news-inner
clock16:30 calendar-gray 14 Yanvar 2015 view-gray59 dəfə oxunub
view-gray59 dəfə oxunub

AzDramanı yalnız Əzrail xilas edə bilər

“AzDrama”nın qarşısında rəfiqəmi gözləyirəm. Qonşu skamyada aktyor İlham Əsgərov jurnalist xanıma odlu-alovlu müsahibə verir.

Teatrın fasadına vurulmuş tarixi şəxsiyyətlərdən bəhs edən tamaşaların iri afişaları dalğalanır, açıq giriş qapıları isə içəridəki dərin qaranlığı ilə adamı vahimələndirir - elə bil yırtıcı qurbanını udmaq üçün ağzını açıb...

Əslində, Akademik Milli Dram Teatrı yazmalıyam, amma indi ona bu qısaldılmış adı daha çox yaraşır - AzDrama. Mətbuatda teatrla bağlı qalmaqalları oxuduqca, adama elə gəlir ki, orada xəfif-xəfif 1937-ci il havası əsir: Aktyorlar deyir ki, baş rejissor vəzifəsini də qeyri rəsmi olaraq öz üzərinə götürmüş direktor İsrafilov hər yerə dinləmə qurğusu qoyub, aktyorlarsa eynən 37-ci ildəki pafosla mədəniyyət, əxlaq təəssübü adı altında direktorlarına qarşı kampaniyaya başlayıblar. Guya indiyədək Azdrama sənət məbədi zad idi, indi əllərini-qollarını bağlayıblar. Bəzi susan aktyorlarsa “anonimka” ənənələrini yaşadırlar. Əlbəttə, teatrda ənənə və müasirlik çox vacib məsələdir...

Teatrın qarşısında tarixi qəhrəmanlardan, daha doğrusu gəlib keçmiş hökmdarlardan bəhs edən tamaşaların iri-iri afişaları: “Şah Qacar”, “Nadir şah”, “Şah İsmayıl Xətai”, “Topal Teymur”, nə bilim İbrahim xan... Bu tamaşaların əksərində hökmdarların uzaqgörən siyasəti vurğulanır, tamaşaçıların milli eqosu tumarlananda alqışlar gurlayır...

...Eynən 2000-lərdə olduğu kimi. O zaman biz tələbə teatrşünaslar səhnədəki tarixi faciələrə tamaşalara baxıb teatrın ağır-ağır açılan pərdələrinə nifrət edirdik. Bu uzun, sıxıcı, zəhlətökənvə “millitarixist” tamaşalardan sonra pərdəyə başqa münasibət göstərmək mümkün deyildi, hətta bəziləri teatrdan ürəkbulanma ilə çıxırdı.

“Tarixi faciə” sindromunun kökləri, səbəbləri var idi: o zaman, yəni 90-ların əvvəllərində faciələrimizin səbəblərini tarixdə axtarmaq dəbi vardı.

Hər nə isə, ya vəlvələdən, ya zəlzələdən səhnədəki o tarixi tamaşalar kövrək qədəmli tələbələrə teatrla bağlı ağır travmalar vurduqdan sonra bizdən sonrakı kurslara da ən son zərbələrini endirib yavaş-yavaş repertuardan çıxdı. Amma bu, son deyilmiş. 2015-in yanvarında teatrın bu afişalara baxıb, aktyor İlham Əsgərovun uğurlu hesab etdiyi 2000-ci ilə - xatirələrə qayıtmaq var imiş.

2000-lər heç... Bəs indi hansı səbəbdən repertuara bu tarixi mövzulu əsərlər salınır? Çünki bu xəstəlik xronikidir? Səbəb hansısa sosial ictimai sifariş – ehtiyac olması deyil, 90-larda deyək ki, belə söhbətlər tuturdu, bəs indi?

Bu tamaşaların bəzilərində yazı da hazırlamışam. Məs. “Şah Qacar”dan. Tamaşa uğurlu idi, amma sanki gecikmişdi, məsələn mənim üçün nə ifadə vasitələrində, nə də yozumda yenilik yox idi. Amma tamaşa səliqəli idi, peşəkarca hazırlanmışdı, uğurlu idi və tamaşaçını kriminal təfərrüat verilişlərindən daha artıq çəkəcək qədər dramatik və dinamik idi.

...“Şah İsmayıl” başqa bir əhvalatdır. O, gənc rejissordan tarixə yeni yaradıcı yanaşma gözləntimiz idi...

“Əmir Teymur”da topal sərkərdə qəflətən səhnəyə gətirilmiş nərdivanla hündürlüyə çıxıb türk qardaşlığı haqda pafoslu bir nitq irad edir...

“Nadir şah”a görə isə, dəyərli yoldaşlar vaxt itirməməyi məsləhət gördülər. Eləcə tamaşanın monumental bir mizanında gözəl əlbisələrdə heykəl statikliyi ilə dayanmış aktyorların şəkillərinə baxdım...

Adamların teatra ehtiyacı var. Onlara tarixi tamaşalarda bahalı kostyumlar lazım deyil. Onlara yaşamağa ümid, motiv, sevgi, həyat gücü verəcək tamaşalar lazımdır. Qaldı “AzDrama”ya... Verilən müsahibələri, mətbuata sızan qalmaqalları oxuduqca mərhum rejissor Rəhman Əlizadənin yarızarafat-yarıciddi dediyi atmaca yada düşür: “Azdramanı nə Cəbrayıl, nə Mikayıl, nə də İsrafil xilas edə bilər, onu yalnız Əzrail xilas edə bilər”...

news-inner-user
Aliyə

984 məqalə

Paylaş

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

“İnsana bədbəxtlik lazımdır” – Şekspirdən aforizmlər
21:00 20 Sentyabr 2019
Xalça Muzeyində Nəsimiyə həsr olunan sərgi keçiriləcək
18:47 20 Sentyabr 2019
Qanad açır uçmağa tənha qadın - Şeirlər
18:20 20 Sentyabr 2019
Azərbaycan şairləri Dünya Yazarlarının Belqrad görüşündə
17:32 20 Sentyabr 2019
Tarkovski filmləri nədən bəhs edir? – Bijaya Bisvalın məqaləsi
17:30 20 Sentyabr 2019
Haluk Bilginər “Emmi” mükafatına namizəd olub
17:10 20 Sentyabr 2019
Dünyanın ilk vagina muzeyi açılır - Fotolar
16:33 20 Sentyabr 2019
SSRİ-nin Xalq artisti vəfat edib
15:50 20 Sentyabr 2019
Fala baxan Bəxtiyar Vahabzadə, evində rus qızı saxlayan Sabir Əhmədli... – Yazıçıların başına gələn qeyri-adi hadisələr
15:30 20 Sentyabr 2019
Şəhriyar Del Gerani Kulisin şeir müsabiqəsinə qoşuldu
15:02 20 Sentyabr 2019
"Bitliz" qrupunun solisti uşaqlar üçün kitab yazıb
14:30 20 Sentyabr 2019
Selcanın etirafındakı dəhşətli həqiqət
13:45 20 Sentyabr 2019
Arif Babayev Türkiyədə müalicə olunur
13:44 20 Sentyabr 2019
Gənc şair beynəlxalq konfransda çıxış edəcək
13:20 20 Sentyabr 2019
Röyanın son dərəcə bayağı mahnısı
12:41 20 Sentyabr 2019
“Bir şeir” müsabiqəsinə əsərlərin qəbulu davam edir – Yeni mətnlər
12:01 20 Sentyabr 2019
Nobel mükafatçıları bu tarixdə bəlli olacaq
11:31 20 Sentyabr 2019
Qadın haqlarını qoruya bilməyən feministlərimiz
11:01 20 Sentyabr 2019
Xalq şairi Qarabağdan poema yazıb: onu çap eləməkdən çəkiniblər!
10:15 20 Sentyabr 2019
Daha dözə bilmirəm – Bircənin Romanı
09:00 20 Sentyabr 2019