news-inner
clock08:30 calendar-gray 27 Yanvar 2016 view-gray403 dəfə oxunub
view-gray403 dəfə oxunub

Mən bir termos şüşəsiyəm – Günel Natiq yazır

Təsadüfən köhnə kitabların birində rast gəldiyim avtoqraf məni yaman tutdu: “Ömrü boyu sözün qabağından qaçmışam... Amma sənə layiq söz tapa bilmirəm...”

Bu sözlər İsa İsmayılzadənin idi.

Bu sözlər də eləcə:

“Hərdən sözün-şeirin sıxıntısından, qələmə gəlməyən sözün, əlimə gəlməyən sözün ağrısından ürəyim sızıldayır; dünyada hər şeyin məndən ötrü qurtardığı belə anlarda harasa baş götürüb qaçmaq, uzaqlarda, əl çatmayan, ün yetməyən bir yerdə yolumu gözləyən itkin sözlərin dalınca düşmək, doğma, əziz adam kimi sözə sığınmaq, o sözün boyunu oxşamaq istəyirəm”.

Bu sözləri də o demişdi:

“Hər şeir ömrümü uzadır bir gün, amma... ikicə gün alır ömrümdən...”

Söz diri idi, canlı idi. Hər şey sözdə gizliydi. Hər şeyin açması sözə bağlıydı. Hər kəs fərqində olduğu və olmadığı qədər sözlərdən asılı idi. Sözün taleyi şairin taleyi idi.

İsa İsmayılzadə belə bir şair idi. Özü-öz içində gizli. Yozumu ancaq özünə və sözə bəlli. Onun fikrincə, əsl yazıçı heç nədən asılı olmamalıdır, çünki şair olmurlar, şair doğulurlar...

Ən böyük şeirləri vətən və yurd haqqındaydı, çünki ona görə, əsl yazıçının içində gözəgörünməz bir hüceyrə vardır ki, o torpaq ağrısını tez duyur...

Qatar gedər Arazboyu

Qaldım qıvrıla-qıvrıla

Qarşı dağlar görünəndə

Qaldım qovrula-qovrula

Ömründən bir qatar keçərdi həmişə. Bakı- Tbilisi, Tbilisi-Bakı.

Ömrümdən bir qatar keçər həmişə -

Bakı-Tbilisi, Tbilisi-Bakı...

Yağışı, küləyi biçər həmişə,

Yuxumu, duyğumu biçər həmişə,

Gecədən, gündüzdən keçər həmişə,

İllərlə yolları ölçər həmişə.

İsa İsmayılzadə şeiri sanki qatar səsinə bənddi. Bütün gedənlər bu səslə geri gələcək sanki.

Onca ildə,

Vaqon pəncərəsindən

Boz çöllərə baxa-baxa

Gözləri yol çəkəcəkdi,

Duman kimi, yuxu kimi

Anam gəlib gedəcəkdi,

Onca ildə

Nəticə görəcəkdi, ana itirəcəkdi...

Sonra mənim toyumda

Əlləri ağır-ağır qalxacaqdı çiyninə

Ənzəli havasına...

Söz nə idisə elastik idi, onu istənilən yerə əymək, plastilin kimi istədiyin şəkli almaq olardı. Amma bu hamıya müyəssər deyildi.

“Mən bir termos şüşəsiyəm” - deyirdi şair – “Çilik-çilik olub içinə tökülmüş termos şüşəsi...” İçinin qırıqlarını, sınıqlarını ifadə etmək üçün daha uğurlu bir ifadə tapmaq olmazdı. Bu itirilən zamanın qorxusunu ifadə edirdi həm də...

Sözün ölçülərini bilirdi, ona görə sözlə davranmaq onun üçün asan idi. Ona görə özü ola bilirdi. Ona görə şeirin üstündə əziyyət çəkmirdi, sözün qabağından qaçmırdı... (Yenə avtoqraf kimi yazdığı sözləri xatırlayıram).

Təpədən-dırnağa şair idi. İlhamına isə ancaq həsəd aparmaq olardı.

O dərə
o təpə,
o qar, o yağış,
O vaqon bürküsü,
təyyarə səsi,
İçimdən duyğutək şütüyən illər,
Mənim gözlərimdə uyuyan çöllər
Dolardı otağa…

Bir gecə, bir mən
Uçardım ilhamın qanadlarında.
Duyğu yağışında islanmağımdan,
Fikir yoxuşunda usanmağımdan
Xəbərim olmazdı, olmazdı onda.

İsa İsmayılzadənin həsrət şeirlərində həsrətin sehri var. Həsrət ayrıca bir obrazdır. Həsrət nəfəs alır, danışır. Hər şeyi öz arxasınca aparır. Canlı-cansız nə varsa bu həsrətə uyğunlaşmağa və onun taleyini yaşamağa məhkumdur. Amma ən böyük həsrəti “Söz həsrəti”idir.

İllərlə qəlbimdə söz böyüdərdim,
Misralar dönərdi yol yoldaşıma,
Könül sirdaşıma,
qan qardaşıma.


İllərlə qəlbimdə söz böyüdərdim,
Qoşulub köçəri duyğularıma
Gecəli-gündüzlü hey yol gedərdim.

Şeirlərinin birində “ürəyim yağışlı günlərdən asılı qaldı”, - deyir. Yağış ötüb-keçən vaxtdır. Yağış zamanın bir başqa adıdır.

Qalıb saçlarımda yağışın ətri,

Qalıb dodağımda yağışın dadı.

Yanağımda sərin nəfəsi qalıb

Gözümdə qurumuş sevinci qalıb.

Qulağımda səsi qalıb.

Yağışlı günlərimiz niyə azaldı? Bunu ancaq şair deyə bilərdi.

Yağışlı günlərdən asılı qalan

Ürəyim cadar-cadar

Səsim-sözüm cadar-cadar...

Yenə İsa İsmayılzadənin “Bir ömürlük gecə” kitabına yazdığı avtoqrafı xatırlayıram. Bu sözlər də bir anın əbədiyyəti kimidir: “Ömrü boyu sözün qabağından qaçmışam, indi də eləcə. Amma yenə sənə layiq söz tapmaqda çətinlik çəkirəm”.

Atam, tərcüməçi Natiq Səfərova yazılmış bir avtoqraf... Saralmış vərəqdə tarix 89-cu ili göstərir. Əslində bu tarix üçün bu qədər saralmamalıydı bu vərəqlər. Görünür bu da bir taledir.

Söz hər zaman təzədir. Amma yenə də sizə layiq söz tapa bilmədim, İsa müəllim...

news-inner-user
Günel Natiq

143 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Tanınmış bəstəkar koronavirus peyvəndinin sınaqlarında könüllü oldu
11:01 15 Avqust 2020
Məşhur gitara ifaçısı vəfat etdi
10:28 15 Avqust 2020
Bu filmə görə 400 nəfər işdən çıxarılacaqdı – Rejissorların boyun qaçırdığı Azərbyacan filmi
08:57 15 Avqust 2020
Daha bir nəşriyyat Polad Həşimovla bağlı kitab nəşr etdi - Foto
18:36 14 Avqust 2020
Ayı balalarını oğurlayan çoban - Qorxmaz Şıxəlioğlu yazır...
17:14 14 Avqust 2020
Tom Kruzun çəkildiyi filmin meydançasında yanğın baş verdi
16:05 14 Avqust 2020
Xalq artistinin qızı atasının şeirlər kitabını nəşr etdirəcək
15:19 14 Avqust 2020
Oğlu Xalq artistinə klip çəkdi - Video
14:28 14 Avqust 2020
Əsl adı Pənah idi, kasıb atası ona yalnız keçi dərisindən dəf düzəldə bildi - Sürücü, vaqon ustası, montyor Alim Qasımov - Maraqlı faktlar
13:32 14 Avqust 2020
Almaz Ələsgərli efirdə erməni mahnısı oxudu - Video
12:38 14 Avqust 2020
"Sevastopol uğrunda döyüş"ün qəhrəmanı vəfat etdi
12:17 14 Avqust 2020
Bizi kütləvi öldürmək məsələsi... - Bütün bunlar masonların işidir?
11:27 14 Avqust 2020
Gənc yazara ağır itki üz verdi
10:39 14 Avqust 2020
Filmimiz beynəlxalq festivalda mükafat qazandı
10:00 14 Avqust 2020
Məni şərləyib qardaşımın gözündən salmaq istəyirdi - Bircənin romanı
08:59 14 Avqust 2020
Türk aktrisası vəfat etdi
18:30 13 Avqust 2020
Azərbaycanda əcnəbi serialların yayımı bərpa olundu
17:57 13 Avqust 2020
Məşhur rejissorların ürəyində qalan 5 film - Çəkmək istəyirdilər, alınmadı...
17:02 13 Avqust 2020
"Avatar-2" filminin çəkiliş meydançasından fotolar
16:28 13 Avqust 2020
Xalq rəssamı vəfat etdi
15:09 13 Avqust 2020