Bu gün görkəmli ingilis yazıçı və alim Beatris Potterin doğum günüdür.

Kulis.az onun haqqında maraqlı faktları təqdim edir.

Beatris Potter ingilis uşaq ədəbiyyatının ən parlaq simalarından biri, illüstrator, təbiətşünas və ekoloqdur. O, müəllifi olduğu "Dovşan Piter haqqında nağıl" və çəkdiyi zərif suluboya illüstrasiyaları ilə uşaq ədəbiyyatı tarixində əsl inqilab edib.

Beatris Londonun imkanlı ailələrindən birində doğulub. Viktoriya dövrünün zadəgan adətlərinə görə, o, evdə, cəmiyyətdən təcrid olunmuş, qapalı şəraitdə böyüdülüb. Uşaqlıqda onun yeganə dostları evdə saxladığı kiçik heyvanlar — dovşan, kirpi, qurbağa və sıçanlar olub. Beatris saatlarla onları müşahidə edir, rəsmlərini çəkirdi.

1893-cü ildə o, keçmiş dayəsinin xəstə oğlu Qremə təsəlli vermək üçün şəkilli bir məktub yazır. Məktub dəcəl dovşan Piter haqqında kiçik nağıldan ibarət idi. 1902-ci ildə "Frederick Warne & Co" nəşriyyatı bu nağılı kitab kimi çap edir və əsər inanılmaz uğur qazanır. Potter təkcə mətni yazmaqla kifayətlənmir, həm də kitabı uşaq əllərinin rahat tuta biləcəyi kiçik ölçüdə dizayn edirdi. O, həmçinin öz qəhrəmanlarının oyuncaqlarını və fərqli əşyalarını patentləşdirən ilk yazıçılardan biri olub.

Beatris Potter təkcə nağılçı deyildi, həm də ciddi göbələk tədqiqatçısı idi. O, göbələk və şibyələrin çoxalması ilə bağlı mühüm kəşflər edib, 350-dən çox botanik illüstrasiya çəkib. 1897-ci ildə göbələk sporlarının cücərməsi ilə bağlı elmi işini London Linney Cəmiyyətinə (Linnean Society) təqdim etmək istəyir. Lakin o dövrdə qadınların elmi cəmiyyətlərə üzvlüyü və məruzə etməsi qadağan olduğu üçün tədqiqatı rədd edilir. Cəmiyyət yalnız bir əsr sonra, 1997-ci ildə yazıçıya qarşı haqsızlıq etdiyini anlayaraq rəsmi olaraq üzr istəyir.

Yazıçının həyatındakı ən ağır zərbə 1905-ci ildə baş verir. Redaktoru və nişanlısı Norman Uorn toy hazırlıqları ərəfəsində qəfil leykoz xəstəliyindən vəfat edir. Bu faciədən sonra Potter Londonu tərk edib İngiltərənin şimalındakı Leyk-Distrikt bölgəsinə köçür. Kitablarından qazandığı pulla orada ferma və geniş torpaq sahələri almağa başlayır. O, həmin bölgənin toxunulmaz təbiətini və yerli "Herdwick" qoyun cinsini nəsli kəsilməkdən xilas edir.

1943-cü ildə vəfat edərkən o, 4000 akrdan çox torpaq sahəsini, 15 fermanı və tarixi evləri gələcək nəsillər üçün qorunması şərtilə Böyük Britaniyanın Milli İrs Fonduna (National Trust) vəsiyyət edir.

Bütün bunlara görə də Beatris Potter dünya mədəniyyətində bu gün də öz aktuallığını qoruyub saxlayır:

Vəsiyyət etdiyi geniş ərazi sayəsində Böyük Britaniyadakı Leyk-Distrikt Milli Parkı öz ilkin təbiətini qoruyub saxlaya bilib. YUNESKO-nun siyahısında olan bu bölgə və yazıçının evi hər il milyonlarla turist qəbul edir.

Yaratdığı "Dovşan Piter" obrazı hazırda kitab satışları, oyuncaq brendləri və Hollivudun yüksəkbüdcəli animasiya filmləri ilə uşaq ədəbiyyatının ən çox gəlir gətirən markalarından biri olaraq qalır.

Vaxtilə qadın olduğuna görə rədd edilən botanika və mikologiya tədqiqatları bu gün elmdə gender bərabərliyi və tarixi ədalətin bərpası müzakirələrində ən populyar nümunələrdən biri kimi göstərilir.

• Hollivudda süni intellekt qalmaqalı - Saxta "aktrisa" baş rola çəkilir
• İl yox, sanki yel keçdi - "Manas" dastanından bir hissə
• 2026-cı il "Emmi" namizədləri bəlli oldu