news-inner
clock14:04 calendar-gray 19 İyun 2015 view-gray185 dəfə oxunub
view-gray185 dəfə oxunub

Hüseyn Cavidin təhqir edilməsinə sərt etirazlar

Bu günlərdə filosof Ağalar Məmmədov məqalələrindən birində Əli bəy Hüseynzadə və Hüseyn Cavidi yazılarında türkcə sözlər işlətdiklərinə görə tənqid etmişdi. O, Cavidi qulbeçə adlandıraraq belə bir fikir işlədib: “Vaxtında repressiya edilməsəydi, dilimizi daha da zibilləyəcəkdi.”

Kulis bu məsələ ilə bağlı yazarların münasibətlərini təqdim edir.

Ədəbiyyatşünas, "Ədəbiyyat qəzeti"nin baş redaktoru Azər Turan:

Əvvələ Ağalar Məmmədov o problemləri, ortaq türkcənin hansı məsələləri və mərhələləri ehtiva etdiyini bilmir. İsmayıl bəy Qaspıralıdan başlayaraq gəlişməyə başlayan ortaq türkcə problemi artıq 1926-cı ildə özünün dominant nöqtəsinə çatmışdı. Bunun qarşısını almaq üçün əvvəllər velikorus şovinistləri, sonralar bolşeviklər, kommunistlər, ermənilər böyük fitnəkarlıq göstərirdilər ki, bu proses alınmasın, gerçəkləşməsin. Ağalar Məmmədov bu gün məhz İlminskinin, Satlinin mövqeyində dayanır. Bu da çox ağrıdıcı istiqamətdir. Əli bəy Hüseynzadəni vətəndən didərgin salanlar və Hüseyn Cavidi gedər-gəlməzə göndərənlər Allahsız və imansız bolşevizmin və Stalinin qulbeçələri idi. Təəssüf ki, bu gün də Stalinizminhəmin qulbeçələri o böyük şəxsiyyətlərin ruhunu təhqir etməkdən çəkinmir.

Ağalar Məmmədov gərək heç olmasa çağdaş türk milli ideologiyasının, məfkurəsinin banisi Əli bəy Hüseynzadə haqqında o sözləri işlətməyəydi. Ən azı ona görə ki, Ağalar Məmmədov Əli bəy Hüseynzadənin doğulduğu torpaqda doğulub. Hüseyn Cavid isə bizim millətimizin rəmzlərindən biridir, millətin rəmzinə-Hüseyn Cavidə qulbeçə demək bu millətin insanlarını sevməmək, qəbul etməmək, həzm etməmək düşüncəsindən qaynaqlanır. Mənə elə gəlir bu, Ağalar Məmmədovun mövqeyi deyil, onu bu işə sövq edən düşüncə Azərbaycana yaddır və bu, o yadların, özgələrin tutduğu mövqedir.

Tənqidçi Əsəd Cahangir:

Cavid Osmanlı və Azərbaycan türkcəsinin ortağında yazıb və düz edib. Bütün türk xalqlarının anladığı ortaq bir dilə - inteqrativ türkcəyə bu gün ehtiyac daha kəskindir. Bu proses əslində XIX yüzilin sonlarında başlamışdı. Sovet hökuməti, özəlliklə də otuz illik Stalin rejimi prosesi dayandırdı. Nədən ki, manqurt sovet xalqı formalaşdırmağı ümumtürk anlayışı əngəlləyirdi. Stalin türk sözünü sayğıyla işlətməyi belə qadağan etmişdi.

İndi sovet rejimi yoxdur, ortaq türkcənin formalaşması prosesi yenidən gündəmdədir. Özəlliklə, Ərdoğanın apardığı özünəqayıdış siyasəti bu prosesi sürətləndirir. Proses gedir və bu, Rusiyadan daha öncə Qərbi narahat edir. Türk xalqlarının vahid dildə anlaşması, vahid siyasi, iqtisadi, ideoloji platformadan çıxış etməsi Qərbə gərək deyil. Qərb Roma üsulu ilə “Parçala və hökm sür” siyasəti aparır. Cavid məsələnin gündəmə gəlməsi məhz bu üzdəndir və sadəcə, ədəbiyyat, kültür faktı olmayıb, siyasi-ideoloji mahiyyət daşıyır. Qərbdə yaşayan və Qərbdən ilhamlanan Ağalar Məmmədovun Cavid haqqında yazdıqları bu üzdən məntiqidir.

Yazıçı Qan Turalı:

Hüseyn Cavid kimi Azərbaycan ədəbiyyatının əvəzsiz bir parçasına çevrilmiş bir şəxsiyyət haqqında bu cür təhqiramiz sözləri işlətmək insanın ağlından xəbər verir. Şair belə deyərdi: “Kəndi əxlaqi sönükkən həpsi; Yeltənir verməyə əxlaq dərsi”

news-inner-user

17209 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Bəy ailəsində doğulsa da kimsəsiz böyüdü, Cəfər Cabbarlı ilə sinif yoldaşı oldu, gözləri görməyə-görməyə tamaşa oynadı – Kinomuzun Rüstəm bəyi
16:30 05 Dekabr 2020
Ceyms Bondun tapançası satıldı
15:45 05 Dekabr 2020
“Humay” mükafatının qalibləri məlum olub
14:35 05 Dekabr 2020
Birinci arvadını öldürməklə fəxr edən adam – Eyvaz Əlləzoğlunun hekayəsi
13:30 05 Dekabr 2020
Hüseyn Caviddən gözəl bir qoşma - Günün şeiri
12:30 05 Dekabr 2020
Oskar mükafatının təqdimetmə mərasimi virtual keçirilməyəcək
11:15 05 Dekabr 2020
Həvəskar və peşəkar rəssamlar arasında rəsm müsabiqəsi keçirirlir
10:12 05 Dekabr 2020
Fuad Poladov: "Bir qız zəng vurub evimizə deyib ki, Fuadı Rostovda öldürüblər" - Müsahibə
09:01 05 Dekabr 2020
Beynəlxalq müsabiqədə şəhidlərimiz yad edildi - Ukraynada
20:05 04 Dekabr 2020
"Italyansayağı xoşbəxtlik" tamaşası onlayn nümayiş ediləcək
19:30 04 Dekabr 2020
Aydın sabahların dostu
18:56 04 Dekabr 2020
Sirlərin bədii və elmi sərgüzəştləri – Elçin yazır...
18:10 04 Dekabr 2020
Azərbaycanlı rejissor qəhrəmanlarımızdan film çəkmək üçün müraciət etdi
17:35 04 Dekabr 2020
Şəhid dənizçilərə kitab həsr olunacaq
17:10 04 Dekabr 2020
Xudayar Yusifzadə və bütün Şəhidlərimizin ruhuna: Vətən yaxşıdır
16:28 04 Dekabr 2020
"Ulduz" jurnalının yeni nömrəsi Qarabağa həsr olundu
15:46 04 Dekabr 2020
Bizim üçün ölümə gülə-gülə gedən 2783 adam
15:03 04 Dekabr 2020
Günel Eminlinin yeni kitabı işıq üzü gördü
14:19 04 Dekabr 2020
Kamal Abdulla: “Mənim üçün ad günü kədərli gündür” - Müsahibə
13:37 04 Dekabr 2020
Koronavirusa qarşı qələbə vaksini
13:01 04 Dekabr 2020