Anam gəlib gedəcəkdi,

Onca ildə

Nəticə görəcəkdi, ana itirəcəkdi...

Sonra mənim toyumda

Əlləri ağır-ağır qalxacaqdı çiyninə

Ənzəli havasına...

Söz nə idisə elastik idi, onu istənilən yerə əymək, plastilin kimi istədiyin şəkli almaq olardı. Amma bu hamıya müyəssər deyildi.

“Mən bir termos şüşəsiyəm” - deyirdi şair – “Çilik-çilik olub içinə tökülmüş termos şüşəsi...” İçinin qırıqlarını, sınıqlarını ifadə etmək üçün daha uğurlu bir ifadə tapmaq olmazdı. Bu itirilən zamanın qorxusunu ifadə edirdi həm də...

Sözün ölçülərini bilirdi, ona görə sözlə davranmaq onun üçün asan idi. Ona görə özü ola bilirdi. Ona görə şeirin üstündə əziyyət çəkmirdi, sözün qabağından qaçmırdı... (Yenə avtoqraf kimi yazdığı sözləri xatırlayıram).

Təpədən-dırnağa şair idi. İlhamına isə ancaq həsəd aparmaq olardı.

O dərə
o təpə,
o qar, o yağış,
O vaqon bürküsü,
təyyarə səsi,
İçimdən duyğutək şütüyən illər,
Mənim gözlərimdə uyuyan çöllər
Dolardı otağa…

Bir gecə, bir mən
Uçardım ilhamın qanadlarında.
Duyğu yağışında islanmağımdan,
Fikir yoxuşunda usanmağımdan
Xəbərim olmazdı, olmazdı onda.

İsa İsmayılzadənin həsrət şeirlərində həsrətin sehri var. Həsrət ayrıca bir obrazdır. Həsrət nəfəs alır, danışır. Hər şeyi öz arxasınca aparır. Canlı-cansız nə varsa bu həsrətə uyğunlaşmağa və onun taleyini yaşamağa məhkumdur. Amma ən böyük həsrəti “Söz həsrəti”idir.

İllərlə qəlbimdə söz böyüdərdim,
Misralar dönərdi yol yoldaşıma,
Könül sirdaşıma,
qan qardaşıma.


İllərlə qəlbimdə söz böyüdərdim,
Qoşulub köçəri duyğularıma
Gecəli-gündüzlü hey yol gedərdim.

Şeirlərinin birində “ürəyim yağışlı günlərdən asılı qaldı”, - deyir. Yağış ötüb-keçən vaxtdır. Yağış zamanın bir başqa adıdır.

Qalıb saçlarımda yağışın ətri,

Qalıb dodağımda yağışın dadı.

Yanağımda sərin nəfəsi qalıb

Gözümdə qurumuş sevinci qalıb.

Qulağımda səsi qalıb.

Yağışlı günlərimiz niyə azaldı? Bunu ancaq şair deyə bilərdi.

Yağışlı günlərdən asılı qalan

Ürəyim cadar-cadar

Səsim-sözüm cadar-cadar...

Yenə İsa İsmayılzadənin “Bir ömürlük gecə” kitabına yazdığı avtoqrafı xatırlayıram. Bu sözlər də bir anın əbədiyyəti kimidir: “Ömrü boyu sözün qabağından qaçmışam, indi də eləcə. Amma yenə sənə layiq söz tapmaqda çətinlik çəkirəm”.

Atam, tərcüməçi Natiq Səfərova yazılmış bir avtoqraf... Saralmış vərəqdə tarix 89-cu ili göstərir. Əslində bu tarix üçün bu qədər saralmamalıydı bu vərəqlər. Görünür bu da bir taledir.

Söz hər zaman təzədir. Amma yenə də sizə layiq söz tapa bilmədim, İsa müəllim...

news-inner-user
Günel Natiq

147 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Hacıbaba Hüseynovun qızı: “Atam onların üzünə söyürdü” - Müsahibə
21:03 03 Mart 2021
Anar Kərimov İstanbulda azərbaycanlı incəsənət xadimləri ilə görüşüb
18:40 03 Mart 2021
“Azərbaycan” jurnalının yeni sayı çap olundu
18:01 03 Mart 2021
Amerikalıları heyrətləndirən şuşalı qadın - Vilayət Quliyev yazır...
17:14 03 Mart 2021
Zibillik oyuncağı – Hekayə
16:15 03 Mart 2021
Gənc Tamaşaçılar Teatrının mart repertuarı
15:24 03 Mart 2021
Bakı bulvarını tikdirdi, bolşeviklərə qoşularaq cümhuriyyətə xəyanət etdi, həbsxanada özünü mələfə ilə asdı - Nazirimizin dəhşətli həyatı
14:30 03 Mart 2021
Azərbaycanlı yazıçı və oğlu koronavirusa yoluxdu
14:00 03 Mart 2021
Sultan Səlimin həyatı film olur
13:44 03 Mart 2021
Şeron Stoun makiyaj fırçası ilə rəsm çəkdi - Foto
12:59 03 Mart 2021
Onlar bu əsərləri ilə tanındılar - Siyahı
12:04 03 Mart 2021
“İlin Press Fotosu” müsabiqəsi keçirilir – Azərbaycanda ilk dəfə
11:56 03 Mart 2021
Rüstəm İbrahimbəyov dərs keçdi - Foto
11:30 03 Mart 2021
Oğlunu qurban kəsən ata və məni güldürən Anar müəllim
10:56 03 Mart 2021
Əməkdar artist xəstəxanaya yerləşdirildi
10:18 03 Mart 2021
Fəxrəddin Manafova ağır itki üz verib
09:36 03 Mart 2021
Otağımda çarmıxa çəkilmiş qadın bədəni – Malik Atilaydan yeni şeirlər
09:00 03 Mart 2021
Əməkdar artistin kitabı çap olunub
18:50 02 Mart 2021
Ancelina Coli keçmiş nazirin tablosunu satdı
18:01 02 Mart 2021
Mirzə Cəlili Qoqolun “Kolyaska”sına soxmaq cəhdləri
17:20 02 Mart 2021