writer1

Elnarə Akimova

Məqalə sayı

30
clock15:00 calendar-gray 27 Oktyabr 2014 view-gray1971 dəfə oxunub
view-gray1971 dəfə oxunub

Təlxəkliyin efir sistemindəki ədəbiyyat

Tərazuyi-əyari möhnətəm bazari-eşq içrə!

Füzuli

“Günbaxan” verilişində yaşanan olay ədəbiyyat adamı kimi insanda qəribə bir qıcıq yaradır. Bir xalq kimi düşüncə tərzimizin eybəcərliyini, miskinliyimizi, həyata hansı ölçülərdən yanaşma mexanizmini bütün parametrləri ilə sərgiləyir.

ANS kanalının ədəbiyyata yanaşmasında həmişə qəribə bir ədabazlıq, kompleks hiss olunub. Bu kanal yazıçıların dartışmalarını, hər hansı məsələyə münasibətini daim göz önündə saxlayır, obyektivi boşluqlara tuşlamağı sevir, fürsət tapdığı azacıq imkanda onu müzakirə predmetinə çıxarmağa səy göstərir. Məsələn, Ş.Ağayarın AYB ilə münasibəti, Ə.Əylislinin məlum əsəri ətrafında ajiotaj, yazıçıları dəvət edən Rövşanə Bektaşinin onları meyxana sürprizinə qonaq etməsi, xəstəliklə çarpışdığı məqamlarda cəllad soyuqqanlığı ilə şairin başı üstünü kəsdirib içinin xıltını tökən Mir Şahin yanaşması bütünlükdə kanalın hansı mövqe tutduğunu ortaya qoyur.

“Günəbaxan”da yaşananlar həmin dalğanın daha bir təzahürü idi. Yazarları mədəniyyətə dəvət edən aparıcının özünün qeyri-etik davranışı ümumən, bu gün cəmiyyətin yazara, ədəbiyyata olan münasibətini görükdürür. Rəhmətlik Rafiq Tağının bu fikrini gündəlik üzləşdiyim bir çox situasiyalarda tez-tez xatırlayıram: biz qorxmadıqlarımıza qarşı qəhrəmanıq!

Ogünkü olay da həmin fikrin çox ustalıqla əyaniləşən şəkli idi. Bu gün cəmiyyətdə intellektual düşüncənin önəmliliyi mərkəzdən periferiyaya sıxışdırılmaqda. Gündəlik şou verilişlərinin yüngül ritminə köklənmiş xalq yavaş-yavaş düşünən “mən”indən fərar etmədə, əxlaqi və mənəvi boşluqlarını genişləndirməkdədir. Siz təsəvvür edin: aparıcı deyir ki, xalq artıq sizdən (yəni yazıçıların söhbətindən) narazıdır, əyləşənlər də bunun təsdiq etmək niyyətilə əl çalır... Unudaraq, fərqinə varmayaraq ki, burda əyləşən o üç şəxs onların həyat tərzinin işgəncəyə çevrilməsini əngəlləmək üçün burdadır. Müğənnilər buna əks reaksiya verə bilər, aparıcı pul gələn selin ağzına daş qapamaz, təbiidir. Bəlkə o da təbiidir ki, belə verilişlərin fanat ordusu da özünə adekvat olmalıdır.

Keçən dəfə dil məsələləri ilə bağlı verilişə dəvət olunan tanışlarımdan biri deyir ki, studiyaya daxil olduğum zaman iki müğənninin də orda olduğunu görüb təəccübləndim: müğənnilərin bu cür ciddi mövzunun müzakirəsində nə işi var - deyə sual etdim. Cavabları belə oldu: yalnız dilçilik problemlərindən danışsaq, kimə maraqlı olacaq ki?! Müğənniləri dəvət edirik ki, heç olmasa tamaşaçıda verilişə maraq oyada bilək. Belə...

Cavan həmkarım sarsılmışdı. Sanki heç Azərbaycanda yaşamır, onu Aydan gətirib qəfildən bura qoymuşdular. Elmin, ədəbiyyatın bazar əxlaqının yedəyində sürünməsini, şou verilişlərinin qoşqusu olmasını qəbul edə bilmirdi. Halbuki, ədəbiyyat məsələlərinin qabardıldığı bir çox məqamlarda biz artıq bu vəziyyətə öyrəncəli olmuşuq. Aprel ayında ilin ədəbi yekunları ilə bağlı Ədəbiyyat İnstitutunda keçirilmiş müşavirə ilə bağlı Az TV-yə dəvət olunmuşduq. Bu cür ciddi mövzuya ayrılan vaxt isə cəmisi on dəqiqə idi. Onu da aparıcılar özləri doldurmağa çalışdılar. On dəqiqəlik ədəbiyyat söhbəti hansı məqamların üzərinə işıq sala bilər ki?

Bir neçə gün sonra Space televiziyası da eyni mövzuyla bağlı dəvət edəndə cavabımı düşünmədən verdim, gələ bilməyəcəyimi bildirdim. Bizdə ədəbiyyatla bağlı ciddi verilişlər çox az hallarda təşkil olunur. Kanallar tərəzinin gözünə mədəniyyət və “bazar”ı qoyub çox dəyərləri çıxdaş eləməyə çalışırlar. Mənəviyyatın dəllal tərəzisinə qoyulduğu, daha çox ajiotaj xarakterli, qalmaqala köklənmiş ritmdə, yüngül vəzndə, gərgin ab-havada düzənlənən bu verilişlərin tamaşaçı düşüncəsində heç bir maariflənmə işi aparmadığını anlamağın zamanıdır. Yazıçısı susdurulan, təlxəkliklərə çəpik çalınan bir ortamda ziyalıdan xalqa gedən körpünü qurmaq çox çətindir. Yadıma Dürremantın sözləri düşür: "Romul özünü uzun müddət təlxəkliyə qoydu. Lakin heç kəsin xəbəri olmadı ki, bu təlxəkliyin öz sistemi var". Təəssüf ki, bizdə bu təlxəkliyi sistemli şəkildə düzənləyən ədəbiyyat sevdalı kanal və onun intellektual aparıcıları hələ yetişməyib.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Yol polisi ilə şortik davası - Ayxan yazır...
10:30 21 Sentyabr 2020
"Emmi" mükafatının qalibləri açıqlandı
10:03 21 Sentyabr 2020
Xalq yazıçısını dəfn edən molla: “Onu məzara qoymağa bir qohumu, dostu tapılmadı” – Müsahibə
08:58 21 Sentyabr 2020
Məşhur meyxanaçı: "O işlə təkcə meyxanaçılar məşğul deyil ki" - Video
17:01 19 Sentyabr 2020
Rejissormuzun filmi Beynəlxalq Turizm Filmlər Festivalının qalibi oldu
15:51 19 Sentyabr 2020
Bitlz qrupu haqqında kitab çap olundu
14:41 19 Sentyabr 2020
Mənə möcüzə kimi görünən ədəbi hadisə - Elçin yazır...
13:30 19 Sentyabr 2020
Dörd min ildi dustağam - Adil Şirinin şeirləri
12:20 19 Sentyabr 2020
Dovlatovun heç yerdə çap olunmamış şeiri sərgiləndi
11:05 19 Sentyabr 2020
Respublika Uşaq kitabxanası yeni layihəsinin ilk mövzusunu Milli Musiqi Gününə həsr edib
09:59 19 Sentyabr 2020
Mətbəxdə cazibəsini itirən qadının dramı
09:00 19 Sentyabr 2020
Üzeyir Hacıbəyovun felyetonu: “Cin”
21:01 18 Sentyabr 2020
Açıq havada premyera oldu – İlk dəfə
19:01 18 Sentyabr 2020
Onlar "Ginnesin rekordlar kitabı"na daxil oldular - Fotolar
18:40 18 Sentyabr 2020
"Arşın mal alan" Bolqarıstan teatrında səhnəyə qoyuldu
18:00 18 Sentyabr 2020
Sarı camış - Kamal Abdulladan yeni hekayə
17:22 18 Sentyabr 2020
Azərbaycanın “Avroviziya-2021”də iştirakı təsdiqləndi
16:38 18 Sentyabr 2020
Üzeyir Hacıbəylinin xatirəsi anıldı
15:51 18 Sentyabr 2020
Dostunun qızıl saatını oğurlayan Vüqar, ərindən iyrənən Validə... – Səriyyə xala iş başında
15:10 18 Sentyabr 2020
“Qalatasaray”ın qələbəsinə sevinən kölə təfəkkürü – Sərdar yazır...
14:32 18 Sentyabr 2020