news-inner
clock09:00 calendar-gray 08 Avqust 2015 view-gray320 dəfə oxunub
view-gray320 dəfə oxunub

Evli kişi ilə eşq yaşayan qadına Amerika qadağası

Kulis.az “Ən qalmaqallı filmlər” layihəsində İsveç rejissoru Vilqot Şyömanın “Hər şeyi bilmək istəyirəm-sarı” filmini təqdim edir.

Şyöman 1924-cü ildə Stokholmda fəhlə ailəsində doğulub. Stokholm universitetini bitirən Şyöman qəzetdə teatr və ədəbi tənqidçi kimi çalışıb.

Sonradan dahi İsveç rejissoru İnqmar Berqmanın assistenti olub. O, “Berqman film çəkir” sənədli filminin müəllifidir.

1962-ci ildə lentə alınan filmdə rejissor iş başında çəkilib və ssenarinin yazılışından tutmuş premyeraya kimi bütün proses öz əksini tapıb.

1962-ci ildə Şyöman “Məşuqə” adlı ilk bədii filmini çəkir. Film bir qadının eyni zamanda iki kişi ilə münasibətini təsvir edir.

Rejissorun iki il sonra çəkdiyi “491” filmində isə bir qrup gənc fahişəni təhqir edir, onu alçaldır, itlə cinsi akta məcbur edirlər.

“Bacı və qardaşın üçün yataq, 1782” filminin əsasında isə bacı və qardaş arasında insest münasibətləri dayanır.

Şyömanı məşhurlaşdıran isə Lena Nyumanın baş rol oynadığı, 1967-ci ildə ekranlaşdırdığı “Hər şeyi bilmək istəyirəm-sarı” filmi oldu.

Bir il sonra isə rejissor onun davamını “Hər şeyi bilmək istəyirəm- mavi”ni çəkdi.

“Hər şeyi bilmək istəyirəm” filmi janrına görə film bədii-sənədlidir.

Filmin qəhrəmanı iyirmi iki yaşlı tələbə Lena dünyada baş verən hadisələr haqda məlumatları toplayır, otağında İspaniya diktatoru Frankonun şəklini asır, onun hakimiyyətdə olduğu günləri qeyd edir.

“Hər şeyi bilmək istəyirəm” onunla başlayır ki, Lena Şyömana onun filmində baş rol oynamaq istədiyini deyir. Sonra ekrana sənədli kadrlar gəlir. Lena Stokholmun küçələrində sorğu keçirir, sakinlərə müxtəlif suallar ünvanlayır: “İsveçdə sinfi sistem mövcuddurmu? Kişi və qadınlar işə düzələrkən bərabər imkanlara malikdirlərmi? Cəmiyyəti dəyişmək üçün nə etmək lazımdır? İsveçə hücum olarsa necə qorunmaq olar?” və s.

Lena müasir cəmiyyət haqda hər şeyi bilmək istəyir. O, əxlaqi, siyasi, sosial, seksual azadlıqla bağlı araşdırma aparır, Vyetnam müharibəsi əleyhinə nümayişdə iştirak edir.

Sonra Lena müxtəlif tanınmış adamlardan müsahibə götürür: şair Yevgeni Yevtuşenko, isveçli siyasətçi Ulof Palme. Təsəvvüründə insan haqları müdafiəçisi Martin Lüter Kinqlə vacib problemlərdən danışır.

Filmin maraqlı epizodlarından biri Lenanın İspaniyaya turist kimi gedən isveçlilər arasında sorğu keçirməsidir. O, müxtəlif təbəqələri təmsil edən adamlardan Franko haqqında suallar verir, diktatura rejimində istirahətin necə olduğunu soruşur: ”Franko haqda, onun siyasi rejimi haqda nə düşünürsüz? Ölkədə diktatura rejiminin olması sizi narahat eləmir? Bu ölkəyə istirahətə getdiyiniz üçün xəcalət çəkmirsiz?”. Respondentlər suallardan yayınmağa çalışırlar. Sonra Lena İspaniyaya turist səfərlərini boykot edən aksiyaya qatılır.

Lena eyni zamanda evli kişi ilə eşq macərası yaşayır, onlar hər yerdə sevişir: balkonda, küçədə, kral sarayında, ağacda.

“Hər şeyi bilmək istəyirəm” İsveç kinosunun cəsarətli filmlərindən biridir. Həm də kino dilinə görə maraqlıdır.

Nəql içində nəql texnikasının (kino içində kino) istifadə olunduğu filmdə müsahibələr sənədlidir.

Nəqlin bədii hissəsi birdən qırılır, sənədli hissələrə keçid edilir və ya çəkiliş qrupu göstərilir.

Amerika yazıçısı Norman Meylerə görə, bu ekran əsəri onun gördüyü ən əhəmiyyətli filmlərdən biridir. Filmdə qaldırılan problemlərdə, sol ideyalarda, obrazın konsepsiyasında, strukturda bilərəkdən edilmiş nizamsızlıqda, mövzu və üslub çoxölçülüyündə J.L.Qodarın filmlərinin təsiri duyulur. Müəllif çoxsaylı, kəskin sosial-siyasi, ictimai, əxlaqi məsələləriqaldırır.

İlk dəfə ekranlara çıxanda film haqqında onlarla məqalə yazıldı. “London Financial Times”, Time”, “The New York Times”, “Variety” kimi qəzetlərdə tənqidçilər filmin dünya kinosuna təsiri barədə qızğın mübahisələr edirdi.

“Hər şeyi bilmək istəyirəm” İsveçin əsas kino mükafatı sayılan “Guldbagge” mükafatını alıb.

Açıq səhnələrə görə Amerikada qadağan olunub.

Amerikanın Boston, Kanzas-Siti, Baltimor və s. şəhərlərində filmin nümayişinə yasaq qoyulub. Kaliforniya, Miçiqan, Pensilvaniya və digər ştatlarda o, məhkəmə işinin predmeti olub. Alabama ştatında isə filmin nümayiş olunduğu kinoteatrın nümayəndəsi həbs edilib.

Mütəxəssislər filmin sosial dəyərini qeyd etsələr də, bir çox məhkəmələr onu “ədəbsizlik”, ”əxlaqsızlıq” dəyərləndirərək qadağanı götürməyiblər.

Şyöman 2006-cı ildə vəfat edib.

Sevda Sultanova

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Xalq artisti koronavirusdan dünyasını dəyişdi
11:38 08 May 2021
Şuşanın Mədəniyyət paytaxtı elan olunmasının 10 tarixi dərsi
11:10 08 May 2021
Ölən adamdan şair olar? - Gənc şair Fikrət Qocaya şeir həsr etdi
10:35 08 May 2021
Qətlə yetirilmək istərdim: Gecənin qaranlığında... Bıçaqla...
10:05 08 May 2021
2021-ci ilin “Oskar” saxtakarlığı – Sevda Sultanovadan sərt tənqid
09:00 08 May 2021
Jurnalist Fulya haqqında film çəkiləcək
18:56 07 May 2021
Sabir Rüstəmxanlıdan təsirli sözlər: “Əlvida, əziz qardaş!”
18:08 07 May 2021
Nizami Gəncəvi və Yunus Əmrəyə həsr edilən səhnə əsəri nümayiş olunub
17:46 07 May 2021
“Buynuzdan yazanda kəndi işğal olunan şairlərdən utanırdım” - Musa Yaqubun son müsahibəsi
17:15 07 May 2021
Musa Yaqubun dəfn olunacağı yer bəlli oldu
16:39 07 May 2021
Azərbaycanlı şairin ingiliscə kitabı çıxdı
16:12 07 May 2021
Musa Yaqub vəfat etdi
15:35 07 May 2021
Erməni ilə yeyib-içən Mirişin faciəvi aqibəti – Yeni hekayə
15:21 07 May 2021
“Digitalart-lab” layihəsi mayın sonunadək davam edəcək
14:37 07 May 2021
Xalq artisti Arif Quliyev dəfn olundu - Fotolar
13:49 07 May 2021
“Min bir gecə” baleti beynəlxalq festivalda nümayiş olunacaq
13:09 07 May 2021
Çarşablı bir qadın onu küçəyə atıb getdi, nişanlısı başqasını sevdi, soyadı olmadığı üçün pionerə keçirmədilər - On doqquz “ana”sı tapılan Arif Quliyevin dəhşətli həyatı
12:14 07 May 2021
Küçədə alça yeyən Arif Quliyev və təbəssümünü itirən uşaqlığımız
11:37 07 May 2021
Gənclik və qocalıq haqda ən gözəl şeir - Mətn
10:54 07 May 2021
Faiq Ağayev Arif Quliyevdən yazdı - Foto
10:17 07 May 2021