news-inner
clock11:49 calendar-gray 13 Oktyabr 2015 view-gray378 dəfə oxunub
view-gray378 dəfə oxunub

Svetlana yazıçı deyilsə, niyə Nobel alıb?

Svetlana Alekseyiviçin Nobel almasının bir neçə maraqlı cəhəti var. Həmin maraqlı cəhətlərdən biri odur ki, rus dilində yazan bir adam 28 il sonra Nobel mükafatı aldı. Axırıncı dəfə bu mükafata Brodski layiq görülmüşdü.

Brodskinin ardınca Svetlananın bu mükafatı alması miskin bir mənzərədir. Bu siyahının əvvəli bəlkə daha dramatikdir: Bunin, Pasternak, Şoloxov, Soljenitsin.

Svetlana haqda deyilən bütün fikirlərdə vurğulandığı kimi, mən də onun yaradıcılığı ilə tanış deyiləm. Bir neçə ildir ki, Nobel ərəfəsində onun adını eşidirəm. Bizim Svetlana, yəni Svetlana Turan onun bir yazısını Kulis üçün tərcümə etmişdi.

Vikipediyaya baxıram, Svetlananın beş kitabı çıxıb. İlk kitabı “Müharibənin qadın sifəti yoxdur” (“У войны не женское лицо”) 1984-cü ildə çıxıb, Böyük Vətən Müharibəsinin qadın iştirakçıları haqqındadır. Svetlana bu kitab üçün yüzdən artıq şəhərdə olub, 200 qadınla söhbətlər aparıb. Onun “Sonuncu şahid” kitabı 2 milyon tirajla çap olunub. Bundan başqa yazıçının Əfqanıstan müharibəsi haqqında “Sink uşaqlar”, Çernobıldan yazdığı “Çernobıl duaları” kitabları nəşr olunub.

İngilis vikipediyasında Svetlana Alekseyieviç bu cür təqdim olunur: “Non-fictionprose writer”. Yəni ki, sənədli nəsr yazan. Svetlananın beş kitabının beşi də sənədlidir. İndi sual ortaya çıxır: Nobel Komitəsi sənədli nəsri doğrudanmı əsl nəsrlə yanaşı qoyur? İngilis dilində bu ayırım çox dəqiqdir: fiction - nəsr, non fiction - sənədli nəsr.

Svetlananın mövzuları mənə çox maraqlı gəldi. Bunlar sovet mövzuları olsa da dünya üçün maraqlı mövzulardır. Onun yazdığı kitabların hamısında dünya üçün maraqlı məqamlar var. Bu məncə Svetlananın uğurunun başlıca şərtidir. II Dünya Savaşının əsl qalibi sözsüz ki, SSRİ-dir, bu mənada sovet qadın döyüşçülərinin həyatı da dünyaya maraqlıydı. Əsər hələ SSRİ-də çıxanda əsl rezonans doğurmuşdu, senzura əsəri çap etməkdən imtina etmişdi. Əfqanıstan və Çernobıl haqda yazılanlar da xarici oxucuların maraq dairəsində olan mövzulardır. Üstəlik, resenziyalardan anladığımız qədəri ilə bütün bu kitablar həm də sənədli nəsr vasitəsi ilə müharibə və nüvə qurbanlarının danışdıqlarını əbədiləşdirərək mühüm tarixi əhəmiyyət kəsb edib.

Lakin mühüm bir sual yenə qarşımızda dayanır: Bədii əsər - fikşn yazmayan bir insanın Nobel Ədəbiyyat Mükafatı alması nə qədər düzgündür?XX əsrin fəlsəfəsinin klassiklərindən sayılan ingilis Bertran Rassel 1950-ci ildə yazıçı olmasa belə insan hüquqlarına və düşüncə azadlığını müdafiə edən yazılarına görə Nobel mükafatına layiq görülüb. Çörçill də memuarlarına görə bu mükafata layiq görülüb. Lakin hər iki nümunədə söhbət çox məşhur ingilislərdən gedir ki, bu iki şəxsi hardasa XX əsr İngiltərəsinin siması saymaq olar. Burda söhbət ədəbiyyat söhbəti deyil. Amma Svetlanada məsələ başqadır. Svetlana məşhur persona deyil və Nobeli bədii əsərlərinə görə almır.Svetlananın Nobel Jurnalistika Mükafatına (belə mükafat yoxdur) təqdim olunması daha dürüst olmazdımı?

Hər halda Nobel Komitəsinin ədəbiyyata verdiyi tərif zamanın ruhundan çox fərqlənir. Hətta realizmin tüğyan etdiyi dövrlərdə belə jurnalistlərə Nobel Mükafatı verməzdilər.

Soljenitsinin müsibəti də belə olmamışdı. Kişi “Matryonanın ocağı”nda “İvan Denisoviçin bir günü”nü yazmışdı.

news-inner-user
Qan Turalı

228 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Xalq artisti Rafiq Hüseynovun film kimi həyatı - Maraqlı faktlar
21:00 04 Avqust 2021
Amerikalı vokalçının “Qarabağ Azərbaycandır” klipinin təqdimatı keçirilib
18:45 04 Avqust 2021
Yanğın “Rəcəb İvedik”in evinə yaxınlaşdı – Qalmaqal düşdü
18:01 04 Avqust 2021
Onda mən də doyunca ağlaram - Güneydən hekayə
17:20 04 Avqust 2021
Könül Kərimova gileyləndi: "Nəfəsimiz kəsildi”
16:37 04 Avqust 2021
Varisin romanı Türkiyədə çap olundu
15:55 04 Avqust 2021
Valideynlərindən icazəsiz evləndi, içki ailəsini dağıtdı, intim videosu yayıldı – Anar Nağılbazdan 10 fakt
15:00 04 Avqust 2021
41 yaşını qeyd edən kəlbəcərli şair: “Elə ən çətini də budur” - Müsahibə
14:20 04 Avqust 2021
Anar: “Məndən Təhminənin telefonunu istəyirlər”
13:30 04 Avqust 2021
Belarus qızı ovlamaq istəyirdim, dənizdə boğuldum – Gənc yazarın Antalya xatirəsi
12:30 04 Avqust 2021
Gənc rəssamlar üçün ustad dərsləri - Ödənişsiz
12:03 04 Avqust 2021
Azərbaycanlı şair Türkiyədəki yanğına şeir yazdı – Mətn
11:12 04 Avqust 2021
Atam öləndə mənə "iş" tapan müəllimim - Ayxan Ayvaz yazır
10:47 04 Avqust 2021
Yazıçı həmkarını sərt tənqid etdi: “Fiaskodur!”
10:03 04 Avqust 2021
İspanca çıxan “Nəsimi poeziyası” kitabı təqdim olunub
09:37 04 Avqust 2021
Sən əvvəl qoymurdun sevəm səni – Nərmin Kamaldan yeni şeirlər
09:01 04 Avqust 2021
Falçı ona cavan öləcəyini söyləmişdi – Zərdüşt Şəfinin kədərli həyatı
21:00 03 Avqust 2021
Milli Qəhrəman haqqında sənədli film çəkilib
19:00 03 Avqust 2021
Anar Kərimov Yunus Əmrə İnstitutunun nümayəndə heyətini qəbul edib
18:41 03 Avqust 2021
İki dil bilmək uşaqların nitqinə ziyandırmı?
18:21 03 Avqust 2021