news-inner
clock09:00 calendar-gray 06 Oktyabr 2015 view-gray271 dəfə oxunub
view-gray271 dəfə oxunub

Kulis əməkdaşı Türkiyədə: PKK tələsi, idman geyimli sərhədçilər

Bir neçə həftə əvvəl Rusiya prezidenti Vladimir Putinin Böyük Vətən Müharibəsi mövzusunda çəkdiyi sənədli filmlərə görə mükafatlandırdığı rejissor Tahir Əliyev məni növbəti filminin çəkilişinə dəvət elədi. Yeri düşmüşkən, biz Tahirlə həm də sinif yoldaşı olmuşuq.

Yevlaxın “El” televiziyası və "Nova Gorica" kino mərkəzinin birgə istehsalı olacaq film Naxçıvanın məşhur Şahtaxtı kəndindən bəhs edəcəkdi. Tahir deyəndə ki, Naxçıvana getmək üçün Gürcüstandan keçib Ardahan-Kars-Iğdır yolunu gedəcəyik, doğrusu, bir az tərəddüd elədim.

Çünki Türkiyədə son parlament seçkilərindən sonra bu ərazidə PKK fəallaşmışdı, bir neçə terror aktı törətmişdi.

Hər halda gedəcəyimiz yolun bir tərəfində Ermənistan sərhədinin, digər tərəfində isə PKK-nın sıx olduğu Digor kəndinin (Digor Karsın qəsəbəsidir) olması adrenalini artırırdı.

Doqquz nəfərlik çəkiliş heyəti ilə minibusdə Naxçıvana yol aldıq.

Axşamüstü Türkiyənin Türkgözü sərhəd məntəqəsinə çatdıq. Bildirdilər ki, avtobusun Türkiyə ərazisində keçərli olan sığortası yoxdur. Qurban bayramına görə sığorta işlərinə baxan məmur gəlmədiyi üçün biz Türkiyə ərazisinə buraxıla bilmərik.

Dilxor olduq. İnsafən, gömrüyün işçiləri bizimlə çox mədəni, mehriban davranır, təəssüflərini bildirirdilər.

Biz isə geri qayıtmaq istəmirdik. Tahir əlaqələrini işə saldı, Karsda yaşayan həmyerlimiz, professor Hacali Nəcəfoğlu və Türkiyənin bir neçə yüksək rütbəli məmurunu işə qarışdırdı. Nəhayət, dörd saatdan sonra Türkiyə ərazisinə buraxıldıq.

Əgər bu müddətdə filmin səs rejissoru, bəstəkar Azər Hacıəsgərlinin dilxor, ümidsiz vəziyyətimizdə Vyana bəstəkarlıq məktəbinin, musiqidə romantizm dövrünün xüsusiyyətləri, Vaqnerin, Haydnın, Baxın və bir çox başqa bəstəkarların yaradıcılığının mahiyyəti haqda mühazirəsi olmasaydı yəqin ki, bu dörd saat mənə əsr kimi uzun, cansıxıcı görünərdi.

Türkgöz sərhəd məntəqəsindən ayrılanda artıq hava qaralmışdı. Gömrük işçiləri əmin etdilər ki, narahatlığa əsas yoxdur, yol nəzarətdədir.

Ardahan yoluna çıxanda göy guruldadı, şimşək çaxdı, çiskin başladı.

Gecə təxminən 3-4 arası Iğdır yoluna çatdıq. Bir az getmişdik ki, qaranlıqdan çıxan 13-14 yaşlı oğlan uşağı minibusa doğru yüyürməyə başladı. Onun boynundan qəhvəyi rəngli çanta asılmışdı, üst-başı kasıbyana, səliqəsiz idi. Sanki kimsə onu təqib edirdi və o, kömək diləyirmiş kimi əllərini qaldırıb minibusu saxlamağı işarə edirdi. Hətta “El TV”nin əməkdaşı Rəna humanist hisslərin təsiri altında sürücümüz Rəqibə minibusu saxlamağı desə də, o, ehtiyatı əldən verməyib sürətlə şütüdü.

Beynimizdə cürbəcür versiyalar dolanmağa başladı. Ya doğrudan da uşağın köməyə ehtiyacı varmış, ya da soyğunçuluqla məşğul olan hansısa cinayətkar dəstənin, PKK-ın qurduğu tələdir. Çünki PKK bəzən bu yaşda uşaqlardan istifadə edərək sıravi vətəndaşların olduğu maşınları, avtobusları saxlayaraq girov götürür.

Türkiyə-Naxçıvan sərhədinə çatar-çatmaz qəfildən idman geyimli, əli avtomatlı bir neçə nəfər başımızın üstünü aldı. Bir anlıq özümüzü itirdik, nə baş verdiyini anlaya bilmədik. Sonra məlum oldu ki, türk sərhədçiləridir, görünür, PKK bu zonada aktivləşəndən, gözə girməmək üçün hərbi forma geymirlər.

Naxçıvana keçəndə rahat nəfəs aldıq. Həm Naxçıvandakı, həm Türkiyədəki dostlarımız bizi gecə vaxtı bu yola çıxdığımız üçün danladılar, ancaq gündüz saatlarında getməyi məsləhət gördülər. Ona görə qayıdanda Naxçıvandan günorta saatlarında çıxdıq.

Kars - Ardahan yolunda mağara tipli, qəribə evlər gözə dəyirdi. Evlərin quruluşundan hiss olunur ki, XXI əsr bura tam ayaq basmayıb. Bu kəndin əhalisi əsasən AKP-ni, HDP-ni dəstəkləyənlərdir.

Ermənistan sərhədi yaxınlığından keçəndə, uzaqdan görünən evlərə baxanda, Qarabağ müharibəsində yaxınlarımı itirməyimə rəğmən, məni nifrət yox, ekzistensial hisslər bürüdü: bu müharibəyə dəyərdimi?

Yolda ara-sıra jandarma maşınları görünürdü. Kars şəhərinin girişində isə bir dəstə silahlı əsgər vardı.

Təhlükəsizlik üçün Karsda gecələyib, səhər yola çıxmağı qərara aldıq.

Karsın çox sərt, tərtəmiz havası var. Ümumən Karsın təbiəti maraqlıdır: dağlar, yaşıl düzlər, sanki rəssam fırçası dəymiş, estetik düzülmüş təpələr...

Şəhərin xüsusi özəlliyi olmasa da burada həyat qaynayır. Minibusun üstəndəki yazıdanmı, ya qan çəkdiyindənmi, azərbaycanlı olduğumuzu bilib yaxınlaşaraq, hal-əhval tutanlar da az deyildi. Onların da çoxu 1930-cu illər repressiyasından canını qurtarmaq üçün Qazaxdan, Gəncədən, Borçalıdan və Azərbaycanın başqa yerlərindən köçən azərbaycanlılar, onların nəslindən olanlar idi.

Ümumən isə türkərin çoxu, ölkənin inkişaf etmiş şəhərlərinə köç edirlər. Yerli əhali arasında kürdlər, ermənilər az deyil. Türkiyə hökuməti kənd təsərrüfatının inkişafı üçün maliyyə ayırır. Amma bir qisim kəndli hökumətdən aldığı pulu təyinatı üzrə xərcləmək əvəzinə İstanbulda ev tikdirir.

Burda həmyerlimiz, Kafkas universitetinin kimya bölümünün rəhbəri, professor, kimyaçı-alim Hacalı Nəcəfoğluilə tanış olduq.

O, eyni zamanda universitetdəki "Qafqaz və Orta Asiya Araşdırma Mәrkәzi"nin müdiridir.

Hacalımüəllim Xudu Məmmədovun tələbəsi olub. 1990-cı illərdən Türkiyəyə köçüb. Artıq Türkiyə vətəndaşıdır. Onun sayəsində Kafkas Universitetində Azərbaycan dili fakültəsi açılıb. Təhsil almaq üçün mərkəzi şəhərlərə axın olduğundan kimya bölümünə daxil olanların sayı azalıb.

Hacalı müəllimin sonradan Türkiyənin müxtəlif universitetlərdə işləmək şansı olsa da o, Karsda qalmağa üstünlük verib. Çünki sovet mühitindən çıxıb gələn insan üçün birdən-birə fərqli rejimə uyğunlaşmaq asan olmayıb. Ona görə də artıq öyrəşdiyi, nüfuz qazandığı Karsda qalıb. Hacalı müəllim eyni zamanda tərcüməçiliklə məşğuldur. Ədəbi resenziyalar da yazır. Orxan Pamukun “Qar” romanı haqda “Qarın altında yatanlar” adlı tənqidi məqalə yazıb. “El”TV və “Nova Gorica" kino mərkəzi ilə birlikdə Hacıalı müəllimin 60 illiyi ilə bağlı demək olar ki, sıfır büdcəli sənədli film çəkir.

...Kars özünün kaşar pendiri ilə məşhurdur. Burda qəhvə yox, Azərbaycandakı kimi çay mədəniyyəti güclüdür. Bir dükandan təzə çəkilmiş qəhvənin hardan ala biləcəyimi soruşanda, satıcı başını bulayıb dedi ki, onu burda çətin taparsız.

Karsın təmiz havası, təbiəti məni o qədər valeh elədi, düşündüm ki, AKP, HDP insanların şüuruna hakim kəsilməsəydi, PKK terroru təhlükəsi olmasaydı, yaşamaq üçün buranı seçərdim.

Amma hər halda gözəl təbiətini bir də seyr etmək və adrenalin üçün bu yolu təkrar getməyə dəyər.

Ardı var

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Tanınmış aktrisa vəfat etdi
17:44 13 May 2021
Amerikalı rəssamın əsəri 93 milyon dollara satıldı - Foto
15:46 13 May 2021
İnsanın təkbaşına xoşbəxt olması utanılası bir işdir - Kamyudan unudulmaz aforizmlər
14:28 13 May 2021
Nizamiyə həsr olunan beynəlxalq konfransa tezis qəbulu davam edir
13:46 13 May 2021
Yəhudi yazıçının kitabını yandırmaq üçün alanlar - Ayxan Ayvaz yazır...
12:30 13 May 2021
Rafiq Tağının üçcildliyi nəşr olundu - Foto
11:25 13 May 2021
"Xarıbülbül" festivalının qala konserti olacaq
10:31 13 May 2021
Bu da bu cür həyatdır – Elçinin hekayəsi
09:29 13 May 2021
“Azərbaycan–ispan danışıq kitabçası” çap olunub
18:18 12 May 2021
Azərbaycan bəstəkarlarının əsərlərinin toplusu Şuşada təqdim olundu - Foto
17:41 12 May 2021
Şuşada "Xarıbülbül" festivalı
15:00 12 May 2021
Mənim Tanrım gözəllikdir, sevgidir - Hüseyn Cavidin şeirləri
14:24 12 May 2021
Ağadadaş Ağayev əməliyyat öncəsi fotosunu yaydı
13:09 12 May 2021
30 ilin ən gözəl müjdəsi
12:04 12 May 2021
Tanınmış aktyor vəfat etdi
12:00 12 May 2021
Bu gün Şuşada «Xarıbülbül» müsiqi festivalı başlayır
10:12 12 May 2021
İrəvandan yük maşınında qaçan, özündən 24 yaş böyük direktorla evlənən, İran şahının sevimlisi olan Xalq artisti
09:03 12 May 2021
Sonsuz - Şərif Ağayarın hekayəsi
17:00 11 May 2021
Filmimiz Braziliyada beynəlxalq festivalda sertifikata layiq görülüb
15:50 11 May 2021
Soljenitsının Nobel almasının gizlinləri
14:45 11 May 2021