news-inner
clock20:00 calendar-gray 30 Sentyabr 2015 view-gray101 dəfə oxunub
view-gray101 dəfə oxunub

Tanrının parçalanması - ESSE

Kulis Nisə Bəyiminessesini təqdim edir

Riyaziyyat - təfəkkürün rəqəmlərlə ifadəsidir. Nəzərə alsaq ki, sıfır ilk dəfə miladdan sonra Brahmagupta və Əl-Xarəzm tərəfindən tənliklərdə riyazi rəqəm kimi işlədilib, (əslində, miladdan öncə, misirlilər, babillər, qədim yunanlar və mayalılar sıfırı yalnız simvolik olaraq işarələmişlər) bəşəriyyətin idrak və düşüncə tarixi o qədər də qədim deyil.

Sıfırla (boşluqla, ərəbcə, sıfır “boşluq” mənasını verir) bir (vahid) arasındakı insan ampletudada rəqs edən əqrəb kimidir. Nə sıfırı, nə də vahidi keçə bilmir. Sıfır insanın yaranış öncəsi və ölüm sonrası heçliyinin, naməlumluğunun təcəssümüdür.

Naməlum olan hər şey sıfır kimi heç nəyi ifadə eləmir. Sıfırı – heç nəyi anlamaq, ona rəng, forma, yozum vermək müşkül məsələdir. Əksinə, sıfırı - heç nəyi hər şeyə yozmaq da olar. Kimin təxəyyülü hara qədər varırsa, heç nəyin sonsuzluğunda aşağı-yuxarı, eninə uzununa xəyal qura bilər.

Nə yazıq ki, bir kəsin xəyalları başqa birinin xəyalları ilə uzaqlaşmadığı, üst-üstə düşmədiyi üçün gerçəkləşə bilmir. Gerçəklik deyə qəbul etdiyimiz nəsnə xəyalların başqaları tərəfindən qəbul edilməsidir. Amma sıfırın maddiləşmək şansı yoxdur, çünki, heç kimin heç nəyi başqa birinin heç nəyi ilə uyğun gələ bilmir və nəticədə sıfır gerçəkləşmir.

Bu minvalla adama elə gələ bilər ki, bizə heç sıfır gərək deyil. Madam, sıfırın üstündə dura bilmirik, birbaşa keçək vahidə - yəni, birə. Bax, burada məsələ çox qəlizləşir. Bir - vahid deyə qəbul etdiyimiz üç şey var: Allah (təkdir və şəriki yoxdur), dünya kimi qəbul etdiyimiz Yer planeti, üçüncüsü - can. Hər kəsin bir canı var və kopyası yoxdur. Vahid kimi qəbul etdiyimiz bu üç gerçəkliyə hamımız inanırıq. İnanırıq, amma gəlin görək, bu inamın üstündə dura bilirikmi?

Bir – vahid birdən başqa heç nəyə bölünmür. Biri birə vuranda da bir eləyir, biri birə böləndə də bir eləyir. Amma biz bir olan gerçəkliyi hər şeyə bölürük. Bir olan Allahı neçə yerə, neçə dinə, neçə təriqətə bölürük.

Bir olan dünyanı neçə-neçə sərhədlərə, dövlətlərə, dostlara, düşmənlərə bölürük. Bir olan canımızı parçalayıb nifrətlərə, sevgilərə, ayrılıqlara, dəyərlərə, dəyməzlərə, olarlara, olmazlara bölürük. Biz bir olan hər şeyi bölə-bölə, dağıda-dağıda, parçalaya-parçalaya sıfıra - heç nəyə çeviririk.

Biz bir olan həyatımızı qiymətləndirə bilmirik, bir olan Tanrını sevə bilmədiyimiz kimi, bir olan canımızı da sevə bilmirik, bir olan dünyamızı qoruya bilmirik. Əslində, onlarından birini sevə bilsək, hər üçünü sevmiş oluruq. Çünki, mahiyyətcə, onların üçü birdir, vahiddir.

İndi siz mürəkkəb rəqəmləri, çox məchullu tənlikləri, interval nəzəriyyələrini bir kənara qoyun, qarşısında sıfır və vahid dilemması olan cəmiyyəti mürəkkəb və anlaşılmaz riyazi sistem maraqlandırmır. Ortada texniki tərəqqi deyilən bir həqiqət var, bu gözəgörünməz əməliyyatlar, layihələr, konstruksiyalar bir qrup insana aiddir ki, nəticələrindən milyardlar istifadə etsə də, təfərrüatı və tarixi kimsəni maraqlandırmır.

Bəşər çox ziddiyyətli məxluqdur. O, zahirən dayanmadan dəyişir, mahiyyət isə sıfırla bir arasında ideyalar mübadiləsində uğursuzluqla məğlub olur.

Belə görünür ki, biz sıfırla vahid arasındakı ampletudada rəqs edən əqrəb kimi daim oynamağa məhkumuq.

Nise Beyim

news-inner-user

15317 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Tanınmışlar "Əl açdım göylərə" layihəsində - Video
17:22 25 May 2020
Qarışqanın edamı – Təranə Vahidin hekayəsi
16:30 25 May 2020
"Oyuncaqların hekayəsi"nin yaradıcıları geylər haqqında cizgi filmi çəkdi
15:45 25 May 2020
Xalça Muzeyinə virtual tur təşkil olundu - Foto
14:31 25 May 2020
Məşhur yazıçı vəfat etdi
13:14 25 May 2020
Ərimə saçlarını oynadan qadın – Güneyli yazarın hekayəsi
12:20 25 May 2020
Bu gündən muzeylərdə açıq qapı günləri başlayır
11:12 25 May 2020
Orhan Pamukun "Məsumiyyət muzeyi" serial olur
10:05 25 May 2020
"Çiçek Taksi"nin Ayşesi: "İstanbul ölülər şəhərinə bənzəyir" - Müsahibə
09:28 25 May 2020
Siz redaktor görməmisiniz! – Müsəllim Həsənov yazır...
13:18 24 May 2020
Fuad Poladovun ölümündən sonra yayılan müsahibəsi: “İstəyirəm bu narazılıq son nəfəsimə qədər davam etsin”
12:03 24 May 2020
Ən gözəl irfan şeirimiz – Mətn
10:58 24 May 2020
Vatikanda muzeylər açılır
17:09 23 May 2020
Çağırış
16:30 23 May 2020
“Harri Potter” rekord qiymətə satıldı
15:24 23 May 2020
Sevdiyimiz və sevmədiyimiz tərcümələr - Firidun Ağazadə
14:18 23 May 2020
“Ər və arvad” tamaşası nümayiş olunacaq
13:29 23 May 2020
Sahibinin taleyini yaşayan heykəl - Aybəniz İsmayılova yazır
12:17 23 May 2020
Mədəniyyətimizin “Arxa qapı”sı – Şərif Ağayar yazır...
11:41 23 May 2020
Amerika prezidentinin romanı nəşr olunacaq
11:10 23 May 2020