news-inner
clock11:49 calendar-gray 13 Oktyabr 2015 view-gray282 dəfə oxunub
view-gray282 dəfə oxunub

Svetlana yazıçı deyilsə, niyə Nobel alıb?

Svetlana Alekseyiviçin Nobel almasının bir neçə maraqlı cəhəti var. Həmin maraqlı cəhətlərdən biri odur ki, rus dilində yazan bir adam 28 il sonra Nobel mükafatı aldı. Axırıncı dəfə bu mükafata Brodski layiq görülmüşdü.

Brodskinin ardınca Svetlananın bu mükafatı alması miskin bir mənzərədir. Bu siyahının əvvəli bəlkə daha dramatikdir: Bunin, Pasternak, Şoloxov, Soljenitsin.

Svetlana haqda deyilən bütün fikirlərdə vurğulandığı kimi, mən də onun yaradıcılığı ilə tanış deyiləm. Bir neçə ildir ki, Nobel ərəfəsində onun adını eşidirəm. Bizim Svetlana, yəni Svetlana Turan onun bir yazısını Kulis üçün tərcümə etmişdi.

Vikipediyaya baxıram, Svetlananın beş kitabı çıxıb. İlk kitabı “Müharibənin qadın sifəti yoxdur” (“У войны не женское лицо”) 1984-cü ildə çıxıb, Böyük Vətən Müharibəsinin qadın iştirakçıları haqqındadır. Svetlana bu kitab üçün yüzdən artıq şəhərdə olub, 200 qadınla söhbətlər aparıb. Onun “Sonuncu şahid” kitabı 2 milyon tirajla çap olunub. Bundan başqa yazıçının Əfqanıstan müharibəsi haqqında “Sink uşaqlar”, Çernobıldan yazdığı “Çernobıl duaları” kitabları nəşr olunub.

İngilis vikipediyasında Svetlana Alekseyieviç bu cür təqdim olunur: “Non-fictionprose writer”. Yəni ki, sənədli nəsr yazan. Svetlananın beş kitabının beşi də sənədlidir. İndi sual ortaya çıxır: Nobel Komitəsi sənədli nəsri doğrudanmı əsl nəsrlə yanaşı qoyur? İngilis dilində bu ayırım çox dəqiqdir: fiction - nəsr, non fiction - sənədli nəsr.

Svetlananın mövzuları mənə çox maraqlı gəldi. Bunlar sovet mövzuları olsa da dünya üçün maraqlı mövzulardır. Onun yazdığı kitabların hamısında dünya üçün maraqlı məqamlar var. Bu məncə Svetlananın uğurunun başlıca şərtidir. II Dünya Savaşının əsl qalibi sözsüz ki, SSRİ-dir, bu mənada sovet qadın döyüşçülərinin həyatı da dünyaya maraqlıydı. Əsər hələ SSRİ-də çıxanda əsl rezonans doğurmuşdu, senzura əsəri çap etməkdən imtina etmişdi. Əfqanıstan və Çernobıl haqda yazılanlar da xarici oxucuların maraq dairəsində olan mövzulardır. Üstəlik, resenziyalardan anladığımız qədəri ilə bütün bu kitablar həm də sənədli nəsr vasitəsi ilə müharibə və nüvə qurbanlarının danışdıqlarını əbədiləşdirərək mühüm tarixi əhəmiyyət kəsb edib.

Lakin mühüm bir sual yenə qarşımızda dayanır: Bədii əsər - fikşn yazmayan bir insanın Nobel Ədəbiyyat Mükafatı alması nə qədər düzgündür?XX əsrin fəlsəfəsinin klassiklərindən sayılan ingilis Bertran Rassel 1950-ci ildə yazıçı olmasa belə insan hüquqlarına və düşüncə azadlığını müdafiə edən yazılarına görə Nobel mükafatına layiq görülüb. Çörçill də memuarlarına görə bu mükafata layiq görülüb. Lakin hər iki nümunədə söhbət çox məşhur ingilislərdən gedir ki, bu iki şəxsi hardasa XX əsr İngiltərəsinin siması saymaq olar. Burda söhbət ədəbiyyat söhbəti deyil. Amma Svetlanada məsələ başqadır. Svetlana məşhur persona deyil və Nobeli bədii əsərlərinə görə almır.Svetlananın Nobel Jurnalistika Mükafatına (belə mükafat yoxdur) təqdim olunması daha dürüst olmazdımı?

Hər halda Nobel Komitəsinin ədəbiyyata verdiyi tərif zamanın ruhundan çox fərqlənir. Hətta realizmin tüğyan etdiyi dövrlərdə belə jurnalistlərə Nobel Mükafatı verməzdilər.

Soljenitsinin müsibəti də belə olmamışdı. Kişi “Matryonanın ocağı”nda “İvan Denisoviçin bir günü”nü yazmışdı.

news-inner-user
Qan Turalı

228 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Ölmək sənəti – Ağalar Qut yazır...
17:25 29 Noyabr 2020
“Cinema Radio”nun rəhbəri: “Onun səsi ilahi vergidir” – Müsahibə
17:04 29 Noyabr 2020
Nabokovdan hekayə: Sərnişin
15:30 29 Noyabr 2020
Atası xalq düşməni kimi güllələndi, bir manata rəsm çəkdi, Səttar Bəhlulzadə evini ona bağışladı... – Maraqlı faktlar
12:00 29 Noyabr 2020
İsti yatağım soyuq səngər misalı - Sara Selcandan yeni şeirlər...
16:28 28 Noyabr 2020
Azərbaycanda Mixail Qusmanın filminin premyerası oldu
15:01 28 Noyabr 2020
Bu nədir, Allahı danmaqdır? – Elçin yazır...
13:30 28 Noyabr 2020
"Şəngülüm, Məngülüm" tamaşası onlayn nümayiş olunacaq
12:01 28 Noyabr 2020
Türkiyədə "Azərbaycanlı şəhid uşaqların xatirəsinə" adlı konsert keçirildi - Foto
10:27 28 Noyabr 2020
Fuad Poladov: Qızla zirzəmidə görüşdüyümə görə məni məktəbdən qovdular – Müsahibə
09:00 28 Noyabr 2020
Ukrayna Milli Kitabxanasında Azərbaycan guşəsi açılacaq
18:31 27 Noyabr 2020
Qayıtdı gülləri yığıb başına, vətən gülşəninin Xarı bülbülü! – Yeni şeirlər
17:44 27 Noyabr 2020
Tələbənin universitetdən qovulması haqlı qərardırmı?
17:09 27 Noyabr 2020
"Qarabağ Azərbaycandır" adlı kitab nəşr olundu
16:34 27 Noyabr 2020
Rejissorumuzun da iştirak etdiyi festivalın qalibləri elan olundu - Siyahı
15:53 27 Noyabr 2020
Nənəsini yemək üstündə ağlatdı, xəstəliyinə görə yardım istədi, işdən çıxarılan gün həyat yoldaşı öldü – Məşhur diktordan maraqlı faktlar
15:11 27 Noyabr 2020
Məşhur Meksika filmlərinin ssenari müəllifi vəfat etdi
14:31 27 Noyabr 2020
İşğaldan azad olunan Xanabert qalası
13:53 27 Noyabr 2020
"Anamın kitabı" filmi gəlir - Yaxında
13:11 27 Noyabr 2020
Mənə ölümümdən yol verin... - Ötən gün dünyasını dəyişən şairin şeirləri
12:31 27 Noyabr 2020