news-inner
clock14:04 calendar-gray 19 İyun 2015 view-gray156 dəfə oxunub
view-gray156 dəfə oxunub

Hüseyn Cavidin təhqir edilməsinə sərt etirazlar

Bu günlərdə filosof Ağalar Məmmədov məqalələrindən birində Əli bəy Hüseynzadə və Hüseyn Cavidi yazılarında türkcə sözlər işlətdiklərinə görə tənqid etmişdi. O, Cavidi qulbeçə adlandıraraq belə bir fikir işlədib: “Vaxtında repressiya edilməsəydi, dilimizi daha da zibilləyəcəkdi.”

Kulis bu məsələ ilə bağlı yazarların münasibətlərini təqdim edir.

Ədəbiyyatşünas, "Ədəbiyyat qəzeti"nin baş redaktoru Azər Turan:

Əvvələ Ağalar Məmmədov o problemləri, ortaq türkcənin hansı məsələləri və mərhələləri ehtiva etdiyini bilmir. İsmayıl bəy Qaspıralıdan başlayaraq gəlişməyə başlayan ortaq türkcə problemi artıq 1926-cı ildə özünün dominant nöqtəsinə çatmışdı. Bunun qarşısını almaq üçün əvvəllər velikorus şovinistləri, sonralar bolşeviklər, kommunistlər, ermənilər böyük fitnəkarlıq göstərirdilər ki, bu proses alınmasın, gerçəkləşməsin. Ağalar Məmmədov bu gün məhz İlminskinin, Satlinin mövqeyində dayanır. Bu da çox ağrıdıcı istiqamətdir. Əli bəy Hüseynzadəni vətəndən didərgin salanlar və Hüseyn Cavidi gedər-gəlməzə göndərənlər Allahsız və imansız bolşevizmin və Stalinin qulbeçələri idi. Təəssüf ki, bu gün də Stalinizminhəmin qulbeçələri o böyük şəxsiyyətlərin ruhunu təhqir etməkdən çəkinmir.

Ağalar Məmmədov gərək heç olmasa çağdaş türk milli ideologiyasının, məfkurəsinin banisi Əli bəy Hüseynzadə haqqında o sözləri işlətməyəydi. Ən azı ona görə ki, Ağalar Məmmədov Əli bəy Hüseynzadənin doğulduğu torpaqda doğulub. Hüseyn Cavid isə bizim millətimizin rəmzlərindən biridir, millətin rəmzinə-Hüseyn Cavidə qulbeçə demək bu millətin insanlarını sevməmək, qəbul etməmək, həzm etməmək düşüncəsindən qaynaqlanır. Mənə elə gəlir bu, Ağalar Məmmədovun mövqeyi deyil, onu bu işə sövq edən düşüncə Azərbaycana yaddır və bu, o yadların, özgələrin tutduğu mövqedir.

Tənqidçi Əsəd Cahangir:

Cavid Osmanlı və Azərbaycan türkcəsinin ortağında yazıb və düz edib. Bütün türk xalqlarının anladığı ortaq bir dilə - inteqrativ türkcəyə bu gün ehtiyac daha kəskindir. Bu proses əslində XIX yüzilin sonlarında başlamışdı. Sovet hökuməti, özəlliklə də otuz illik Stalin rejimi prosesi dayandırdı. Nədən ki, manqurt sovet xalqı formalaşdırmağı ümumtürk anlayışı əngəlləyirdi. Stalin türk sözünü sayğıyla işlətməyi belə qadağan etmişdi.

İndi sovet rejimi yoxdur, ortaq türkcənin formalaşması prosesi yenidən gündəmdədir. Özəlliklə, Ərdoğanın apardığı özünəqayıdış siyasəti bu prosesi sürətləndirir. Proses gedir və bu, Rusiyadan daha öncə Qərbi narahat edir. Türk xalqlarının vahid dildə anlaşması, vahid siyasi, iqtisadi, ideoloji platformadan çıxış etməsi Qərbə gərək deyil. Qərb Roma üsulu ilə “Parçala və hökm sür” siyasəti aparır. Cavid məsələnin gündəmə gəlməsi məhz bu üzdəndir və sadəcə, ədəbiyyat, kültür faktı olmayıb, siyasi-ideoloji mahiyyət daşıyır. Qərbdə yaşayan və Qərbdən ilhamlanan Ağalar Məmmədovun Cavid haqqında yazdıqları bu üzdən məntiqidir.

Yazıçı Qan Turalı:

Hüseyn Cavid kimi Azərbaycan ədəbiyyatının əvəzsiz bir parçasına çevrilmiş bir şəxsiyyət haqqında bu cür təhqiramiz sözləri işlətmək insanın ağlından xəbər verir. Şair belə deyərdi: “Kəndi əxlaqi sönükkən həpsi; Yeltənir verməyə əxlaq dərsi”

news-inner-user

16049 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

"Altın Koza"nın keçirilmə tarixi bəlli oldu
12:14 05 Avqust 2020
Məşhur türk aktyoru vəfat etdi
11:20 05 Avqust 2020
Azərbaycanlı şairin şeirləri türk saytında
10:42 05 Avqust 2020
"Kobra"nın silahdaşı vəfat etdi
10:09 05 Avqust 2020
Mahnıları dillərdə dastan olan 5 Azərbaycan filmi - Video
09:01 05 Avqust 2020
Feysbuk məşhur yumor ustasının hesabını bağladı - Yəhudi düşmənçiliyinə görə
18:57 04 Avqust 2020
Məşhur romana çəkilən serialın ilk görüntüləri yayıldı - Foto
18:02 04 Avqust 2020
III Beynəlxalq Animasiya Festivalına daxil olan filmlərin siyahısı açıqlandı
16:21 04 Avqust 2020
Gözyaşardıcı qazlar elektron ağlamaqdır vətən üçün - Güneyli şairin şeirləri
15:18 04 Avqust 2020
Rənglərə aldanan uşaqlar – Cavanşir Yusifli müharibə hekayələrindən yazır...
15:14 04 Avqust 2020
Pelevinin yeni kitabı bu tarixdə nəşr olunacaq
14:28 04 Avqust 2020
Bəy qızını qaçıran, üç övladını itirən, on dörd il sürgündə qalan Xalq artisti - Səməd Vurğun onun həyatını necə xilas etdi?
13:22 04 Avqust 2020
Anar Nağılbazı kim öldürdü?
12:33 04 Avqust 2020
"YARAT" uşaqlar üçün sərgi açdı
11:50 04 Avqust 2020
Selfi çəkərkən tarixi abidəni qırdı
10:58 04 Avqust 2020
Məşhur yazıçının hekayəsinə film çəkilir
10:10 04 Avqust 2020
Ataqamdan yeni hekayə: Dişlək alma
09:00 04 Avqust 2020
Azərbaycan rəssamlarından Kazanda "Məxməri etiraflar"
17:03 03 Avqust 2020
Kim unudub məni yol ayrıcında? - Zərdüşt Şəfinin anım günü
15:58 03 Avqust 2020
Heyvanlar nə vaxtdan qurbana çevrildi? - Qurbanetmə aktının yaranması
14:53 03 Avqust 2020