news-inner
clock10:00 calendar-gray 17 Oktyabr 2015 view-gray180 dəfə oxunub
view-gray180 dəfə oxunub

Bacısının ərini əlindən alan qadın – QALMAQALLI FİLMLƏR

Kulis.az “Ən qalmaqallı filmlər” layihəsində amerikalı rejissor Elia Kazanın “Arzu tramvayı” filmini təqdim edir.

Kazan 1909-cu ildə İstanbulda yunan ailəsində doğulub. Ailəsi 1913-cü ildə Amerikaya mühacirət edir və onun atası burda xalça ticarəti ilə məşğul olur.

Yale universitetinin dramatik sənət bölməsini bitirən Kazan 1930-cu illərdə Nyu-Yorkun teatr truppasına daxil olur. Bir neçə il Kommunist Partiyasının gizli üzvü olan Kazan sonradan onun sıralarını tərk edir.

1940-cı illərdə Kazan Nyu-Yorkun tanınmış teatr rejissorlarından birinə çevrilir. O, aktyor kimi də özünü təsdiqləyir. Bundan başqa kinorejissor kimi də uğur qazanır.

“Bruklində ağac boy atır” (1945) debüt filmi bir ailənin həyatını əks etdirir.

Üç Oskar alan “Centlemen razılaşması” (1947) bir jurnalistin peşə fəaliyyəti haqdadır.

“Viva, Sapata” (1952) Meksika inqilabıının liderlərindən biri Emiliano Sapatanın hekayətini anladır.

Venesiya festivalının mükafatını alan, səkkiz Oskara layiq görülən, kino tarixinin dahiyanə filmlərindən saylan “Limanda” klassik dramı (1954) keçmiş boksçu Terrinin mafiya ilə münasibətindən bəhs edir.

1976-cı ildə ekranlaşdırdığı “Son maqnat” filmi kinostudiya rəhbərinin həyatını nəql edir.

Amerikanın kino ictimaiyyətində Kazana münasibət indiyə kimi birmənalı deyil. O, 1952-ci ildə antiamerika fəaliyyətini təhqiq edən komitənin dinləmələrində Kommunist Partiyasına üzv olan aktyorların adını açıqlayır.

Həmin aktyorların adı “Hollivudun qara siyahısı”na düşür. “Hollivudun qara siyahsı”na 1940-50-ci illərdə siyasi əqidəsinə görə peşəkar fəaliyyətinə qadağa qoyulan Amerikanın mədəniyyət və incəsənət xadimlərinin adı salınırdı. Siyahıya Amerika Kommunist Partiyasının üzvləri, ona rəğbət bəsləyənlər, həmiçinin, hakimiyyətə bununla bağlı kömək etməyən adamların da adı salınırdı.

Bununla bağlı məşhur amerikalı rejissor Orson Uells deyirdi: “Kazan öz ruhunu üzgüçülük hovuzuna dəyişdi”.

Kazanın bu addımını bir çox kinematoqrafçı bağışlamadı və 1999-cu ildə rejissor fəxri Oskar alanda aktyorlar Nik Nolti, Ed Harrisi onu alqışlamaqdan imtina elədi, Stiven Spilberq, Cim Kerri isə sadəcə oturaraq alqışlamaqla kifayətləndilər. Ona mükafatın verilməsini 1950-ci illərdə “Hollivudun qara siyahısı”na düşən fransız rejissoru Jül Dassen də etirazla qarşıladı.

Kazan 2003-cü ildə vəfat edib.

Layihədə onun 1951-ci ildə dramaturq Tennesi Uilyamsın eyni adlı pyesinin ekranizasiyası olan “Arzu tramvayı”nı təqdim edirik. Pulitser mükafatını alan pyes Brodevey teatrlarında uğurla oynanılıb.

“Arzu Tramvayı”nda hadisələr İkinci Dünya Müharibəsindən sonrakı dövrü əhatə edir.

Keçmiş ingilis dili müəlliməsi olan Blanş hamilə bacısı Stellaya qonaq gəlir. O, bacısına əsəbləri pozulduğuna görə məzuniyyət götürdüyünü deyir. Əslində isə o, işini 17 yaşlı tələbəsi ilə eşq macərası yaşadığına görə itirib. Blanşın pulu olmadığına görə, maddi cəhətdən bacısından və onun əri Stenlidən asılı olur. Özünü kübar, zərif qadın kimi təqdim etməyə çalışan Blanş bacısının ərinə ehtiras hiss edir və bacısının nikahını pozmağa çalışır.

Stenli Blanşa onun keçmişini öyərndiyini deyir, sonra isə onu zorlayır. Blanşın psixi vəziyyəti pisləşir və onu ruhi xəstəxanaya qoyurlar.

1951-ci ildə film senzorlarla Kazan arasında konfliktə səbəb oldu. Senzorlar tələb edirdi ki, filmdən müəyyən hissələr çıxarılmasa kinoprokata buraxılmayacaq. Senzorlar filmi maliyyələşdirən “Warner Brothers” şirkətinin rəhbərliyinə məktub yazaraq bildirdilər ki, Blanşın replikasında öz ərinin seksual pozğunluğu və onun özünün nimfoman olması haqda eyhamı çıxarılmalıdır. Bundan başqa onlar zorlanma səhnəsi ilə bağlı bir neçə variant təklif elədilər: guya zorlamanı Blanş düşünüb, Stenlinin günahı yoxdur. Kazan razılaşmır, mövqeyində israr edir. Senzorlarn yalnız bu fikri ilə razılaşır ki, finalda Stenlini arvadının sevgisini itirməklə cəzalandırmaq lazımdı. Stella uşağına pıçıldayır: “Biz heç vaxt dönməyəcəyik”.

Xeyirxah Katoliklər Cəmiyyəti katolikləri filmə baxmamağa çağırırdı. Cəmiyyət “Warner Brothers” şirkətinə tələblərini irəli sürərək, bir sıra səhnələrin kəsilməsini təklif etdi: Stella və Stenli arasındakı ehtiraslı münasibətini göstərən iri planlar, Blanş qəzet satana onu öpməyi təklif edəndə “dodaqlarımdan” sözü və zorlanma səhnəsinin böyük hissəsi...

“Arzu tramvayı” ciddi müdaxilələrə məruz qaldıqdan sonra da ekranlara çıxanda böyük mübahisələr doğurdu. Tənqidçilərin bir qisminin fikrincə film əxlaqsız, dekadent, vulqardır.

Kazan kadrların bərpası üçün mübarizə aparsa da məhkəmədə uduzdu. Uzun illər ixtisar edilmiş beş dəqiqə itirilmiş hesab olunurdu.

Sonralar həmin hissə tapılaraq tam bərpa olunanda kino tənqidçisi Rocer Ebert resenziyasında yazırdı ki, kəsilən hissə filmin yalnız 5 dəqiqəsini təşkil edir. Və bu səhnədə filmin bütün emosional fəaliyyətinin böyük hissəsi əks olunub.

Qeyd edək ki, Blanş rolunun ifaçısı Vivyen Li bu rolundan sonra ağır depressiyaya düşür. Stenli rolunu oynayan Marlon Brando isə bu obraza nifrət etdiyini deyirdi.

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Bizim üçün qızılgül – Cavanşir Yusifli yazır...
17:30 07 İyul 2020
Bred Pitt yeni filmə çəkilir
16:48 07 İyul 2020
Filmdəki "Kəndimiz" mahnısının ifaçısı dünyasını dəyişdi
16:06 07 İyul 2020
Seymur Baycanın yazısı məşhur türk saytında yayımlandı
15:24 07 İyul 2020
"İmkanlı adamların milli qeyrəti olmalıdır" - Yazıçılar ermənilərin festivala gedən filmindən danışdı
14:45 07 İyul 2020
Tbilisidə Azərbaycan muzeyləri açıldı
14:02 07 İyul 2020
“Qəhrəmanım sənsən” - Natiq Məmmədlinin yeni kitabı çap olundu
13:19 07 İyul 2020
Bakıya yayılan üfunət nəyin mesajıdır?
12:28 07 İyul 2020
Atasını vuranı bağışladı, ölümünə dostu bais oldu, öləcəyini internetdən öyrəndi - Ələkbər əminin kədərli həyatı
11:42 07 İyul 2020
Kür çayını kim xilas edəcək?
11:06 07 İyul 2020
Dindarlar bu şeirə görə gənc şairi hədələyirlər
10:30 07 İyul 2020
Amerikalı aktyor koronavirusdan öldü
10:04 07 İyul 2020
Müslüm Maqomayev adına müsabiqə gələn ilə qaldı
09:51 07 İyul 2020
Pararlel dünyaya səyahət edən xərçəng ata – Etqar Keretdən yeni hekayə
08:58 07 İyul 2020
Tanrının İtaliyaya bəxş etdiyi böyük sərvət: Ennio Morrikone
21:01 06 İyul 2020
Xalq artisti oğlundan yazanları hədələdi
20:40 06 İyul 2020
Kukla Teatrında uşaqlar üçün onlayn tamaşa
18:39 06 İyul 2020
Cənubi Koreya musiqi qrupu dünya rekordu qırdı
18:00 06 İyul 2020
Azərbaycanda pandemiyadan film çəkildi – Video
17:15 06 İyul 2020
Yaşından otuz il qoca görünən, qurultayda bircə səs qazanan, AYB-nin qarşısında dünyasını dəyişən məşhur şairimiz – Maraqlı faktlar
16:33 06 İyul 2020