Bu gün tanınmış italyan bəstəkar Luici Bokkerininin anım günüdür.

Kulis.az onun həyatı və yaradıcılığı haqqında maraqlı faktları təqdim edir.

Dövrün tənqidçiləri Luici Bokkerinini Cozef Haydn ilə tez-tez müqayisə edirdilər. Hətta bir tənqidçi onu "Haydnın arvadı" adlandırmışdı, çünki onun musiqisi Haydnınkına nisbətən daha zərif, lirik və "mülayim" hesab olunurdu. Maraqlıdır ki, bu iki bəstəkar real həyatda heç vaxt görüşməyiblər, lakin məktublaşaraq bir-birlərinin yaradıcılığına böyük hörmət bəsləyiblər.

***

Prussiya kralı II Fridrix Vilyam (özü də həvəskar violonçelçi idi) Bokkerininin onun üçün yazdığı bir trioda öz partiyasını bəyənmir və bəstəkarı tənqid edir. Bokkerini isə geri addım atmır, əksinə, növbəti əsərdə kralın ifa etməli olduğu hissəni qəsdən eyni bir neçə notun darıxdırıcı təkrarından ibarət yazaraq onu cəzalandırır. Nəticədə saraydan qovulur.

***

Bokkerininin atası Leopold bədii rəqs ustası və kontrabas ifaçısı idi. Luici ilk musiqi dərslərini atasından almış və cəmi 13 yaşında doğma Lukka şəhərinin regional orkestrində peşəkar violonçelçi kimi çıxış etməyə başlamışdı.

***

Bokkerininin həyatının son illəri dərin şəxsi faciələrlə keçib. Qısa müddət ərzində onun iki həyat yoldaşı və üç qızı xəstəlikdən vəfat edib. Bu ağır itkilər onun son dövr əsərlərinin melanxolik tonunda özünü büruzə verir.

***

Madridə köçdükdən sonra Luici Bokkerini yerli ispan musiqisinə, xüsusən də gitaraya aşiq olur. O, flamenko ritmlərini və gitara elementlərini klassik simfonik musiqiyə gətirən ilk avropalı bəstəkarlardan biridir.

Uzun müddət Bokkerininin tamamilə yoxsulluq və səfalət içində öldüyü iddia edilirdi. Lakin son arxiv araşdırmaları göstərir ki, o, ömrünün son illərində çətinlik çəksə də, Fransanın İspaniyadakı səfiri Lusien Bonapart (Napoleonun qardaşı) tərəfindən daimi təqaüdlə təmin olunubmuş.

***

Klassik musiqidə kvartet (4 alət) standart idi. Bokkerini isə bura ikinci bir violonçel əlavə edərək "simli kvintet" janrını yaratdı və bu janrda 100-dən çox əsər yazdı. Bu, sonradan Şubert kimi dahilərə ilham verdi.

Onun "Madrid küçələrinin gecə musiqisi" ("Musica notturna delle strade di Madrid" ) adlı əsəri dövrü üçün inqilabi idi. Bokkerini bu əsərdə kilsə zənglərini, küçə dilənçilərinin dualarını, gənclərin rəqslərini və hərbi patrulun keçidini musiqi notları ilə təsvir etmişdi.

***

Bokkerini 1805-ci ildə Madriddə dəfn olunmuşdu. Lakin ölümündən 122 il sonra -1927-ci ildə İtaliyanın diktatoru Benito Mussolini onun nəşini eksqumasiya etdirərək doğulduğu Lukka şəhərindəki San Françesko kilsəsinə köçürtdü.

***

Bokkerini öz əsərlərinin mükəmməl tematik kataloqunu hazırlayan ilk bəstəkarlardan biridir. O, yazdığı hər bir əsəri janrına, tarixinə və opus nömrəsinə görə şəxsən qeydiyyata alırdı.

***

Bokkerini violonçel ifaçılığında inqilab etmişdi. O, "baş barmaq mövqeyi" ("thumb position") texnikasını inkişaf etdirərək violonçeli yüksək registrlərdə, demək olar ki, skripka kimi səsləndirməyi bacarırdı.

Bəstəkar 500-dən çox böyük həcmli əsər (simfoniyalar, konsertlər, kvartetlər) yazsa da, dünya miqyasında populyar mədəniyyətdə yalnız Op. 11, No. 5 Kvintetinin "Minuet" hissəsi ilə tanınır. Bu, bəstəkarın digər şah əsərlərinin kölgədə qalmasına səbəb olub.

***

İtalyan bəstəkarlarının əksəriyyəti (məsələn, Rossini, Verdi, Puççini) operaları ilə məşhurlaşdığı halda, Bokkerini sırf instrumental musiqiyə üstünlük verən və demək olar ki, heç vaxt teatr üçün opera bəstələməyən nadir italyanlardan idi (cəmi bir neçə bütöv olmayan vokal əsəri var).

***

İspaniya sarayında yaşamasına baxmayaraq, Bokkerini Fransa inqilabının ideyalarına rəğbət bəsləyirdi. O, 1790-cı illərdə Fransa Respublikasını tərənnüm edən bir neçə gizli musiqi nömrəsi bəstələmişdi.

***

Onun məşhur Minueti bu gün filmlərdə (məsələn, "The Ladykillers" filmində baş roldadır), cizgi filmlərində (məsələn, "The Simpsons") və reklamlarda "kübarlıq və aristokratiya" rəmzi kimi ən çox istifadə olunan klassik musiqi parçasıdır, lakin insanların böyük əksəriyyəti bu musiqinin müəllifinin məhz Bokkerini olduğunu bilmir.

• Gəncə Dram Teatrını su basdı
• “Urban Expo” sərgisində Meksika pavilyonunun açılışı oldu
• "Həqiqi dəyər səs-küydə və nümayişdə deyil..." - Sevil Hidayət