news-inner
clock11:31 calendar-gray 23 Oktyabr 2015 view-gray111 dəfə oxunub
view-gray111 dəfə oxunub

“Bən əbədi hürriyətin sevdalı bir cilvəsiyim”

İnsan ömrü dalğa kimi keçər, gedər.
Hər gələn bir sevgi yolu seçər, gedər.
Dərdi burax, zövqünə bax, unutma ki,
Hər kəs əcəl badəsini içər, gedər.

Dərdi burax, zövqünə bax.... Bu kəlmələri yazan dahi şair qələmi ilə təsvir etdiyi azad, hürr, sevgi dolu, kamil insan obrazlarından zövq aldı. Cismini dəmir barmaqlıqlar arasında həbs edənlərə inad dərdini ürəyində, ümidlərini isə çiyinlərində daşıdı. Qələminə söykənərək azad ruhunu göylərə ucaltdı. Yazdı, yaratdı.

Cavid süni, pafoslu cümlələrdən uzaq, azadə, eşqlə yaşayan şair idi... Kimsəyə bənzəmək, kimsəni təkrarlamaq istəmədi. Yunan ədəbiyyatından, Şekspirdən süzülüb gələn ideyalarını şeir və dramaturgiya ilə birləşdirərək Füzuliyana yeni bir janr yaratdı. Cavid əfəndinin bütün əsərlərinin yalnız bir qəhramanı var idi, Sevgi.

Vicdanları parlaq tutan sevgidir,
Sevgisiz könül ya daşdır, ya dəmir...
Bir könülə iki sevgi yaraşmaz,
Könül bir, sevgi bir, böyük tanrı bir...

“Gözəllik namına, sevqi namına” deyərək çətin və məşəqqətli bir yoldan keçirdi Cavid. O, azad ruhunun diktəsi ilə eşqin qüdsiyyətini anladan “Şeyx Sənan”ı, qadın faciəsini göstərən “Ana” dramı, müharibə əleyhinə ən qüvvətli fəlsəfi faciə olan “İblis”i , “Şeyda”, “Afət”, “Səyavuş”, “Topal Teymur”, “Maral” və bir çox digər məhşur əsərləri ilə Azərbaycan ədəbiyyatına təzə nəfəs gətirmişdi.

Bu yenilikçi şairi qəbul etmək, həzm eləmək çətin idi, insanların azadlıq eşqini məngənədə saxlayanlar üçün.... Elə buna görə də təqiblər, həbslər, qadağalar Cavid ömrünü qısaldırdı.

Ömrü qısalırdı, amma arzuları yaşasın deyə dayanmadan yazırdı dərin zəka sahibi. Çünki bilirdi ki, düşüncələrini ağ vərəq üzərinə köçürdükcə daha çox xatırlanacaq, yaddaşlarda yaşayacaq...

Bir əlim iştə su, atəş bir əlim,

Çarpacaq qəlbim, əgər sussa dilim.

Cavidşünaslar haqlı olaraq onu zamanın güzgüsü adlandırırlar. Bu güzgüdə öz eybəcərliklərini görənlər, Cavidin ruhu oxşayan, insanın könlünə su səpən misralarının qəhrəmanı ola bilmədikləri üçün onu dəfələrlə sındırmağa çalışdılar. O isə yalnız, azadlıq, eşq, sevgi ideyalına boyun əyirdi:

Bən əbədi hürriyətin

Sevdalı bir cilvəsiyim.

Anlşılmaz bir xilqətin,

Parlar, sönən şöləsiyim.

“Bəni öldürsələr də, bən yaşarım, tərk edib xəlqi xaliqa qoşarım.” O, bu dünyaya gələn hər bir insanın yalnız haqq, ədalət qarşısında boyun əyməli olduğunu yaxşı bilirdi. Haqq olansa, Xaliqdir. Ona gedən yol da sevgidən, eşqdən keçir.

Yüksək ideyalar uğrunda mübarizədə Vətənini, evini, ailəsini geridə qoyub, uzaq Sibirdə yaşamaq və tək-tənha bu dünyadan köçüb, kimsəsizlər qəbristanlığında dəfn olunmaq... Bu Cavid ömrünün ən ağrılı məqamıdır. Rusiyanın İrkutsk vilayətindəki 40 min insanın dəfn olunduğu kimsəsizlər qəbristanlığında 59 nömrəli məzarda basdırılan qərib və vətənsiz Cavid.

Olubdu qəlbimə hakim mənim məlali-vətən

Başımda şur ilə məskən salıb xəyali-vətən.

Vətən, vətən deyərək hər diyara səs salıram

Düşərəmi bircə dilimdən mənim məqali-vətən?

Vətən xaini, pantürkist, antisovet adamı adlandırılan Cavid əfəndi 59 yaşında Azərbaycandan uzaqlarda dünyasını dəyişdi. O, qaranlıqda çırpınan nur, həqiqətdə uyuyan bir xəyal kimiydi. Çəkdiyi iztirablar, acılar, ağrılar bu nuru onun ürəyində söndürə bilmədi.

Köçdü bu dünyadan parlaq zəka sahibi... “Kimsədən gözləmə yardım əsla, yalnz kəndinə kəndin ağla” deyən şairin öldüyü gün onu bu dünyadan yola salan bəlkə də son dəfə gözündən axan iki damla yaş oldu. Amma Cavid yaxşı bilirdi ki, gün gələcək onun yazdığı eşq, sevgi dolu misralarının dərinliyi və təsiri hələ arxasınca çox göz yaşlarının axmasına səbəb olacaq.

“Biz bu torpağa sevgidən başqa heç bir toxum əkmərik”, deyirdi Cəlaləddin Rumi. Cavid də cismi ilə torpağa Eşq toxumu səpdi, ruhu ilə səmalara əbədi Sevgi yazdı... O, ürəyindəki sevgiylə üzünü əcəlin çiyninə söykədi, bir gün cavidsevərlər bu eşqin gücünü qəlbində hiss etsin deyə.

Qönçəgül Kamal qızı

news-inner-user

16143 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Daha bir nəşriyyat Polad Həşimovla bağlı kitab nəşr etdi - Foto
18:36 14 Avqust 2020
Ayı balalarını oğurlayan çoban - Qorxmaz Şıxəlioğlu yazır...
17:14 14 Avqust 2020
Tom Kruzun çəkildiyi filmin meydançasında yanğın baş verdi
16:05 14 Avqust 2020
Xalq artistinin qızı atasının şeirlər kitabını nəşr etdirəcək
15:19 14 Avqust 2020
Oğlu Xalq artistinə klip çəkdi - Video
14:28 14 Avqust 2020
Əsl adı Pənah idi, kasıb atası ona yalnız keçi dərisindən dəf düzəldə bildi - Sürücü, vaqon ustası, montyor Alim Qasımov - Maraqlı faktlar
13:32 14 Avqust 2020
Almaz Ələsgərli efirdə erməni mahnısı oxudu - Video
12:38 14 Avqust 2020
"Sevastopol uğrunda döyüş"ün qəhrəmanı vəfat etdi
12:17 14 Avqust 2020
Bizi kütləvi öldürmək məsələsi... - Bütün bunlar masonların işidir?
11:27 14 Avqust 2020
Gənc yazara ağır itki üz verdi
10:39 14 Avqust 2020
Filmimiz beynəlxalq festivalda mükafat qazandı
10:00 14 Avqust 2020
Məni şərləyib qardaşımın gözündən salmaq istəyirdi - Bircənin romanı
08:59 14 Avqust 2020
Türk aktrisası vəfat etdi
18:30 13 Avqust 2020
Azərbaycanda əcnəbi serialların yayımı bərpa olundu
17:57 13 Avqust 2020
Məşhur rejissorların ürəyində qalan 5 film - Çəkmək istəyirdilər, alınmadı...
17:02 13 Avqust 2020
"Avatar-2" filminin çəkiliş meydançasından fotolar
16:28 13 Avqust 2020
Xalq rəssamı vəfat etdi
15:09 13 Avqust 2020
Nazirlikdən gedənlər və gələnlər
14:11 13 Avqust 2020
Mədəniyyət Nazirliyinin aparat rəhbəri vəzifəsindən azad olundu
13:24 13 Avqust 2020
Mahnılarını Niyaməddin Musayev oğurladı, rayonu işğal olunanda beyninə qan sızıb öldü – Bu gözəl musiqilərin müəllifini siz də tanıyın
13:19 13 Avqust 2020