news-inner
clock09:00 calendar-gray 08 Avqust 2015 view-gray244 dəfə oxunub
view-gray244 dəfə oxunub

Evli kişi ilə eşq yaşayan qadına Amerika qadağası

Kulis.az “Ən qalmaqallı filmlər” layihəsində İsveç rejissoru Vilqot Şyömanın “Hər şeyi bilmək istəyirəm-sarı” filmini təqdim edir.

Şyöman 1924-cü ildə Stokholmda fəhlə ailəsində doğulub. Stokholm universitetini bitirən Şyöman qəzetdə teatr və ədəbi tənqidçi kimi çalışıb.

Sonradan dahi İsveç rejissoru İnqmar Berqmanın assistenti olub. O, “Berqman film çəkir” sənədli filminin müəllifidir.

1962-ci ildə lentə alınan filmdə rejissor iş başında çəkilib və ssenarinin yazılışından tutmuş premyeraya kimi bütün proses öz əksini tapıb.

1962-ci ildə Şyöman “Məşuqə” adlı ilk bədii filmini çəkir. Film bir qadının eyni zamanda iki kişi ilə münasibətini təsvir edir.

Rejissorun iki il sonra çəkdiyi “491” filmində isə bir qrup gənc fahişəni təhqir edir, onu alçaldır, itlə cinsi akta məcbur edirlər.

“Bacı və qardaşın üçün yataq, 1782” filminin əsasında isə bacı və qardaş arasında insest münasibətləri dayanır.

Şyömanı məşhurlaşdıran isə Lena Nyumanın baş rol oynadığı, 1967-ci ildə ekranlaşdırdığı “Hər şeyi bilmək istəyirəm-sarı” filmi oldu.

Bir il sonra isə rejissor onun davamını “Hər şeyi bilmək istəyirəm- mavi”ni çəkdi.

“Hər şeyi bilmək istəyirəm” filmi janrına görə film bədii-sənədlidir.

Filmin qəhrəmanı iyirmi iki yaşlı tələbə Lena dünyada baş verən hadisələr haqda məlumatları toplayır, otağında İspaniya diktatoru Frankonun şəklini asır, onun hakimiyyətdə olduğu günləri qeyd edir.

“Hər şeyi bilmək istəyirəm” onunla başlayır ki, Lena Şyömana onun filmində baş rol oynamaq istədiyini deyir. Sonra ekrana sənədli kadrlar gəlir. Lena Stokholmun küçələrində sorğu keçirir, sakinlərə müxtəlif suallar ünvanlayır: “İsveçdə sinfi sistem mövcuddurmu? Kişi və qadınlar işə düzələrkən bərabər imkanlara malikdirlərmi? Cəmiyyəti dəyişmək üçün nə etmək lazımdır? İsveçə hücum olarsa necə qorunmaq olar?” və s.

Lena müasir cəmiyyət haqda hər şeyi bilmək istəyir. O, əxlaqi, siyasi, sosial, seksual azadlıqla bağlı araşdırma aparır, Vyetnam müharibəsi əleyhinə nümayişdə iştirak edir.

Sonra Lena müxtəlif tanınmış adamlardan müsahibə götürür: şair Yevgeni Yevtuşenko, isveçli siyasətçi Ulof Palme. Təsəvvüründə insan haqları müdafiəçisi Martin Lüter Kinqlə vacib problemlərdən danışır.

Filmin maraqlı epizodlarından biri Lenanın İspaniyaya turist kimi gedən isveçlilər arasında sorğu keçirməsidir. O, müxtəlif təbəqələri təmsil edən adamlardan Franko haqqında suallar verir, diktatura rejimində istirahətin necə olduğunu soruşur: ”Franko haqda, onun siyasi rejimi haqda nə düşünürsüz? Ölkədə diktatura rejiminin olması sizi narahat eləmir? Bu ölkəyə istirahətə getdiyiniz üçün xəcalət çəkmirsiz?”. Respondentlər suallardan yayınmağa çalışırlar. Sonra Lena İspaniyaya turist səfərlərini boykot edən aksiyaya qatılır.

Lena eyni zamanda evli kişi ilə eşq macərası yaşayır, onlar hər yerdə sevişir: balkonda, küçədə, kral sarayında, ağacda.

“Hər şeyi bilmək istəyirəm” İsveç kinosunun cəsarətli filmlərindən biridir. Həm də kino dilinə görə maraqlıdır.

Nəql içində nəql texnikasının (kino içində kino) istifadə olunduğu filmdə müsahibələr sənədlidir.

Nəqlin bədii hissəsi birdən qırılır, sənədli hissələrə keçid edilir və ya çəkiliş qrupu göstərilir.

Amerika yazıçısı Norman Meylerə görə, bu ekran əsəri onun gördüyü ən əhəmiyyətli filmlərdən biridir. Filmdə qaldırılan problemlərdə, sol ideyalarda, obrazın konsepsiyasında, strukturda bilərəkdən edilmiş nizamsızlıqda, mövzu və üslub çoxölçülüyündə J.L.Qodarın filmlərinin təsiri duyulur. Müəllif çoxsaylı, kəskin sosial-siyasi, ictimai, əxlaqi məsələləriqaldırır.

İlk dəfə ekranlara çıxanda film haqqında onlarla məqalə yazıldı. “London Financial Times”, Time”, “The New York Times”, “Variety” kimi qəzetlərdə tənqidçilər filmin dünya kinosuna təsiri barədə qızğın mübahisələr edirdi.

“Hər şeyi bilmək istəyirəm” İsveçin əsas kino mükafatı sayılan “Guldbagge” mükafatını alıb.

Açıq səhnələrə görə Amerikada qadağan olunub.

Amerikanın Boston, Kanzas-Siti, Baltimor və s. şəhərlərində filmin nümayişinə yasaq qoyulub. Kaliforniya, Miçiqan, Pensilvaniya və digər ştatlarda o, məhkəmə işinin predmeti olub. Alabama ştatında isə filmin nümayiş olunduğu kinoteatrın nümayəndəsi həbs edilib.

Mütəxəssislər filmin sosial dəyərini qeyd etsələr də, bir çox məhkəmələr onu “ədəbsizlik”, ”əxlaqsızlıq” dəyərləndirərək qadağanı götürməyiblər.

Şyöman 2006-cı ildə vəfat edib.

Sevda Sultanova

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Bizim üçün qızılgül – Cavanşir Yusifli yazır...
17:30 07 İyul 2020
Bred Pitt yeni filmə çəkilir
16:48 07 İyul 2020
Filmdəki "Kəndimiz" mahnısının ifaçısı dünyasını dəyişdi
16:06 07 İyul 2020
Seymur Baycanın yazısı məşhur türk saytında yayımlandı
15:24 07 İyul 2020
"İmkanlı adamların milli qeyrəti olmalıdır" - Yazıçılar ermənilərin festivala gedən filmindən danışdı
14:45 07 İyul 2020
Tbilisidə Azərbaycan muzeyləri açıldı
14:02 07 İyul 2020
“Qəhrəmanım sənsən” - Natiq Məmmədlinin yeni kitabı çap olundu
13:19 07 İyul 2020
Bakıya yayılan üfunət nəyin mesajıdır?
12:28 07 İyul 2020
Atasını vuranı bağışladı, ölümünə dostu bais oldu, öləcəyini internetdən öyrəndi - Ələkbər əminin kədərli həyatı
11:42 07 İyul 2020
Kür çayını kim xilas edəcək?
11:06 07 İyul 2020
Dindarlar bu şeirə görə gənc şairi hədələyirlər
10:30 07 İyul 2020
Amerikalı aktyor koronavirusdan öldü
10:04 07 İyul 2020
Müslüm Maqomayev adına müsabiqə gələn ilə qaldı
09:51 07 İyul 2020
Pararlel dünyaya səyahət edən xərçəng ata – Etqar Keretdən yeni hekayə
08:58 07 İyul 2020
Tanrının İtaliyaya bəxş etdiyi böyük sərvət: Ennio Morrikone
21:01 06 İyul 2020
Xalq artisti oğlundan yazanları hədələdi
20:40 06 İyul 2020
Kukla Teatrında uşaqlar üçün onlayn tamaşa
18:39 06 İyul 2020
Cənubi Koreya musiqi qrupu dünya rekordu qırdı
18:00 06 İyul 2020
Azərbaycanda pandemiyadan film çəkildi – Video
17:15 06 İyul 2020
Yaşından otuz il qoca görünən, qurultayda bircə səs qazanan, AYB-nin qarşısında dünyasını dəyişən məşhur şairimiz – Maraqlı faktlar
16:33 06 İyul 2020